رئیس سازمان نوسازی مدارس از اجرای ۱۴۳ پروژه مدرسه استثنایی با بیش از ۹۰۰ کلاس درس در سراسر کشور خبر داد و خواستار ایجاد ردیف بودجه مستقل برای مناسبسازی مدارس فراگیر در سال ۱۴۰۶ شد. همچنین معاون فنی این سازمان از نهادینهشدن ضوابط مناسبسازی در پروژههای جدید و ساخت ۱۴ مدرسه ویژه دانشآموزان اوتیسم خبر داد و رئیس سازمان آموزشوپرورش استثنایی نیز از افزایش ساعات آموزش فراگیر و اصلاح آییننامه پس از ۱۴ سال سخن گفت.
به گزارش فرهنگیان پرس، حمیدرضا خانمحمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، در نشست ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور با اشاره به اینکه این سازمان بهطور اختصاصی برای دانشآموزان دارای نیازهای ویژه فضای آموزشی ایجاد میکند، اظهار کرد که ساخت مدارس استثنایی از طریق منابع خیرین و ردیفهای اعتباری پیگیری شده، اما در حوزه مناسبسازی مدارس فراگیر، ردیف اعتباری مشخصی وجود ندارد و بخش عمده اقدامات از محل اعتبارات تعمیر و تجهیز انجام میشود. خانمحمدی با اشاره به ظرفیتهای موجود در مجلس شورای اسلامی پیشنهاد کرد که برای سال ۱۴۰۶ ردیف اعتباری مستقلی برای مناسبسازی مدارس در نظر گرفته شود تا بتوان با یک جهش جدی، مدارس فراگیر را به استانداردهای مورد نیاز رساند. او تأکید کرد که اگر منابع لازم اختصاص یابد، سازمان نوسازی مدارس میتواند برنامه مشخصی ارائه کند و در یک بازه زمانی یکساله، بخش عمده مدارس پذیرای دانشآموزان دارای نیازهای ویژه را مطابق استانداردهای مناسبسازی ارتقا دهد.
مجید عبداللهی، معاون فنی و نظارت سازمان نوسازی مدارس، نیز در این نشست با تشریح اقدامات انجامشده گفت که رویکرد وزارت آموزش و پرورش، تبدیل قوانین حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت به یک چارچوب اجرایی در طراحی و ساخت فضاهای آموزشی است. او افزود که موضوع مناسبسازی در نقشه راه سند تحول بنیادین بهعنوان یک پروژه مشخص تعریف شده و در پایشهای دورهای مورد ارزیابی قرار میگیرد. عبداللهی با اشاره به دو سیاست کلیدی «مناسبسازی» و «دسترسپذیری»، تأکید کرد که این موضوعات از اقدامات موردی به یک رویه نهادینه در وزارت آموزش و پرورش تبدیل شدهاند. او در تشریح ضوابط فنی گفت که ضابطه ۶۹۷ بهعنوان چارچوب طراحی فضاهای آموزشی، الزامات دسترسی افراد دارای معلولیت را در بخشهایی همچون ورودیها، سرویسهای بهداشتی و مسیرهای دسترسی مورد توجه قرار داده است و ضابطه ۷۳۴ نیز بهطور اختصاصی برای طراحی مدارس ویژه دانشآموزان دارای نیازهای ویژه تدوین و تصویب شده است. عبداللهی با اشاره به نظام نظارت بر ساخت فضاهای آموزشی گفت که حدود ۱۱۰۰ مهندس ناظر در سطح کشور بر پروژهها نظارت دارند و رعایت الزامات مناسبسازی یکی از مؤلفههای مهم در کاربرگهای نظارتی است.
معاون فنی سازمان نوسازی مدارس در ادامه از اجرای پروژههای متعدد در حوزه مدارس استثنایی خبر داد و گفت که طی سالهای گذشته ۱۷۴ پروژه مدرسه استثنایی با حدود یکهزار کلاس درس تحویل شده است. او افزود که در دولت چهاردهم تاکنون حدود ۶۸ پروژه مدرسه استثنایی با طراحیهای ویژه به بهرهبرداری رسیده و در حال حاضر ۱۴۳ پروژه با بیش از ۹۰۰ کلاس درس در نقاط مختلف کشور در دست اجراست. عبداللهی اظهار کرد که بر اساس برنامهریزی انجامشده، مجموع پروژههای مدارس استثنایی با طراحی ویژه در این دوره به حدود ۲۱۱ پروژه خواهد رسید. او همچنین از اجرای مناسبسازی در ۵۰۰ مدرسه موجود در سال خبر داد و گفت که این اقدامات شامل اصلاح و بهسازی مسیرهای دسترسی، رمپها و سرویسهای بهداشتی است. عبداللهی با اشاره به توسعه مدارس ویژه دانشآموزان اوتیسم، گفت که در یکی دو سال اخیر، ساخت حدود ۱۴ مدرسه اوتیسم در کشور آغاز شده است و پروژه مدرسه اوتیسم همدان را یکی از نمونههای شاخص این طرحها دانست که با طراحی و مصالح متناسب با نیازهای این دانشآموزان اجرا شده است.
