پژوهشگران دانشگاه علوم بهداشت فوجیتا ژاپن دریافتند تنها یک پیاده‌روی ۲۰ دقیقه‌ای با سرعت راحت می‌تواند در افراد سالم، فعالیت روده را به‌سرعت افزایش دهد. در این مطالعه، دامنه صداهای روده یک تا دو دقیقه پس از پایان پیاده‌روی تقریباً دو برابر شد؛ یافته‌ای که می‌تواند اهمیت تحرک روزانه در حفظ عملکرد طبیعی دستگاه گوارش را نشان دهد.
به گزارش فرهنگیان پرس، یبوست از مشکلات شایع دستگاه گوارش است که می‌تواند با علائمی مانند دشواری دفع، نفخ و کاهش دفعات اجابت مزاج همراه شود و در صورت مزمن شدن، کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش جدیدی از دانشگاه علوم بهداشت فوجیتا ژاپن نشان داده است که فعالیت بدنی سبک و در دسترس مانند پیاده‌روی می‌تواند تنها چند دقیقه پس از پایان فعالیت، تحرک روده را افزایش دهد.
پژوهشگران برای بررسی تأثیر سریع فعالیت بدنی بر عملکرد دستگاه گوارش، به جای روش‌های تهاجمی از صداهای روده استفاده کردند. این صداها در نتیجه حرکت گاز و مایعات در طول روده ایجاد می‌شوند و می‌توانند اطلاعاتی درباره انقباضات و میزان فعالیت دستگاه گوارش در اختیار پژوهشگران قرار دهند.
در این مطالعه ۲۱ فرد جوان و سالم شرکت کردند. در مرحله نخست، شرکت‌کنندگان در حالت استراحت دراز کشیدند و پژوهشگران با استفاده از گوشی پزشکی الکترونیکی و نرم‌افزار پردازش سیگنال، صدای پایه روده آنها را ثبت کردند.
پس از آن، افراد به مدت ۲۰ دقیقه با سرعت راحت و انتخابی خود روی تردمیل راه رفتند. سپس دوباره در وضعیت استراحت قرار گرفتند و صداهای روده آنها طی ۱۵ دقیقه بعدی در چند نوبت ثبت شد.
پس از آن، افراد به مدت ۲۰ دقیقه با سرعت راحت و انتخابی خود روی تردمیل راه رفتند. سپس دوباره در وضعیت استراحت قرار گرفتند و صداهای روده آنها طی ۱۵ دقیقه بعدی در چند نوبت ثبت شد.
نتایج نشان داد که واکنش دستگاه گوارش به پیاده‌روی بسیار سریع‌تر از حد انتظار ظاهر می‌شود. تنها یک تا دو دقیقه پس از پایان پیاده‌روی، دامنه صداهای روده تقریباً دو برابر شد. همچنین این صداها در بخش بیشتری از زمان اندازه‌گیری شنیده شدند و تعداد صداهای مجزا در هر دقیقه نیز افزایش پیدا کرد.
با وجود این، اثر ایجادشده پایدار نبود و شدت افزایش فعالیت روده طی دو تا سه دقیقه کاهش یافت. همین واکنش کوتاه‌مدت اما سریع نشان می‌دهد که حتی فعالیت بدنی سبک نیز می‌تواند در مدت کوتاهی بر حرکات دستگاه گوارش اثر بگذارد.
چرا پیاده‌روی می‌تواند روده را فعال کند؟
هنوز سازوکار دقیق این واکنش به‌طور کامل مشخص نشده است، اما پژوهشگران چند احتمال را مطرح کرده‌اند. یکی از این توضیحات به سیستم عصبی خودمختار مربوط می‌شود؛ سیستمی که بسیاری از فعالیت‌های غیرارادی بدن، از جمله فرآیندهای مرتبط با گوارش را تنظیم می‌کند.
