رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان گفت: مدارس سمپاد باید نصف مدارس غیردولتی شهریه بگیرند و مبلغی حدود ۷۰ میلیون تومان برای تهران معقول است. وی تأکید کرد دریافت چندصد میلیونی در این مدارس نادرست است و برای دانشآموزان نیازمند تخفیف در نظر گرفته شده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، «الهام یاوری» رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد)، در گفتوگویی اختصاصی به موضوع شهریه مدارس تیزهوشان پرداخت و اظهاراتی را مطرح کرد که با واکنشهای گسترده والدین و معلمان همراه شده است. او با تأکید بر اینکه دریافت هزینه چندصد میلیونی در مدارس سمپاد نادرست است، مبلغ ۷۰ میلیون تومان را برای شهریه سالانه این مدارس در تهران «معقول» توصیف کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که میانگین درآمد ماهانه خانوار تهرانی براساس آخرین آمار مرکز آمار ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵، حدود ۱۴ میلیون تومان است. به عبارت دیگر، شهریه ۷۰ میلیون تومانی یک مدرسه سمپاد، معادل پنج ماه درآمد یک خانوار تهرانی محسوب میشود. این در حالی است که مدارس سمپاد به عنوان «مدارس دولتی ویژه استعدادهای درخشان» شناخته میشوند و ماهیت دولتی دارند.
تغییر رویه از دولتی به نیمهدولتی
یاوری در توضیح مبنای قانونی این شهریه گفت: «آنچه مصوب وزارت آموزش و پرورش است، این مدارس باید نصف مدارس غیردولتی شهریه بگیرند. این عدد در شهرهای مختلف متفاوت است و در شهر تهران هنوز مبلغ سال آینده تعیین نشده اما ارقامی در حدود ۷۰ میلیون تومان معقول به نظر میرسد.» او افزود که هزینههای واقعی مدارس سمپاد به مراتب کمتر از این مبالغ است و سازمان رویکردی حمایتی دارد.
این تغییر رویه در حالی رقم میخورد که پیش از این، مدارس سمپاد به عنوان مدارس دولتی با شهریههای بسیار ناچیز (معمولاً زیر یک میلیون تومان در سال) فعالیت میکردند. براساس مستندات موجود، در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، شهریه سالانه مدارس سمپاد در تهران حدود ۸۰۰ هزار تومان بود. افزایش پیشنهادی به ۷۰ میلیون تومان، رشدی نزدیک به ۸۷ برابر را نشان میدهد.
پیشینه تحولات سمپاد؛ از گسترش تا تجاریسازی
سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان در سال ۱۳۵۵ تأسیس شد و پس از انقلاب اسلامی با فراز و نشیبهایی همراه بود. در دهه ۱۳۹۰، سیاست توسعه مدارس سمپاد در دستور کار قرار گرفت و تعداد این مدارس از ۴۰۰ باب در سال ۱۳۹۰ به ۷۵۰ باب در سال ۱۴۰۴ رسید. با این حال، در سالهای اخیر انتقادات جدی به «لاکچری شدن» این مدارس وارد شده است.
براساس گزارش دیوان محاسبات کشور در بهمن ۱۴۰۴، میانگین شهریه مدارس سمپاد در استانهای مختلف بین ۱۵ تا ۴۰ میلیون تومان متغیر است و خانوادههای تهرانی بیشترین فشار مالی را متحمل میشوند. همچنین براساس این گزارش، حدود ۱۲ درصد از دانشآموزان سمپاد به دلیل مشکلات مالی قادر به ادامه تحصیل در این مدارس نبوده و به مدارس عادی دولتی منتقل شدهاند.
«رضا مراد صحرایی»، وزیر اسبق آموزش و پرورش، در اسفند ۱۴۰۴ در یک نشست خبری گفته بود: «مدارس سمپاد نباید به مدرسهای برای ثروتمندان تبدیل شود. ما به دنبال اصلاح ساختار شهریهها هستیم.» اما اظهارات اخیر رئیس سازمان سمپاد نشان میدهد که این اصلاحات به جای کاهش شهریه، به سمت قانونی کردن ارقام نجومی پیش رفته است.
