رئیس کمیسیون آموزش مجلس با تشریح آخرین وضعیت رتبه‌بندی معلمان از آغاز مرحله دوم این طرح از مهرماه خبر داد و گفت با اصلاح ضرایب مؤلفه‌های حقوقی، تلاش می‌شود بخشی از فشارهای معیشتی فرهنگیان جبران شود. همزمان، مجلس پیگیری پرداخت فوق‌العاده ویژه معلمان را در دستور کار دارد و طرح «استادمعلم» نیز قرار است ارتقای حرفه‌ای و شایستگی‌های معلمان را در کنار سابقه خدمت و مدارک تحصیلی مورد توجه قرار دهد.
به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با تشریح وضعیت اجرای نظام رتبه‌بندی معلمان اعلام کرد که مرحله نخست این طرح اجرا شده و اکنون تمرکز باید بر تعیین تکلیف مطالبات باقی‌مانده و آغاز مرحله دوم رتبه‌بندی قرار گیرد؛ مرحله‌ای که به گفته او از مهرماه آغاز خواهد شد.
منادی با اشاره به منابع اختصاص‌یافته به رتبه‌بندی گفت: در مرحله نخست حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان منابع برای اجرای این طرح اختصاص یافت و این رقم اکنون به حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. به گفته او، ادامه مسیر رتبه‌بندی باید همزمان دو هدف مهم یعنی ارتقای جایگاه حرفه‌ای معلمان و بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان را دنبال کند.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس تأکید کرد که رتبه‌بندی نباید صرفاً به افزایش حقوق معلمان محدود شود. از نگاه او، فلسفه اصلی این نظام باید ایجاد یک مسیر حرفه‌ای برای رشد معلم باشد؛ مسیری که در آن افزایش رتبه با افزایش توانمندی، مسئولیت‌پذیری و اثرگذاری در فرآیند تعلیم و تربیت همراه شود.
تغییر ضرایب برای جبران بخشی از فشار معیشتی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات منادی به مرحله دوم رتبه‌بندی و آثار آن بر دریافتی فرهنگیان مربوط می‌شود. او اعلام کرد که مرحله دوم از مهرماه آغاز خواهد شد و با تغییر ضرایب مربوط به مؤلفه‌های حقوقی، تلاش می‌شود بخشی از آثار تورم و مشکلات اقتصادی معلمان جبران شود.
این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که معیشت فرهنگیان طی سال‌های گذشته یکی از مطالبات مستمر جامعه معلمان و تشکل‌های صنفی بوده است. اجرای رتبه‌بندی نیز از ابتدا با دو هدف اصلی ارتقای جایگاه حرفه‌ای معلم و ایجاد انگیزه برای بهبود کیفیت نظام تعلیم و تربیت دنبال شد، اما در عمل میزان دریافتی و نحوه اثرگذاری آن بر حقوق معلمان همواره یکی از مهم‌ترین محورهای بحث درباره این طرح بوده است.
منادی با تأکید بر اینکه مسئله معیشت همچنان پابرجاست، گفت: حتی با اجرای رتبه‌بندی و افزایش دریافتی معلمان، شرایط اقتصادی و رشد هزینه‌های زندگی ایجاب می‌کند که تقویت دریافتی فرهنگیان همچنان در دستور کار قرار داشته باشد.
او افزود: موضوع فوق‌العاده ویژه معلمان را با هدف بهبود وضعیت معیشتی آنان پیگیری می‌کنیم و انتظار داریم دولت نیز نسبت به پرداخت آن اقدام کند.
طرح موضوع فوق‌العاده ویژه نشان می‌دهد که از نگاه مجلس، رتبه‌بندی به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی تمام مسائل اقتصادی فرهنگیان باشد. به بیان دیگر، اگر هدف سیاست‌گذار حفظ انگیزه معلم و ارتقای کیفیت آموزش است، باید مجموعه‌ای از سیاست‌های حقوقی، رفاهی و حرفه‌ای در کنار یکدیگر قرار گیرد.
«استادمعلم»؛ تغییر نگاه به مسیر ارتقای معلمان
بخش دیگری از اظهارات رئیس کمیسیون آموزش مجلس به طرح «استادمعلم» اختصاص داشت؛ طرحی که می‌تواند در صورت اجرای دقیق، نگاه موجود به مسیر پیشرفت شغلی معلمان را تغییر دهد.
