پایان آزمونهای نهایی در استان سمنان، بار دیگر بحث دشواری سوالها و نحوه ارزیابی دانشآموزان را به یکی از دغدغههای جدی خانوادهها تبدیل کرده است. جمعی از والدین با انتشار نامهای سرگشاده، خواستار بررسی مجدد سطح دشواری برخی آزمونها و اطلاعرسانی شفاف درباره مبانی طراحی سوالها شدند و مدیرکل آموزش و پرورش استان نیز قول پیگیری این مطالبات را به مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش داد. این در حالی است که با افزایش سهم سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها، حساسیت نسبت به این آزمونها بیش از گذشته افزایش یافته و ضرورت حفظ عدالت آموزشی و آرامش روانی دانشآموزان به یک مطالبه جدی تبدیل شده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، پایان آزمونهای نهایی امسال، بار دیگر موضوع شیوه طراحی سوالها و نحوه ارزیابی دانشآموزان را به یکی از مباحث مورد توجه خانوادهها، دانشآموزان و جامعه فرهنگی در سمنان تبدیل کرد. افزایش سهم سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها نیز سبب شده است حساسیت نسبت به این آزمونها بیش از گذشته افزایش یابد. در چنین شرایطی، تعدادی از خانوادههای دانشآموزان استان سمنان با انتشار نامهای سرگشاده، خواستار بررسی دوباره سطح دشواری برخی آزمونها و اطلاعرسانی شفاف درباره مبانی طراحی سوالها شدند؛ مطالبهای که بیش از آنکه ناظر بر نتیجه آزمون باشد، بر ضرورت حفظ «عدالت آموزشی» و «آرامش روانی دانشآموزان» تاکید دارد.
گفتمانی به سود نظام آموزشی؛ مطالبهگری خانوادهها و پیگیری مدیر استانیدر مقابل، مدیرکل آموزش و پرورش استان سمنان نیز با انتشار پیامی اعلام کرد دغدغههای مطرح شده از سوی خانوادهها را با دقت دنبال میکند و این مطالبات را بدون کموکاست به مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش منتقل خواهد کرد تا در چارچوب مسوولیتهای قانونی مورد بررسی قرار گیرد.
«آزمون نهایی» مرز دشواری و عدالت آموزشی کجاست؟
از آنجا که آزمونهای نهایی به صورت کشوری برگزار میشود، قضاوت درباره استاندارد بودن سوالها و نحوه ارزیابی، در نهایت، بر عهده مراجع تخصصی وزارت آموزش و پرورش است؛ با این حال، مطالبهگری خانوادهها و پیگیری مدیران استانی را باید بخشی از فرآیند تعامل میان جامعه و نظام آموزشی برای ارتقای کیفیت سنجش به شمار آورد.
دغدغه خانوادهها: شرایط کشور کاش در طراحی «آزمونهای نهایی» میگنجیدجمعی از والدین دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم استان سمنان در نامه سرگشاده خود، ضمن قدردانی از تلاشهای مجموعه آموزش و پرورش، اعلام کردند سال تحصیلی جاری به دلیل شرایط خاص کشور و برگزاری بخشی از آموزشها به صورت غیرحضوری، با محدودیتهایی همراه بوده و انتظار میرفت این شرایط در طراحی آزمونهای نهایی مورد توجه قرار گیرد. آنان با اشاره به بازخوردهای دانشآموزان و برخی فرهنگیان، معتقدند دشواری بعضی آزمونها موجب افزایش استرس و فشار روانی بر دانشآموزان شده است و انعکاس رسمی این مطالبه به وزارت آموزش و پرورش، بررسی کارشناسی دلایل تعیین سطح دشواری آزمونها و اطلاعرسانی شفاف درباره نتایج پیگیریها را خواستار شدند.
به اعتقاد این گروه از والدین، هدف از طرح این درخواستها، صیانت از عدالت آموزشی و حفظ حقوق دانشآموزان در فرآیند سنجش است.
تشخیص دشواری آزمونها با کیست؟
مدیرکل آموزش و پرورش استان سمنان در پاسخ به این مطالبات، طی یادداشتی، ضمن قدردانی از همراهی خانوادهها، دانشآموزان، فرهنگیان و رسانهها در سال تحصیلی گذشته، تاکید کرد: «دغدغههای مطرح شده به صورت رسمی به مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش منتقل و پیگیری خواهد شد.» قاسم شریفی با اشاره به بازدیدهای میدانی از حوزههای اجرای آزمون، مراکز تصحیح اوراق و گفتوگو با دانشآموزان، عوامل اجرایی، مصححان و گروههای آموزشی بیان کرد: «درباره میزان دشواری سوالها همواره دیدگاههای متفاوتی وجود دارد، اما ارزیابی علمی درباره استانداردبودن سوالها و تناسب آنها با اهداف آموزشی، نیازمند بررسی تخصصی مراجع مسوول است.»
