رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با اشاره به حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز علمی، معتقد است ریشه این اقدامات در نگاه سلطهجویانه غرب به جهان غیرغربی نهفته است.
به گزارش فرهنگیان پرس،* مجتبی امیری رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با اشاره به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز دانشگاهی کشور، این اقدام را نشانهای از رویکرد سلطهگرانه غرب دانست و گفت: در نگاه غربی، جهان به دو دسته شهروندان درجهیک و درجهدو تقسیم میشود و کشورهای شرقی و اسلامی در جایگاه شهروندان درجهدو قرار میگیرند. به گفته او، ریشه بسیاری از تنشها میان غرب و جهان اسلام در همین نگاه تاریخی نهفته است؛ نگاهی که از دوران استعمار شکل گرفته و همچنان در ساختارهای قدرت و دانش غربی بازتولید میشود.
بنابر گزارش خبرگزاری ایلنا، امیری با اشاره به ادبیات پسااستعماری اظهار کرد: اندیشمندانی مانند ادوارد سعید بهخوبی نشان دادهاند که غرب تلاش کرده جهان را از زاویه نگاه خود تعریف کند؛ بهگونهای که حتی ملتهای غیرغربی نیز خود را با همان معیارها و عینک غربی ارزیابی کنند. او افزود: تا زمانی که چنین رویکردی در سیاست و فرهنگ غرب وجود داشته باشد، حل بنیادین اختلافات میان غرب و شرق دشوار خواهد بود.
او با اشاره به تحولات منطقه و نقش آمریکا و اسرائیل گفت: اسرائیل در منطقه ما نوعی بازنمایی از همان تفکر غربی است؛ ساختاری که با اشغال سرزمین و ایجاد نظم جدید شکل گرفته است. به گفته امیری، رفتارهای این رژیم در غزه نمونهای آشکار از همان نگاه نژادمحور است که غیرخودیها را حتی پایینتر از شهروندان درجهدو تلقی میکند. او تصریح کرد: امروز در غزه شاهد هستیم که نهتنها انسانها بلکه زیرساختها، محیط زیست و حتی حیات طبیعی نیز هدف تخریب قرار میگیرد؛ رویکردی که از دیدگاه بسیاری از تحلیلگران، امتداد همان ذهنیت استعمارگرانه در جهان معاصر است.
رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران در ادامه به نقش علم در ساختار قدرت غرب اشاره کرد و گفت: در بسیاری از کشورهای غربی، نهاد علم در خدمت نهاد قدرت قرار گرفته است. دانشگاهها و مراکز علمی در موارد زیادی در چارچوب منافع سیاسی و اقتصادی دولتها عمل میکنند. او افزود: تحولات پس از جنگ غزه نیز نشان داد که وقتی دانشجویان و استادان برخی دانشگاههای آمریکایی از مردم غزه حمایت کردند، فشارهای مالی و سیاسی از سوی دولت و شرکتهای حامی رژیم صهیونیستی بر این دانشگاهها افزایش یافت.
امیری همچنین با اشاره به تجربه ایران در ارتباط میان نهاد علم و نظام تصمیمگیری بیان کرد: در کشور ما نیز کاستیهایی در نظام دانایی و نظام تصمیمگیری وجود داشته، اما به دلیل نبود تجربه استعمار در ساختار داخلی، دانشگاهها در بسیاری از مقاطع در جهت منافع جمعی جامعه حرکت کردهاند. او گفت: در برخی حوزههای راهبردی مانند پرونده هستهای نیز دانشمندان کشور در کنار تصمیمات کلان ملی قرار گرفتند و نقش مؤثری در پیشبرد اهداف علمی و فناورانه ایفا کردند.
او با اشاره به ترور برخی چهرههای علمی و اثرگذار در سالهای گذشته افزود: در ابتدا این حملات متوجه شخصیتها و دانشمندان بود، اما اکنون شاهد هستیم که مراکز علمی نیز هدف قرار میگیرند. به گفته امیری، هدف قرار دادن دانشگاهها میتواند علاوه بر جنبه عملی، پیامدهای نمادین نیز داشته باشد و نشان دهد که در جنگهای جدید، عرصه علم و اندیشه نیز به میدان درگیری تبدیل شده است.
او تأکید کرد: در تاریخ معاصر کمتر شاهد چنین روندی بودهایم که مراکز علمی بهصورت مستقیم مورد حمله قرار گیرند. امیری با اشاره به نمونههایی از هدف قرار گرفتن دانشگاهها در منطقه گفت: گاهی تلاش میشود این حملات با ادعاهایی مانند حضور نیروهای نظامی در مراکز آموزشی توجیه شود، اما واقعیت این است که بسیاری از این مراکز صرفاً کارکرد علمی دارند.
او تأکید کرد: در تاریخ معاصر کمتر شاهد چنین روندی بودهایم که مراکز علمی بهصورت مستقیم مورد حمله قرار گیرند. امیری با اشاره به نمونههایی از هدف قرار گرفتن دانشگاهها در منطقه گفت: گاهی تلاش میشود این حملات با ادعاهایی مانند حضور نیروهای نظامی در مراکز آموزشی توجیه شود، اما واقعیت این است که بسیاری از این مراکز صرفاً کارکرد علمی دارند.
او در ادامه با اشاره به تحولات منطقه افزود: امیدواریم کشورهای عربی و جهان اسلام نسبت به این مسائل آگاهی بیشتری پیدا کنند و درک کنند که حضور نظامی آمریکا در منطقه بیش از آنکه برای دفاع از کشورهای منطقه باشد، برای حمایت از اسرائیل طراحی شده است.
امیری در پایان با تأکید بر ماهیت پیچیده جنگهای امروز گفت: جنگهای معاصر فقط در میدان نظامی رخ نمیدهند، بلکه ابعاد اطلاعاتی، شناختی و علمی نیز دارند. به همین دلیل دانشگاهها و نخبگان نیز در این معادلات نقش مهمی پیدا کردهاند و گاه بهطور مستقیم در معرض فشار یا حمله قرار میگیرند.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
حمله یا فشار بر دانشگاهها، صرفاً یک رخداد امنیتی یا نظامی نیست؛ بلکه پیامدهای عمیقی برای آینده علم و آموزش دارد. وقتی مراکز علمی در فضای منازعات سیاسی و نظامی قرار میگیرند، استقلال دانشگاه و امنیت نخبگان علمی به چالش کشیده میشود. از نگاه جامعه دانشگاهی، حفاظت از دانشگاهها بهعنوان مراکز تولید دانش و تربیت نسل آینده اهمیت حیاتی دارد. اگر فضای علمی به میدان رقابتهای قدرت تبدیل شود، نهتنها پژوهش و آموزش آسیب میبیند، بلکه روند پیشرفت علمی کشورها نیز دچار اختلال خواهد شد. به همین دلیل بسیاری از صاحبنظران معتقدند جامعه جهانی باید بیش از گذشته بر مصونیت مراکز علمی در منازعات تأکید کند.
