نتایج نهایی آزمون ورودی مقطع دکتری نیمهمتمرکز سال ۱۴۰۵ در حالی اعلام شد که از میان ۱۷۲ هزار و ۴۲ داوطلب ثبتنامکننده، تنها ۱۲ هزار و ۷۰۸ نفر در دانشگاههای وابسته به وزارت علوم پذیرفته شدهاند؛ رقابتی که نشان از عمق بحران کمبود ظرفیت در آموزش عالی کشور دارد و دهها هزار استعداد تحصیلکرده را پشت دروازههای علم سرگردان کرده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، نتایج نهایی آزمون ورودی مقطع دکتری «Ph.D» نیمهمتمرکز سال ۱۴۰۵ پس از طی مراحل آزمون کتبی، انتخاب رشته و ارزیابی تخصصی در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی شامل مصاحبه و بررسی سوابق علمی و پژوهشی، از طریق درگاه اطلاعرسانی سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شد.
بر اساس اعلام رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، در این آزمون ۱۷۲ هزار و ۴۲ متقاضی ثبتنام کردند که از این تعداد ۱۳۷ هزار و ۹۷۴ نفر مجاز به انتخاب رشته شدند و ۴۸ هزار و ۸۲۶ نفر برای انجام مرحله ارزیابی تخصصی و مصاحبه حداقل در یک کدرشتهمحل به دانشگاهها معرفی شدند. در نهایت ۱۲ هزار و ۷۰۸ نفر در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پذیرفته شدهاند. این آمار نشان میدهد که از مجموع داوطلبان، تنها حدود ۷ درصد موفق به کسب جایگاه در مقطع دکتری شدهاند و بیش از ۱۵۹ هزار نفر از این فرصت بازماندهاند.
معاون وزیر علوم با اشاره به ضوابط مربوط به افرادی که در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و دانشگاه آزاد اسلامی به طور همزمان پذیرفته شدهاند، گفت: متقاضیانی که هم در ردیف پذیرفتهشدگان یکی از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و هم در ردیف پذیرفتهشدگان یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی قرار گرفتهاند، منحصراً میتوانند در یکی از کدرشتهمحلهای قبولی ثبتنام کنند و مجاز به ثبتنام در هر دو محل قبولی نیستند.
رئیس سازمان سنجش درباره زمان ثبتنام پذیرفتهشدگان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، به جز دانشگاه آزاد اسلامی، تصریح کرد: این دسته از پذیرفتهشدگان لازم است از روز یکشنبه اول شهریور ماه ۱۴۰۵ برای اطلاع از تاریخ، نحوه و مدارک مورد نیاز ثبتنام، علاوه بر مدارک اعلامشده در اطلاعیه سازمان سنجش، به درگاه اطلاعرسانی دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی محل قبولی خود مراجعه کنند.
دکتر محمدی درباره پذیرفتهشدگان دانشگاه آزاد اسلامی نیز گفت: پذیرفتهشدگان رشتههای تحصیلی دانشگاه آزاد اسلامی لازم است از روز سهشنبه ۲۷ مرداد ماه ۱۴۰۵ برای اطلاع از تاریخ، نوع مدارک و نحوه ثبتنام در واحد محل قبولی به درگاه مرکز سنجش، پذیرش و فارغالتحصیلی دانشگاه آزاد اسلامی مراجعه کنند.
او با تأکید بر ضرورت توجه پذیرفتهشدگان به زمانبندی اعلامشده از سوی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، افزود: ثبتنام منحصراً در تاریخهای اعلامشده از سوی دانشگاه محل قبولی و با ارائه مدارک مورد نیاز انجام میشود و عدم اقدام پذیرفتهشدگان در تاریخ یا تاریخهای تعیینشده برای ثبتنام، به منزله انصراف از ادامه تحصیل تلقی خواهد شد؛ بنابراین ضروری است پذیرفتهشدگان اطلاعیههای منتشرشده در درگاه اطلاعرسانی دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی محل قبولی خود را با دقت مطالعه کنند.
