به گزارش فرهنگیان پرس، معاون فنی و آماری سازمان سنجش آموزش کشور در گزارشی که جمعه اول آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، درباره دو موضوع مهم پذیرش دانشجو، یعنی سهمیه بومی رشته‌های پیراپزشکی و ظرفیت‌های خالی دانشگاه‌ها، توضیح داد. براساس گزارش خبرآنلاین به نقل از خبرگزاری آنا، احسان جمالی با اشاره به اختصاص بخشی از ظرفیت رشته‌های پیراپزشکی به داوطلبان بومی گفت: «در سال جاری، با توجه به نیاز مناطق مختلف، مجوز اختصاص حداکثر ۶۰ درصد ظرفیت برخی رشته‌ها به داوطلبان بومی با اخذ تعهد خدمت صادر شده است.»
وی درباره ظرفیت‌های خالی دانشگاه‌ها نیز گفت: «در رشته‌های پرمتقاضی که پذیرش آنها از طریق آزمون انجام می‌شود، عموماً ظرفیت خالی باقی نمی‌ماند؛ اما بخشی از ظرفیت‌های خالی مربوط به رشته‌هایی است که پذیرش در آنها صرفاً براساس سوابق تحصیلی صورت می‌گیرد و رقابت کمتری برای ورود به آنها وجود دارد.»
جمالی ادامه داد: «برای مثال، ممکن است یک رشته‌محل ظرفیت پذیرش ۴۰ دانشجو را داشته باشد، اما به دلیل انتخاب نشدن آن از سوی تعداد کافی از داوطلبان، ظرفیت آن به‌طور کامل تکمیل نشود.»
معاون سازمان سنجش با اشاره به اقدامات وزارت علوم برای ساماندهی این رشته‌محل‌ها افزود: «وزارت علوم در حال بررسی و بازنگری رشته‌محل‌هایی است که طی سال‌های اخیر با استقبال اندک داوطلبان مواجه بوده‌اند یا پذیرشی نداشته‌اند. در این فرایند، ممکن است رشته‌های جدید جایگزین شوند، ظرفیت پذیرش کاهش یابد یا مجوز پذیرش در برخی رشته‌محل‌ها حذف شود.»
کنکور ۱۴۰۵ و پرونده نیمه‌تمام آمایش
اظهارات جمالی در روزهای پایانی چرخه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ مطرح شد. براساس گزارش خبرگزاری مهر، علیرضا کریمیان، مدیرکل روابط عمومی سازمان سنجش، ۲۹ مهر اعلام کرد ۵۵۰ هزار نفر انتخاب رشته آزمون‌های سراسری و پذیرش دانشجو-معلم را در بازه ۱۳ تا ۲۰ مهر تکمیل کرده‌اند؛ آماری که به گفته او بدون احتساب انتخاب رشته دانشگاه آزاد اسلامی است. کریمیان یک روز بعد، یعنی ۳۰ مهر، در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر شمار متقاضیان پذیرش صرفاً براساس سوابق تحصیلی را ۱۲۴ هزار نفر اعلام کرد و مهلت ثبت‌نام این بخش نیز ساعت ۲۴ جمعه اول آبان به پایان می‌رسد. به گفته وی، نتایج نهایی کنکور ۱۴۰۵ در اواخر آبان اعلام می‌شود.
موضوع رشته‌های کم‌متقاضی، بخشی از پرونده بزرگ‌تر «آمایش آموزش عالی» است که بیش از یک دهه روی میز مانده است. براساس گزارش خبرگزاری مهر، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۲۹ مهر در پاسخ به پرسشی درباره اجرا نشدن این مصوبه گفت: «وزارت بهداشت در آمایش سلامت موفق بوده است؛ یعنی به این راحتی نیامده است دانشگاه راه‌اندازی کند، اما وزارت علوم موفق نبوده است.» وی فشار نمایندگان مجلس و مسئولان محلی برای ایجاد یا حفظ دانشگاه‌ها و ضعف گفتمان‌سازی پیش از اجرای سیاست‌ها را از دلایل این ناکامی دانست و درباره معنای حقیقی آمایش افزود: «معنای آن این است که رشته‌های دانشگاهی استان متناسب با نیازهای همان استان باشند.»
هم‌زمان، هزینه ورود به این رقابت نیز در حال افزایش است. براساس گزارش خبرآنلاین به نقل از خبرگزاری دانشجو، هیئت وزیران هزینه ثبت‌نام و شرکت در آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۶ را یک میلیون و ۶۵۰ هزار تومان تعیین کرده است. این تصمیم‌ها در سالی گرفته می‌شود که کشور پس از جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا در شرایط آتش‌بس موقت قرار دارد و هزینه تحصیل، دغدغه‌ای جدی برای بسیاری از خانواده‌هاست.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
صندلی خالی در دانشگاه، فقط یک عدد آماری نیست؛ پشت هر رشته‌محل بدون متقاضی، استاد، کلاس، آزمایشگاه و بودجه‌ای قرار دارد که بی‌استفاده می‌ماند. بازنگری در این رشته‌محل‌ها گامی ضروری است، اما اگر این بازنگری صرفاً به حذف مجوز محدود شود، مسئله اصلی پنهان می‌ماند: چرا برخی از این رشته‌ها از ابتدا بدون تناسب با نیاز بازار کار و جمعیت منطقه مجوز گرفتند؟ اعتراف دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به فشار نمایندگان برای ایجاد دانشگاه در شهرها، پاسخ روشنی به این پرسش است.
حذف شتاب‌زده نیز خطر خود را دارد. در برخی شهرهای کوچک، همین واحدهای کم‌متقاضی تنها امکان تحصیل دختران یا دانشجویانی است که توان مهاجرت به کلان‌شهرها را ندارند. از این رو، پیشنهاد فرهنگیان پرس آن است که وزارت علوم پیش از هر تصمیم، فهرست رشته‌محل‌های مشمول بازنگری را همراه با آمار پذیرش پنج سال اخیر و نرخ اشتغال دانش‌آموختگان منتشر کند، گزینه الحاق یا تبدیل این واحدها به مراکز مهارتی و فناوری را بر حذف کامل ترجیح دهد و حقوق دانشجویان در حال تحصیل را تضمین کند.
درباره سهمیه بومی ۶۰ درصدی پیراپزشکی نیز، این تصمیم می‌تواند به ماندگاری نیروی درمانی در مناطق نیازمند کمک کند؛ اما برای جلوگیری از تضییع حق داوطلبان دیگر مناطق، لازم است فهرست رشته‌ها و دانشگاه‌های مشمول، میزان دقیق سهمیه هر رشته‌محل و شرایط تعهد خدمت به‌روشنی در دسترس داوطلبان قرار گیرد. برای خانواده‌ها و مشاوران تحصیلی نیز پیام این خبر روشن است: در انتخاب رشته‌های بدون آزمون، پیش از ثبت نهایی، وضعیت تقاضا، آینده شغلی و احتمال تغییر ظرفیت رشته‌محل را به دقت بررسی کنند.
