به گزارش فرهنگیان پرس، بر اساس گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ از امروز، دوم آبان، برای نخستین بار به روش ثبتی‌مبنا در محل سازمان برنامه و بودجه کشور آغاز شد. در این روش که برای نخستین بار در کشور به کار گرفته می‌شود، مرکز آمار ایران با تقاطع‌گیری داده‌های به‌دست‌آمده از سامانه‌های مختلف دستگاه‌های اجرایی و با حداقل حضور نیروی آمارگیر، سرشماری عمومی نفوس و مسکن را برگزار می‌کند.
غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، گفته است در روش ثبتی‌مبنا، فرایند سرشماری ایرانیان و دیگر افراد ساکن ایران با بهره‌گیری از توان تخصصی نیروهای مجرب و خبره، دارایی ارزشمند داده‌های اداری، روش‌های نوین آماری و فناوری‌های جدید انجام خواهد شد.
پیامک بدون لینک، نشانه آمارگیر واقعی
به گزارش مهر، مرحله نخست سرشماری ۱۴۰۵ از ۲۵ مهرماه به‌صورت داده‌محور آغاز شده بود و از امروز فرایند سرشماری حضوری نیز شروع می‌شود. در این مرحله، برای خانوارهایی که اطلاعات ثبتی آنها در سامانه‌های دستگاه‌های دولتی و اجرایی ناقص است، پیامک مراجعه حضوری آمارگیران به درِ منازل ارسال خواهد شد. این پیامک‌ها هیچ لینکی ندارند و از خانواده‌ها خواسته شده است مراقب سوءاستفاده برخی سودجویان باشند. بر اساس اعلام رئیس مرکز آمار ایران، سرشماری ۱۴۰۵ در اسفندماه امسال به پایان می‌رسد و نتایج اولیه آن اعلام خواهد شد.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن برای اطلاع از آخرین تغییرات جمعیتی کشور هر ۱۰ سال یک‌بار انجام می‌شود و آخرین دوره آن در سال ۱۳۹۵ برگزار شده بود. قرار است از این پس روش ثبتی‌مبنا جایگزین شیوه‌های سنتی سرشماری شود و در نتیجه، فاصله زمانی ۱۰ ساله برای آمارگیری نیز برداشته شود.
گزارش‌های استانی تصویر روشن‌تری از تفاوت این سرشماری با دوره‌های گذشته به دست می‌دهد. قدرت‌الله عابدی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگاران که خبرگزاری مهر آن را منتشر کرد، گفت: «در سرشماری‌های پیشین، حدود هزار و ۵۰۰ تا هزار و ۶۰۰ آمارگیر در استان فعالیت می‌کردند، اما در طرح جدید ۹۰ آمارگیر برای جمع‌آوری و تکمیل اطلاعات حدود ۳۵ هزار خانوار شهری و روستایی در سطح استان به کار گرفته می‌شوند.»
او با بیان اینکه بخش عمده اطلاعات مورد نیاز از طریق سامانه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی جمع‌آوری شده است، افزود: «اطلاعات حدود ۲۰ دستگاه اجرایی از طریق سامانه‌های مرکز آمار ایران در این فرایند مورد استفاده قرار می‌گیرد و برآورد می‌شود بین ۸۰ تا ۹۰ درصد داده‌های مورد نیاز از این مسیر تأمین شده باشد.» به گفته عابدی، سامانه‌های ثبت احوال، املاک و اسکان، وزارت کشور، وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم از جمله منابع اطلاعاتی این سرشماری هستند و یکی از اهداف اصلی مراجعه آمارگیران به خانوارها، شناسایی نواقص اطلاعات ثبت‌شده و تکمیل و اصلاح داده‌هاست. او همچنین گفت در این طرح برخی شاخص‌های مهم از جمله وضعیت مسکن و نرخ بیکاری نیز با استفاده از داده‌های نمونه‌های آماری بررسی و برآورد می‌شود.
در بوشهر نیز به گزارش ایسنا، محمد مظفری، فرماندار این شهرستان، در آیین آغاز سرشماری که در دبیرستان حجاب برگزار شد، از اجرای عملیات سرشماری به مدت یک ماه در این شهرستان خبر داد و گفت: «طی دهه گذشته، بسیاری از کشورها به استفاده از این روش روی آورده‌اند؛ رویکردی که می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌ها، پوشش جمعیتی کامل‌تر و کارآمدی و بهره‌وری بیشتری را به همراه داشته باشد.» او با اشاره به محدودیت‌های شیوه میدانی، از جمله حضور نداشتن برخی افراد در محل سکونت هنگام مراجعه مأموران، تأکید کرد که چون سرشماری برای نخستین بار به این شیوه اجرا می‌شود، باید تمهیدات لازم فراهم شود تا عملیات با حداقل خطا و حداکثر بهره‌وری به پایان برسد. مظفری همچنین یادآوری کرد که بر اساس فرمان سرشماری، همه دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند برای تأمین حداقل امکانات و تجهیزات مورد نیاز این طرح همکاری کنند.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
برای نظام آموزشی، سرشماری فقط یک شمارش جمعیتی نیست؛ پایه برنامه‌ریزی برای ساخت مدرسه، توزیع معلم، پیش‌بینی جمعیت لازم‌التعلیم و تخصیص بودجه به مناطق است. فاصله ده‌ساله با سرشماری ۱۳۹۵ باعث شده بسیاری از تصمیم‌ها درباره کلاس‌های پرجمعیت در شهرهای بزرگ یا مدارس کم‌جمعیت روستایی بر پایه برآوردها و نه داده‌های به‌روز گرفته شود. حضور سامانه‌های آموزش‌وپرورش و وزارت علوم در میان منابع اصلی این سرشماری، فرصتی است تا تصویر دقیق‌تری از وضعیت تحصیلی جمعیت کشور به دست آید.
با این حال، روش ثبتی‌مبنا به همان اندازه دقیق است که داده‌های دستگاه‌ها دقیق باشد. ناهماهنگی میان سامانه‌ها، نشانی‌های قدیمی و جابه‌جایی‌های جمعیتی پس از جنگ اخیر و مهاجرت‌های داخلی، می‌تواند خطاهایی در نتایج ایجاد کند. کاهش چشمگیر شمار آمارگیران نیز صرفه‌جویی است، اما بار سنگین‌تری بر کیفیت داده‌های اداری می‌گذارد.
پیشنهاد فرهنگیان پرس آن است که مرکز آمار، روش برآورد خطا و میزان پوشش داده‌های ثبتی را شفاف منتشر کند و نتایج تفکیکی مربوط به جمعیت دانش‌آموزی، سطح سواد و ترک تحصیل را در اختیار پژوهشگران و آموزش‌وپرورش قرار دهد. خانواده‌ها نیز در صورت دریافت پیامک مراجعه، با آمارگیران همکاری کنند و هر پیامکی را که حاوی لینک است، جعلی بدانند.