«کسب نمره کامل» آنچه امسال در برخی موارد حاصل شد
او ادامه داد: «در فرآیند تصحیح اوراق مورد توجه برخی مصححان قرار گرفته است؛ به طوری که در برخی دروس، سال گذشته مواردی وجود داشت که کسب نمره کامل بسیار محدود یا حتی مشاهده نشده بود، اما در آزمونهای امسال تعداد قابل توجهی از دانشآموزان موفق به کسب نمره کامل شدهاند.» این موضوع از نگاه مدیرکل آموزش و پرورش سمنان نشان میدهد تحلیل نتایج آزمونها باید بر پایه دادههای واقعی و تحلیلهای آماری انجام شود.
فاصله شاخصهای کیفیت آموزشی تا فرایندهای سنجش
کارشناسان حوزه آموزش معتقدند قضاوت درباره کیفیت و سطح دشواری آزمونهای نهایی، فقط بر اساس برداشتهای اولیه یا نمرات فردی امکانپذیر نیست و شاخصهایی مانند تراز، تحلیل آماری نتایج و میزان تحقق اهداف آموزشی، معیارهای اصلی ارزیابی در آزمونهای استاندارد محسوب میشود. در عین حال، آنچه در مواضع خانوادههای دانشآموزان و آموزش و پرورش استان سمنان مشترک به نظر میرسد، تاکید بر حفظ کیفیت آموزش، عدالت آموزشی و بررسی دقیق فرآیندهای سنجش است؛ موضوعی که اکنون انتظار میرود نتیجه آن پس از بررسیهای تخصصی مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش، به صورت شفاف اطلاعرسانی شود.
بررسی پیشینه موضوع نشان میدهد که گلایه از دشواری آزمونهای نهایی و تفاوت فاحش نمرات کلاسی با نمرات نهایی، موضوع جدیدی نیست. در سالهای گذشته نیز بارها کارشناسان تعلیم و تربیت نسبت به کیفیت پایین نظام آموزشی بهویژه در مدارس دولتی و روشهای تدریس سنتی که با سوالهای مفهومی و استاندارد آزمونهای نهایی تناسبی ندارد، هشدار دادهاند. رئیس مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش، سال گذشته میانگین کشوری نمرات دانشآموزان پایه دوازدهم در رشتههای مختلف را اعلام کرد که نشان از روند نزولی نمرات داشت؛ بهطوری که میانگین رشته تجربی ۲۳/۱۱، ریاضی ۷۹/۱۰، انسانی ۷۵/۸ و معارف ۵۶/۱۰ بود . این آمار نشان میدهد که مطالبه خانوادههای سمنانی، بخشی از یک مسئله ملی در نظام ارزشیابی آموزشی کشور است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
آنچه از جمعبندی اظهارات خانوادهها و مسئولان برمیآید، شکاف عمیق میان فرآیند آموزش در مدارس و شیوه طراحی آزمونهای نهایی است. در حالی که روشهای تدریس در بسیاری از مدارس همچنان بر محور حفظیات و آموزش سنتی استوار است، سوالهای آزمونهای نگاهی به سمت طراحی مفهومی و استانداردهای بینالمللی حرکت کردهاند. این ناهماهنگی طبیعی است که به افت نمرات، افزایش استرس و احساس بیعدالتی در میان دانشآموزان و خانوادهها منجر شود. راهکار اساسی، همانگونه که کارشناسان نیز بر آن تأکید دارند، سرمایهگذاری بر ارتقای کیفیت نظام آموزشی و توانمندسازی معلمان در روشهای تدریس نوین است، نه صرفاً سختتر کردن آزمونها. همچنین، با توجه به شرایط خاص کشور و برگزاری بخشی از آموزشها به صورت غیرحضوری در سال تحصیلی گذشته، انتظار میرفت مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت، این شرایط را در طراحی سوالها لحاظ کند. امید است این مطالبهگری خانوادهها، بهانهای برای بازنگری اساسی در نظام ارزشیابی و ایجاد هماهنگی میان آموزش و سنجش در کشور شود.
