به گزارش فرهنگیان پرس، ششمین جلسه ایرانیخوانی سنگلج، روز گذشته با خوانش نمایشنامه «سلطان مار» نوشته بهرام بیضایی به کارگردانی امین اکبرینسب برگزار شد. به گزارش روابط عمومی تماشاخانه سنگلج، «سلطان مار» از جمله آثاری است که بهرام بیضایی آن را در دهه ۴۰ به رشته تحریر درآورده است. این نویسنده و کارگردان نامآور در مهرماه ۱۳۴۸، «سلطان مار» را در تماشاخانه جوان سنگلج روی صحنه برد. این نمایشنامه که در قالب نمایشی کمدی و سیاهبازی نوشته شده، توطئه و تاراج سرزمین را در بطن داستانی افسانهای به نمایش میگذارد.
در نمایشنامهخوانی «سلطان مار»، ۲۰ دانشجوی دانشگاه علمی کاربردی واحد ۴۶ با کارگردانی امین اکبرینسب نقشخوانی کردند. پیش از آغاز اجرا، اکبرینسب توضیح داد: «نمایشنامه سلطان مار را به طور کامل میخوانیم و هیچ کلمهای از آن حذف نشده است. این اجرا نزدیک به ۲ ساعت خواهد بود.» وی با اشاره به استقبال تماشاگران، از صبوری و علاقهمندی افرادی که ایستاده نمایشنامهخوانی را دنبال میکردند، قدردانی کرد. در این گروه، آریا احتشامی با اجرای موسیقی زنده تمام لحظات اجرا را همراهی کرد.
عوامل این نمایشنامهخوانی عبارتند از: نهال زرگر و صالح عابدی (دستیار کارگردان)، ساخت ماسک: فریدون نصیری، و نقشخوانان: مهران نعیمی، داوود بیتا، صالح عابدی، امیررضا باباولیان، نهال زرگر، محمدمهران تاجیک، عاطفه چوپانی، هانیه خسروان، سارا دامغانی، سیما سهرابی، محمد عطائی، محمد مهدی مقدم، حنا اسدالهی، هومن بهمن قمصری، مارال رضایی و امیررضا زائری.
نگاهی به سابقه نمایشنامهخوانیهای سنگلج در یک سال گذشته (از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) نشان میدهد که این تماشاخانه تاریخی، نقشی کلیدی در احیای میراث نمایشی ایران ایفا کرده است. سنگلج که در دهه ۴۰ خورشیدی به عنوان خاستگاه تئاتر ملی و نمایشهای سنتی (تختحوضی، سیاهبازی و روحوضی) شناخته میشد، در دهههای اخیر تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده بود. از پاییز ۱۴۰۴ و همزمان با فروکش کردن نسبی شرایط جنگی، مدیران تماشاخانه تصمیم گرفتند سلسله جلسات «ایرانیخوانی» را هر سهشنبه برگزار کنند. تاکنون آثاری از استادان بزرگی چون اکبر رادی، غلامحسین ساعدی و اسماعیل خلج در این جلسات خوانده شده است. استقبال پرشور دانشجویان و علاقهمندان (به طوری که در برخی جلسات صندلی کافی نبوده و تماشاگران ایستاده برنامه را دنبال میکردهاند) نشان از تشنگی جامعه فرهنگی به ریشههای تئاتر اصیل ایرانی دارد.
انتخاب «سلطان مار» بهرام بیضایی برای ششمین جلسه، یک رویداد نمادین بود. بیضایی که خود در زمره بنیانگذاران تئاتر مدرن ایران است، این نمایشنامه را در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی نوشت. داستان «سلطان مار» که در قالب کمدی سیاه، از استعمار و غارت سرزمینی افسانهای میگوید، در شرایط جنگ اخیر و آتشبس موقت، بازخوانی تازهای پیدا کرده است. برخی از منتقدان حضور یافته در این رویداد، شباهت مضمونی میان توطئه بیگانگان در قصه «سلطان مار» با جنگ تحمیلی اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران را یادآور شدند.
از جوانی بیضایی تا دانشجویان امروز؛ تداوم یک سنت
اجرای این نمایشنامه توسط ۲۰ دانشجوی تئاتر، نشاندهنده پیوند نسل جدید با متون کلاسیک و نیمهکلاسیک نمایشی ایران است. نکته قابل توجه اینکه بیضایی در سال ۱۳۴۸ که «سلطان مار» را روی صحنه برد، خود جوانی ۳۱ ساله بود. حالا پس از ۵۷ سال، دانشجویانی با همان سن و سال (حدود ۲۰ تا ۳۰ سال) بار دیگر این اثر را احیا کردهاند. امین اکبرینسب، کارگردان این نمایشنامهخوانی، تأکید کرد که «هیچ کلمهای از متن اصلی حذف نشده است» و این وفاداری به متن، اقدامی ارزشمند در برابر برخی از بازنویسیهای سلیقهای از آثار کلاسیک است.
برگزاری این رویداد در «سالن انتظار و کافه تئاتر سنگلج» و با همراهی موسیقی زنده (با نوازندگی آریا احتشامی)، نشان داد که میتوان با حداقل امکانات و حداکثر خلاقیت، فضایی صمیمی و تأثیرگذار برای علاقهمندان تئاتر ایجاد کرد. این مدل از اجرا که بین «نمایشنامهخوانی» و «اجرای کامل» در نوسان است، میتواند الگویی برای گروههای دانشجویی و جوانی باشد که بودجه کافی برای تولید یک نمایش کامل را ندارند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس:
سنگلج میتواند دوباره به قطب تئاتر ملی تبدیل شود؟
تماشاخانه سنگلج با بیش از نیم قرن قدمت، یکی از نمادهای هویت نمایشی ایران است. اما در دهه اخیر، به دلیل کمبود بودجه، فرسودگی ساختمان و غلبه سالنهای خصوصی و لوکس تئاتر در شمال تهران، تا حد زیادی از رونق افتاده بود. جلسات «ایرانیخوانی» که به صورت داوطلبانه و با استقبال بالای دانشجویان برگزار میشود، میتواند آغازی برای احیای دوباره این مکان تاریخی باشد. با این حال، چالشهای جدی پیش روست: سالن اصلی سنگلج نیازمند بازسازی اساسی (سیستم صوتی، روشنایی و سکوی صحنه) است. همچنین تماشاخانه فاقد بودجه کافی برای جذب گروههای حرفهای و پرداخت حق الزحمه هنرمندان است.