معاون وزیر علوم درباره انتشار کارنامه نهایی آزمون نیز گفت: کارنامه نهایی متقاضیان روز چهارشنبه ۲۸ مرداد ماه ۱۴۰۵ از طریق درگاه اطلاعرسانی سازمان سنجش آموزش کشور قابل دسترسی خواهد بود. این کارنامه حاوی اطلاعات لازم از جمله نمره آزمون، نمره مصاحبه، حدنصاب نمره اعلامشده از سوی دانشگاه، رتبه متقاضی و آخرین رتبه پذیرفتهشده در هر یک از کدرشتهمحلهایی است که متقاضی برای مصاحبه در سهمیه مربوط معرفی شده است.
دکتر محمدی خاطرنشان کرد: با توجه به اعلام دانشگاه علوم انتظامی امین و طولانی شدن فرایند مصاحبه متقاضیان این دانشگاه، اسامی پذیرفتهشدگان نهایی کدرشتهمحلهای مربوط به این دانشگاه پس از دریافت نمرات مصاحبه و انجام گزینش نهایی، متعاقباً اعلام خواهد شد.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور همچنین یادآور شد: تغییر گرایش و انتقال پذیرفتهشدگان دورههای دکتری «Ph.D.» امکانپذیر نیست و درخواستهای متقاضیان در این زمینه قابل بررسی نخواهد بود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
نکته تأملبرانگیز در این آمار، شکاف عمیق میان تقاضا و ظرفیت است. پیشبینیها حکایت از آن داشت که حدود ۱۵ هزار نفر ظرفیت در دوره دکتری وجود دارد و معمولاً حدود ۱۲ هزار نفر در دانشگاههای وزارت علوم پذیرفته میشوند. با این حال، تعداد داوطلبان ثبتنامکننده نسبت به سالهای گذشته روندی صعودی داشته است؛ بهگونهای که بر اساس آمار منتشرشده، گروه علوم انسانی با ۶۷ درصد متقاضیان و گروه فنی و مهندسی با ۱۵ درصد، بیشترین تعداد داوطلبان را به خود اختصاص دادهاند. این در حالی است که سهمیههای ایثارگران و رزمندگان نیز بخشی از ظرفیتها را به خود اختصاص میدهد و عملاً رقابت را برای داوطلبان عادی دشوارتر کرده است.
اما آنچه بیش از همه جای سوال دارد، سرنوشت بیش از ۱۵۹ هزار داوطلبی است که با وجود طی کردن مراحل سختافزاری آزمون و مصاحبه، نتوانستهاند جایگاهی در دانشگاهها کسب کنند. این حجم عظیم از نیروهای مستعد و تحصیلکرده که ماهها برای این آزمون زحمت کشیدهاند، بدون هیچ برنامه جایگزینی رها میشوند. آیا نظام آموزش عالی کشور برای این حجم از متقاضیان واجد شرایط برنامهای دارد؟ آیا میتوان با افزایش ظرفیت دانشگاهها یا توسعه دورههای بدون آزمون و مجازی، بخشی از این فشار را کاهش داد؟ همچنین ممنوعیت تغییر گرایش و انتقال دانشجویان پذیرفتهشده، انعطافپذیری نظام آموزشی را به شدت محدود کرده و بسیاری از دانشجویان را ناچار به پذیرش رشتههایی میکند که با علاقه و توانمندیهایشان همخوانی ندارد.
در شرایطی که کشور به نخبگان علمی و پژوهشگران متخصص بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد، به نظر میرسد سیاستگذاری در حوزه آموزش عالی نیازمند بازنگری اساسی است؛ بازنگری که نه فقط به افزایش کمی ظرفیتها، که به کیفیتبخشی و تنوعبخشی به مسیرهای پیشرفت علمی و پژوهشی بینجامد تا سرمایههای انسانی کشور هدر نرود و مسیر تعالی علمی برای همه داوطلبان مستعد هموار شود.
