معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش با تأکید بر ضرورت تحقق عدالت آموزشی اعلام کرد محل زندگی دانش‌آموزان نباید مانعی برای دسترسی آنان به فرصت‌های باکیفیت یادگیری و رشد باشد. سید مصطفی آذرکیش همچنین بر طراحی برنامه‌های آموزشی متناسب با ظرفیت‌های بومی، تقویت مهارت‌آموزی و پیوند مدارس روستایی و عشایری با نیازهای واقعی جوامع محلی تأکید کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش با تأکید بر نقش دانش‌آموزان روستایی و عشایری در آینده کشور، تحقق عدالت آموزشی را مستلزم فراهم کردن فرصت‌های باکیفیت یادگیری برای همه دانش‌آموزان، فارغ از محل زندگی آنان دانست. سید مصطفی آذرکیش در حاشیه بازدید از غرفه وزارت آموزش‌وپرورش در ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستایی و عشایری، بر ضرورت طراحی سیاست‌های آموزشی متناسب با ظرفیت‌های بومی، ارتقای مهارت‌آموزی و تقویت پیوند مدارس با نیازهای واقعی جوامع محلی تأکید کرد.
آذرکیش با گرامیداشت روز روستا و عشایر، این مناطق را فراتر از محدوده‌های جغرافیایی و بخشی از هویت فرهنگی، سرمایه اجتماعی و زیست‌بوم تمدنی ایران توصیف کرد. به گفته او، روستاها و مناطق عشایری از ظرفیت‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و علمی متعددی برخوردارند که می‌توانند در مسیر پیشرفت کشور نقش‌آفرینی کنند؛ ظرفیت‌هایی که توجه به آن‌ها، به‌ویژه در حوزه آموزش و تربیت نسل آینده، اهمیت راهبردی دارد.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش، هویت فرهنگی و دینی، مسئولیت‌پذیری، خودباوری، خلاقیت و نوآوری دانش‌آموزان روستایی و عشایری را از سرمایه‌های انسانی کشور دانست و تأکید کرد این ویژگی‌ها باید در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و تربیتی مورد توجه قرار گیرند. از این منظر، مدرسه در مناطق روستایی و عشایری تنها محل ارائه آموزش رسمی نیست، بلکه می‌تواند نقشی مؤثر در شناسایی استعدادها، انتقال دانش بومی و آماده‌سازی دانش‌آموزان برای مشارکت در توسعه منطقه‌ای داشته باشد.
سیاست‌های آموزشی متناسب با زیست‌بوم دانش‌آموزان
آذرکیش با تأکید بر ضرورت متناسب‌سازی سیاست‌های آموزشی با شرایط هر منطقه اظهار کرد که توسعه عدالت آموزشی، ارتقای کیفیت یادگیری، تقویت هویت ملی و دینی و فراهم کردن فرصت‌های برابر آموزشی و تربیتی، از رویکردهای اساسی آموزش‌وپرورش در حمایت از دانش‌آموزان و هنرجویان روستایی و عشایری است.
او با اشاره به دانش و تجربه بومی موجود در این مناطق گفت روستاها و جوامع عشایری صرفاً دریافت‌کنندگان خدمات آموزشی نیستند، بلکه از ذخایر ارزشمند فرهنگی، مهارتی و تجربی برخوردارند. بر همین اساس، مدرسه می‌تواند به کانون پیوند دانش رسمی، مهارت‌های کاربردی، فرهنگ بومی و نیازهای واقعی جامعه تبدیل شود.
این رویکرد به معنای توجه بیشتر به شرایط زندگی دانش‌آموزان و بهره‌گیری از ظرفیت‌های محیط پیرامون در فرایند یادگیری است. آشنایی با مشاغل و مهارت‌های بومی، شناخت ظرفیت‌های اقتصادی منطقه، تقویت خلاقیت و فراهم کردن فرصت‌های تجربه عملی می‌تواند زمینه مشارکت مؤثرتر دانش‌آموزان در زندگی اجتماعی و توسعه محل سکونتشان را فراهم کند.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش همچنین ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستایی و عشایری را فرصتی برای معرفی قابلیت‌های مردمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی این مناطق دانست. به گفته او، آموزش‌وپرورش می‌تواند با ایجاد ارتباط مؤثر میان مدرسه و زیست‌بوم واقعی دانش‌آموزان، به تربیت نسلی توانمند، خلاق، مهارت‌محور و مسئولیت‌پذیر کمک کند.