منادی در این باره گفت: ارتقای معلم نباید صرفاً بر اساس سابقه خدمت و مدارک تحصیلی باشد، بلکه شاخص‌هایی مانند کیفیت عملکرد، شایستگی‌های حرفه‌ای و جایگاه معلم در فرآیند تعلیم و تربیت نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
این دیدگاه بر یک مسئله مهم در نظام منابع انسانی آموزش و پرورش تأکید دارد؛ اینکه افزایش سابقه خدمت به‌تنهایی نباید تنها مسیر رشد شغلی باشد. معلمی که دانش تخصصی خود را به‌روز می‌کند، روش‌های نوین تدریس را به کار می‌گیرد، در حل مسائل دانش‌آموزان نقش مؤثرتری دارد و در مدرسه مسئولیت‌های حرفه‌ای بیشتری برعهده می‌گیرد، باید بتواند این توانمندی را در مسیر ارتقای شغلی خود نیز مشاهده کند.
منادی ادامه داد: هدف از این رویکرد آن است که معلم در مسیر پیشرفت حرفه‌ای خود تنها به دنبال افزایش حقوق نباشد، بلکه ارتقای رتبه با افزایش توانمندی، مسئولیت و اثرگذاری او در نظام تعلیم و تربیت همراه شود.
این رویکرد در صورت طراحی شاخص‌های شفاف می‌تواند به حرفه‌ای‌تر شدن نظام ارزیابی معلمان کمک کند؛ اما نقطه حساس آن، نحوه سنجش عملکرد است. هر نظامی که قرار است بر اساس شایستگی حرفه‌ای رتبه‌بندی کند، باید معیارهای روشن، قابل اندازه‌گیری و عادلانه داشته باشد تا ارزیابی به سلیقه مدیران یا تفاوت امکانات مدارس وابسته نشود.
پیشینه‌ای از مسیر رتبه‌بندی معلمان
نظام رتبه‌بندی معلمان در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین سیاست‌های مرتبط با منابع انسانی آموزش و پرورش تبدیل شده است. از زمان اجرای این طرح، موضوعاتی مانند نحوه تعیین رتبه، ارزیابی شایستگی‌ها، تأثیر رتبه بر حقوق و مزایا، اعتراض به رتبه تعیین‌شده و تأمین منابع مالی بارها مورد بحث قرار گرفته است.
در ادامه این مسیر، بحث مرحله دوم رتبه‌بندی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا اکنون انتظار فرهنگیان صرفاً اجرای اولیه طرح نیست، بلکه آنان خواستار مشاهده آثار واقعی رتبه‌بندی در وضعیت حرفه‌ای و معیشتی خود هستند.
در همین چارچوب، اظهارات اخیر رئیس کمیسیون آموزش مجلس را می‌توان نشانه‌ای از حرکت بحث رتبه‌بندی به سمت مرحله‌ای جدید دانست؛ مرحله‌ای که قرار است علاوه بر مؤلفه‌های مالی، بر کیفیت عملکرد و شایستگی حرفه‌ای نیز تمرکز کند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
رتبه‌بندی زمانی می‌تواند به هدف واقعی خود برسد که معلم احساس کند ارتقای رتبه، علاوه بر افزایش دریافتی، جایگاه حرفه‌ای و اعتبار شغلی او را نیز افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، وعده بهبود معیشت باید با زمان‌بندی، منابع مالی و سازوکار اجرایی شفاف همراه باشد؛ زیرا تکرار وعده‌های بدون نتیجه، فاصله میان سیاست‌گذاری و تجربه واقعی فرهنگیان را بیشتر می‌کند.
از این رو، آغاز مرحله دوم رتبه‌بندی از مهرماه باید با سه مطالبه اصلی همراه باشد: تعیین دقیق شاخص‌های ارتقای حرفه‌ای، شفافیت در نحوه محاسبه مزایا و تعیین تکلیف مطالبات معیشتی مانند فوق‌العاده ویژه. همچنین در طرح «استادمعلم» ضروری است ارزیابی عملکرد به گونه‌ای طراحی شود که تفاوت امکانات مدارس، مناطق محروم و شرایط کاری معلمان در نظر گرفته شود. اگر قرار است کیفیت عملکرد مبنای ارتقا باشد، باید فرصت عادلانه‌ای نیز برای نشان دادن این کیفیت وجود داشته باشد. در غیر این صورت، رتبه‌بندی ممکن است از یک ابزار انگیزشی به صرفاً سازوکاری برای تفاوت در پرداخت‌ها تبدیل شود؛ در حالی که هدف اصلی آن باید حرفه‌ای‌تر شدن شغل معلمی و ارتقای کیفیت آموزش باشد.
