به گزارش فرهنگیان پرس، انتشارات گنتوشا، ناشر ژاپنی آثار ریو موراکامی، روز جمعه یکم آبان ۱۴۰۵ (۲۳ اکتبر ۲۰۲۶) با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد این نویسنده ۱۷ اکتبر در خانه‌اش درگذشته است. به نوشته منابع ژاپنی، مراسم خاکسپاری به‌صورت خصوصی و خانوادگی برگزار شده است. گنتوشا در بیانیه خود نوشت: «از درگذشت زودهنگام ریو موراکامی که در تمام دوران حرفه‌ای‌اش پیوسته آثاری تکان‌دهنده برای مخاطبان جوان‌تر منتشر کرد، عمیقاً و به شکلی تحمل‌ناپذیر اندوهگین هستیم» و افزود: «برای آرامش موراکامی دعا می‌کنیم؛ کسی که به‌عنوان پیشتاز یک دوران، زندگی را با شتاب پیمود.»
از درامر دبیرستان تا جایزه آکوتاگاوا
ریو موراکامی در سال ۱۹۵۲ در شهر ساسبو در استان ناگاساکی به دنیا آمد. به نوشته گاردین، پدر و مادرش هر دو معلم بودند. او در دوران دبیرستان درامر یک گروه موسیقی راک بود و پس از شرکت در اعتراضی که هم‌کلاسی‌هایش روی پشت‌بام مدرسه برپا کرده بودند، سه ماه در حبس خانگی ماند؛ تجربه‌ای که بعدها دستمایه رمان نیمه‌خودزندگی‌نامه‌ای «۶۹» شد.
نخستین رمان او، «آبی تقریباً شفاف»، در سال ۱۹۷۶ و زمانی منتشر شد که هنوز دانشجو بود. این اثر که زندگی گروهی از جوانان سرخورده و پوچ‌گرا را روایت می‌کرد، با وجود انتقادها، جایزه گونزو برای نویسندگان تازه‌کار و سپس جایزه آکوتاگاوا، معتبرترین جایزه ادبی ژاپن، را از آن خود کرد و پرفروش شد.
«رولینگ استونز» ادبیات ژاپن
موراکامی بیش از ۴۰ رمان و مجموعه داستان نوشت؛ از جمله «نوزادان کمد امانات» (۱۹۸۰) درباره کودکانی که در کمدهای امانات رها شده‌اند و جایزه نوما را گرفت، «در سوپ میسو» (۱۹۹۷) که جایزه یومیوری را برد، و «آزمون بازیگری» که فیلم سال ۱۹۹۹ تاکاشی میکه بر اساس آن، به یکی از آثار شاخص سینمای مستقل وحشت بدل شد. بیشتر آثار او هنوز به انگلیسی ترجمه نشده‌اند. ریو موراکامی هیچ نسبتی با هاروکی موراکامی، نویسنده مشهورتر ژاپنی، نداشت. دیوید پیلینگ، روزنامه‌نگار، سال ۲۰۱۳ نوشته بود: «اگر هاروکی بیتلز ادبیات ژاپن باشد، ریو رولینگ استونز آن است.»
آثار او سرشار از خشونت، اعتیاد و سرخوردگی جوانان بود و به همین دلیل همواره با بحث و جدل همراه شد؛ اما منتقدان آن را نقدی تیزبینانه از فرهنگ ژاپن و آمریکا می‌دانستند. راسل توماس در گاردین نوشته بود: «داستان‌های موراکامی هرگز از تاباندن نور به تاریک‌ترین گوشه‌های جامعه پرهیز نمی‌کنند.» آدام فرودنهایم، مدیر انتشارات پوشکین پرس که همراه با بلومزبری آثار او را در بریتانیا منتشر می‌کند، گفت: «افتخار بزرگی بود که توانستیم بسیاری از رمان‌های عجیب، بدیع و سینمایی ریو موراکامی را به مخاطبان انگلیسی‌زبان معرفی کنیم.»
نویسنده‌ای که به مدرسه و نوجوانان فکر می‌کرد
بخشی از کارنامه موراکامی کمتر دیده شده است. او در سال ۲۰۰۰ رمان «خروج از سرزمین امید» را منتشر کرد که داستان دانش‌آموزان دوره اول متوسطه‌ای است که از نظام آموزشی کناره می‌گیرند و با اینترنت جامعه‌ای تازه می‌سازند. در اوایل دهه ۲۰۰۰ نیز کتاب «کاریابی ۱۳ ساله‌ها» را برای آشنایی نوجوانان با مشاغل و دنیای کار منتشر کرد. او از سال ۲۰۰۶ همچنین مجری یک برنامه گفت‌وگومحور اقتصادی در شبکه تلویزیونی توکیو بود و در فعالیت‌های نشر الکترونیک و کارزار پاک‌سازی مین‌های زمینی همراه با ریوئیچی ساکاموتو نیز حضور داشت.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
ریو موراکامی نویسنده‌ای برای همه سنین نبود و بسیاری از آثارش برای مخاطب بزرگسال نوشته شده است؛ اما زندگی‌اش نکته‌ای آشنا برای معلمان دارد: فرزند دو معلم که در نوجوانی سرکش بود و همان تجربه‌های مدرسه و اعتراض و موسیقی را بعدها به ادبیات تبدیل کرد. این یادآوری است که پشت هر دانش‌آموز «دردسرساز»، گاه استعدادی نهفته است که فقط به فرصت دیده شدن نیاز دارد.
دغدغه او درباره نوجوانان، از رمان «خروج از سرزمین امید» تا کتاب راهنمای مشاغل برای ۱۳ ساله‌ها، نشان می‌دهد که حتی تندترین منتقدان جامعه هم بیش از هر چیز نگران آینده نسل جوان و رابطه آن با مدرسه بوده‌اند؛ پرسشی که برای نظام آموزشی ما نیز تازه است: مدرسه تا چه حد به دنیای واقعی و آینده شغلی دانش‌آموز پیوند خورده است؟
پیشنهاد فرهنگیان پرس آن است که در کلاس‌های ادبیات و مشاوره تحصیلی، به جای حذف نویسندگان جنجالی، با انتخاب سنجیده و متناسب با سن، از زندگی و پرسش‌های آنان برای گفت‌وگو درباره نوجوانی، هویت و انتخاب شغل بهره گرفته شود و کتاب‌های راهنمای شغلی ویژه نوجوانان در کتابخانه‌های مدارس جدی‌تر گرفته شود.