عدالت آموزشی؛ فراتر از دسترسی به مدرسه
یکی از محورهای اصلی اظهارات آذرکیش، ضرورت جلوگیری از تبدیل محل زندگی به مانعی برای پیشرفت تحصیلی بود. او تأکید کرد عدالت آموزشی زمانی محقق می‌شود که دانش‌آموزان مناطق روستایی و عشایری نیز به فرصت‌های باکیفیت یادگیری و رشد دسترسی داشته باشند.
تحقق این هدف تنها با فراهم بودن امکان ثبت‌نام در مدرسه به پایان نمی‌رسد. کیفیت تدریس، دسترسی به معلم متخصص، امکانات آموزشی، منابع یادگیری و فرصت‌های مهارت‌آموزی نیز در کیفیت تجربه تحصیلی دانش‌آموزان نقش دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری برای این مناطق باید علاوه بر دسترسی به آموزش، به شرایطی توجه کند که یادگیری مؤثر و رشد استعدادها را امکان‌پذیر می‌سازد.
در همین زمینه، وزارت آموزش‌وپرورش در مهرماه ۱۴۰۵ از توسعه فناوری‌های نوین آموزشی با اولویت مدارس کمتر برخوردار، روستایی و عشایری خبر داده است. بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری صداوسیما، بیش از ۲۱۰ کلاس درس به تجهیزات هوشمند مجهز شده‌اند و روند توسعه این امکانات ادامه دارد. این اقدام نمونه‌ای از تلاش برای گسترش دسترسی مدارس به ابزارهای آموزشی جدید است؛ هرچند ارزیابی اثر آن بر کیفیت یادگیری، به بررسی میزان استفاده مؤثر از تجهیزات و پشتیبانی آموزشی نیاز دارد.
توجه به هویت ملی و دینی، مسئولیت‌پذیری و خودباوری دانش‌آموزان نیز از دیگر محورهایی بود که آذرکیش بر آن‌ها تأکید کرد. در این چارچوب، آموزش باید علاوه بر انتقال دانش درسی، فرصت‌هایی برای پرورش توانایی‌های فردی، اجتماعی و مهارتی دانش‌آموزان فراهم کند و زمینه مشارکت آن‌ها در آینده جامعه را گسترش دهد.
او با اشاره به نقش دانش‌آموزان روستایی و عشایری در آینده کشور اظهار کرد هر دانش‌آموز در این مناطق سرمایه‌ای انسانی برای ایران به شمار می‌رود و فراهم کردن فرصت‌های یادگیری، تربیتی، مهارتی و خلاقانه متناسب با استعدادها و ویژگی‌های بومی آنان می‌تواند به شکوفایی این ظرفیت‌ها کمک کند.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش در پایان، روز روستا و عشایر را فرصتی برای بازخوانی ظرفیت‌های این مناطق و تأکید دوباره بر ضرورت تحقق عدالت آموزشی دانست. او تأکید کرد آینده کشور از همه جغرافیای ایران، از شهرها و روستاها تا مناطق عشایری، ساخته می‌شود و هیچ دانش‌آموزی نباید به دلیل محل زندگی خود از فرصت رشد، یادگیری و نقش‌آفرینی محروم بماند.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
تأکید بر عدالت آموزشی در مناطق روستایی و عشایری زمانی به نتیجه ملموس می‌رسد که از سطح بیان اهداف و ظرفیت‌های فرهنگی فراتر برود و در امکانات واقعی مدارس، کیفیت تدریس و فرصت‌های یادگیری منعکس شود. معرفی توانمندی‌های بومی و تقویت مهارت‌آموزی اهمیت دارد، اما این رویکرد نباید جایگزین رسیدگی به نیازهای پایه مدارس و تفاوت سطح دسترسی دانش‌آموزان به امکانات آموزشی شود. توسعه تجهیزات هوشمند نیز زمانی اثرگذار خواهد بود که با دسترسی پایدار به فناوری، محتوای آموزشی مناسب و پشتیبانی معلمان همراه باشد. ضروری است برنامه‌های مربوط به مناطق روستایی و عشایری با شاخص‌های روشن، از جمله کیفیت یادگیری، دسترسی به امکانات، فرصت‌های مهارتی و کاهش شکاف آموزشی ارزیابی شوند. عدالت آموزشی زمانی محقق می‌شود که محل تولد و سکونت دانش‌آموز نه کیفیت آموزش او را تعیین کند و نه امکان شکوفایی استعدادهایش را محدود سازد.