پیشینه موضوع نشان میدهد که حرکت به سمت توسعه مدارس استثنایی و مناسبسازی فضاهای آموزشی، در سالهای اخیر شتاب بیشتری گرفته است. در مردادماه ۱۴۰۵، شورای سازمان نوسازی مصوبهای را به تصویب رساند که بر اساس آن تمام مدارس جدید، اعم از استثنایی و عادی، باید الزامات مناسبسازی را رعایت کنند. همچنین وزیر آموزش و پرورش در نشست اخیر خود با تأکید بر اینکه حتی یک مدرسه استثنایی فاقد مناسبسازی قابل قبول نیست، خواستار ارائه برنامه پنجساله برای مناسبسازی ۱۰ هزار مدرسه اولویتدار شد. بر اساس آمارهای رسمی، هماکنون بیش از ۸۳ هزار دانشآموز استثنایی در ۱۸۰۰ واحد آموزشی تحصیل میکنند و نزدیک به ۱۷ هزار دانشآموز نیز در مدارس عادی در قالب برنامه آموزش تلفیقی و فراگیر حضور دارند. با این حال، کمبود اعتبارات همواره بهعنوان مهمترین چالش مطرح بوده است و درخواست رئیس سازمان نوسازی برای ایجاد ردیف بودجه مستقل در سال ۱۴۰۶، نشان از عزم جدی برای رفع این مانع دارد.
در ادامه این نشست، سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، با تشریح اقدامات این سازمان در مسیر توسعه آموزش فراگیر، گفت که ۱۷ هزار و ۶۹۳ دانشآموز دارای نیازهای ویژه در شبکه آموزش تلفیقی و فراگیر کشور تحصیل میکنند و امسال برای نخستینبار ساعات آموزش و حمایت از این دانشآموزان از دو ساعت به چهار ساعت افزایش یافته است. قاسمی با تأکید بر اینکه آموزش فراگیر یکی از اصلیترین راهبردهای این سازمان است، افزود که حدود ۱۰ هزار مدرسه کشور درگیر آموزش دانشآموزان در شبکه فراگیر هستند و حدود ۸۰۰ مدرسه استثنایی بهعنوان مدارس پشتیبان، بر روند ارائه خدمات نظارت و حمایت میکنند. او از اصلاح آییننامه آموزش فراگیر پس از حدود ۱۴ سال خبر داد و اظهار کرد که این آییننامه که آخرین اصلاحات آن در سال ۱۳۹۰ انجام شده بود، امسال بازنگری و در خردادماه به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه شده است. قاسمی همچنین از آموزش ۳۰ هزار مدیر و معلم در زمینه نحوه تعامل با دانشآموزان دارای نیازهای ویژه خبر داد و گفت که در حوزه مناسبسازی محتوای آموزشی، از مجموع ۱۳۷ عنوان کتاب درسی، ۱۰۳ عنوان مناسبسازی شده و ۴۲ عنوان نیز در قالب منابع صوتی و چندرسانهای تولید شده است. او در پایان سه درخواست اصلی سازمان خود را از ستاد هماهنگی مطرح کرد: تسریع در تصویب آییننامه اصلاحشده، استمرار حمایتهای بینبخشی، و تأمین اعتبار برای مدارس پذیرا و پشتیبان.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
اجرای ۱۴۳ پروژه مدرسه استثنایی با بیش از ۹۰۰ کلاس درس و تحویل ۶۸ مدرسه در دولت چهاردهم، نشان از عزم جدی سازمان نوسازی برای تأمین زیرساختهای آموزشی دانشآموزان دارای نیازهای ویژه دارد. با این حال، آنچه این حرکت رو به جلو را با کندی مواجه میکند، نبود ردیف بودجه مستقل برای مناسبسازی مدارس فراگیر است. درخواست رئیس سازمان نوسازی برای ایجاد ردیف اعتباری در سال ۱۴۰۶، اگرچه امیدوارکننده است، اما نباید فراموش کرد که مناسبسازی صرفاً به ساخت مدارس جدید محدود نمیشود؛ بلکه هزاران مدرسه موجود نیازمند بهسازی و اصلاح زیرساختها هستند. همچنین توسعه آموزش فراگیر که مستلزم حضور دانشآموزان دارای نیازهای ویژه در مدارس عادی است، بدون مناسبسازی فضا، محتوا و توانمندسازی نیروی انسانی، با چالش جدی مواجه خواهد شد.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و نظام تعلیم و تربیت بهعنوان یکی از کانونهای تحول جامعه، همواره هدف دشمنان بوده، توجه به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بیش از پیش ضرورت مییابد. اصلاح آییننامه آموزش فراگیر پس از ۱۴ سال و افزایش ساعات آموزش از دو به چهار ساعت، گامهای مثبتی در این مسیر است، اما تحقق عدالت آموزشی نیازمند عزم فراقوهای و همکاری همه دستگاههای مرتبط است. آنچه میتواند این مسیر را هموار کند، تصویب هرچه سریعتر آییننامه جدید در شورای عالی آموزش و پرورش، تخصیص اعتبارات کافی در بودجه سال ۱۴۰۶ و نظارت مستمر بر اجرای برنامههای مناسبسازی است تا دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بتوانند با دسترسی برابر به فضا، محتوای آموزشی و خدمات حمایتی، از فرصتهای آموزشی کشور بهرهمند شوند.