نبود سهمیه برای مناطق محروم؛ نابرابری در پذیرش
یاوری در بخش دیگری از سخنان خود درباره نظام پذیرش مدارس تیزهوشان گفت: «در نظام پذیرش مدارس تیزهوشان، سهمیهای برای مناطق محروم یا کشوری در نظر گرفته نشده است. معیار پذیرش در این مدارس، کسب رتبه برتر در آزمون است و هر دانشآموزی که رتبهای بهتر کسب کند، فارغ از محل سکونت نیز پذیرفته خواهد شد.»
این در حالی است که براساس آمارهای وزارت آموزش و پرورش، دانشآموزان مناطق محروم و روستایی به دلیل عدم دسترسی به امکانات آموزشی و کلاسهای آمادگی، شانس کمتری برای کسب رتبه برتر در آزمون سمپاد دارند. «علی فرهادی»، کارشناس آموزش و پرورش، در این باره به فرهنگیان پرس گفت: «نبود سهمیه برای مناطق محروم، عملاً به معنای بسته شدن درهای سمپاد به روی کودکان مناطق کمبرخوردار است. این سیاست با عدالت آموزشی منافات دارد.»
هشدار درباره آموزشگاههای خصوصی
رئیس سازمان سمپاد با اشاره به فعالیت آموزشگاههای خصوصی برای آمادگی آزمون تیزهوشان تأکید کرد: «این مراکز به هیچ عنوان زیر نظر این سازمان فعالیت ندارند؛ پرداخت مبالغ هنگفت به این مراکز خصوصی نیز هیچ تضمینی برای قبولی در آزمون را در پی نخواهد داشت.» او به خانوادهها توصیه کرد تحت تأثیر وعدههای این مراکز قرار نگیرند.
براساس گزارش اتحادیه آموزشگاههای علمی آزاد کشور، هزینه کلاسهای آمادگی آزمون سمپاد در تهران بین ۱۵ تا ۴۰ میلیون تومان متغیر است و حدود ۷۰ درصد از دانشآموزان پذیرفته شده در این آزمون، حداقل یک ترم در این آموزشگاهها شرکت کردهاند. این آمار نشان میدهد که علیرغم هشدارهای رسمی، آموزشگاههای خصوصی نقش تعیینکنندهای در فرآیند پذیرش دارند.
یاوری در پایان آمار فعلی مدارس سمپاد را اعلام کرد و گفت: «اکنون ۷۵۰ مجموعه سمپاد در سراسر کشور فعال است که طبق آمارهای موجود بیش از ۱۴۰ هزار دانشآموز در این مراکز به تحصیل میپردازند.»
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
اظهارات رئیس سازمان سمپاد درباره شهریه ۷۰ میلیون تومانی مدارس تیزهوشان تهران، پرسشهای اساسی را درباره آینده آموزش استعدادهای درخشان در ایران ایجاد میکند. آیا هدف از تأسیس سمپاد، پرورش نخبگان از میان همه اقشار جامعه بود یا ایجاد مدارسی برای کودکان خانوادههای مرفه؟ افزایش ۸۷ برابری شهریه در کمتر از دو سال، این مدارس را عملاً به باشگاه ثروتمندان تبدیل میکند. حتی با در نظر گرفتن تخفیفهایی که یاوری به آن اشاره کرده، همچنان خانوادهای که ماهانه ۱۴ میلیون تومان درآمد دارد، چگونه میتواند ۷۰ میلیون تومان شهریه یک سال تحصیل را بپردازد؟ فراتر از مسئله شهریه، سیاست عدم اختصاص سهمیه به مناطق محروم، شکاف آموزشی بین استانهای برخوردار و محروم را عمیقتر میکند. راهکار پیشنهادی فرهنگیان پرس: اولاً، بازنگری اساسی در مدل مالی مدارس سمپاد و بازگشت به فلسفه اولیه این مدارس به عنوان «مدارس دولتی ویژه». ثانیاً، تعیین شهریه براساس توان مالی مناطق مختلف و ایجاد صندوق حمایت از دانشآموزان نخبه مناطق محروم. ثالثاً، اختصاص حداقل ۲۰ درصد از سهمیه پذیرش به دانشآموزان مناطق کمبرخوردار بدون نیاز به شرکت در آزمون ورودی (براساس نمرات تحصیلی). در شرایط آتشبس کنونی و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، تبدیل مدارس سمپاد به مدارس گرانقیمت، یعنی محرومیت نسل آینده نخبگان علمی کشور از آموزش باکیفیت. این هشداری است که نباید نادیده گرفته شود.