یوهی اوتاکا، نویسنده ارشد مطالعه، در توضیح این یافته‌ها می‌گوید: «پیاده‌روی می‌تواند ابزاری مؤثر و فوری برای تحریک عملکرد روده باشد. این یافته‌ها همچنین به مکانیسم‌های احتمالی زیربنایی اشاره دارند؛ مکانیسم‌هایی نظیر تغییر در فعالیت سیستم عصبی خودمختار یا رفلکس‌هایی که در اثر نوسانات طبیعی بدن هنگام حرکت ایجاد می‌شوند.»
حرکت بدن هنگام راه رفتن نیز می‌تواند در تحریک رفلکس‌هایی نقش داشته باشد که موجب فعال‌تر شدن حرکات روده می‌شوند. به همین دلیل، تحرک بدنی می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در حفظ فعالیت طبیعی دستگاه گوارش باشد.
البته نتایج این پژوهش نباید به این معنا تفسیر شود که پیاده‌روی کوتاه‌مدت درمان قطعی یبوست است. مطالعه روی تعداد محدودی از افراد جوان و سالم انجام شده و برای بررسی تأثیر این روش در افراد مبتلا به یبوست مزمن، سالمندان و گروه‌های دارای بیماری‌های زمینه‌ای به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
کم‌تحرکی؛ یکی از عوامل قابل توجه در سلامت گوارش
ارتباط میان فعالیت بدنی و عملکرد دستگاه گوارش موضوع جدیدی نیست. در سال‌های گذشته نیز پژوهش‌های مختلفی ارتباط میان میزان فعالیت بدنی و علائم یبوست را بررسی کرده‌اند. اهمیت مطالعه جدید ژاپنی در این است که به جای تمرکز صرف بر رابطه بلندمدت میان تحرک و سلامت روده، واکنش بسیار سریع دستگاه گوارش پس از یک دوره کوتاه فعالیت را مورد بررسی قرار داده است.
این یافته می‌تواند برای افرادی که ساعات طولانی در محیط کار یا پشت میز می‌نشینند قابل توجه باشد. افزایش زمان نشستن و کاهش تحرک روزانه نه‌تنها با مشکلات گوارشی، بلکه با مجموعه‌ای از پیامدهای نامطلوب برای سلامت عمومی ارتباط دارد.
در مقابل، پیاده‌روی یکی از ساده‌ترین شکل‌های فعالیت بدنی است که برای انجام آن معمولاً به تجهیزات تخصصی یا محیط ورزشی خاصی نیاز نیست. به همین دلیل، گنجاندن پیاده‌روی در برنامه روزانه می‌تواند راهکاری عملی برای کاهش کم‌تحرکی باشد.
با این حال، پیشگیری و مدیریت یبوست تنها به فعالیت بدنی محدود نمی‌شود. دریافت کافی مایعات، مصرف مناسب فیبر غذایی، توجه به نیاز طبیعی بدن برای دفع و داشتن الگوی زندگی فعال نیز اهمیت دارند. در مواردی که یبوست طولانی‌مدت، شدید یا همراه با علائمی مانند خونریزی، کاهش وزن غیرعمدی یا درد قابل توجه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
پیام این پژوهش برای زندگی روزمره ساده اما مهم است: برای فعال‌تر بودن، همیشه به برنامه ورزشی سنگین نیاز نیست. چند دقیقه حرکت و پیاده‌روی می‌تواند آغاز تغییر در سبک زندگی کم‌تحرک باشد. این موضوع به‌ویژه برای معلمان، کارمندان، دانشجویان و افرادی که ساعت‌های طولانی در حالت نشسته فعالیت می‌کنند اهمیت دارد. البته نباید یک مطالعه کوچک را به توصیه درمانی عمومی تبدیل کرد؛ اما اگر هدف، افزایش تحرک روزانه است، پیاده‌روی یکی از کم‌هزینه‌ترین و در دسترس‌ترین انتخاب‌هاست. سیاست‌گذاری سلامت نیز می‌تواند از همین نکته ساده بهره بگیرد و با ایجاد مسیرهای پیاده‌روی ایمن، افزایش فرصت‌های تحرک در مدارس، دانشگاه‌ها و محیط‌های کاری و فرهنگ‌سازی درباره وقفه‌های حرکتی، کم‌تحرکی را به‌عنوان یکی از مسائل مهم سبک زندگی جدی‌تر دنبال کند.
