وزیر علوم از بازگشت حدود ۴۰۰ دانشجو و بیش از ۱۰۰ استاد که به دلایل سیاسی از دانشگاه محروم شده بودند، خبر داد و تغییر رویکرد حراستها از داروغهگری به صیانت را یکی از اقدامات مهم دولت چهاردهم در راستای کرامت دانشگاهیان خواند. سیمایی صراف با تشریح سه جهتگیری اصلی وزارت علوم یعنی کرامت، عدالت و مسئولیت اجتماعی، از اعتماد رئیسجمهور به دانشگاه برای حل مسائل کلان کشور سخن گفت.
به گزارش فرهنگیان پرس، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، با تشریح رویکردها و اقدامات دولت چهاردهم در حوزه آموزش عالی، از بازگشت حدود ۴۰۰ دانشجو و بیش از ۱۰۰ استاد به دانشگاه خبر داد. او مهمترین جهتگیری این وزارتخانه را بازگرداندن کرامت دانشگاهیان، تقویت اعتماد میان دانشگاه و دولت، عدالت و مسئولیت اجتماعی دانشگاه دانست.
وزیر علوم با اشاره به شرایط دانشگاهها در آغاز فعالیت دولت چهاردهم اظهار کرد که سال ۱۴۰۱ را پشت سر گذاشته بودند و التهابهای آن سال و پیامدهایش همچنان باقی بود و نوعی بیاعتمادی میان دانشگاه، دولت و حاکمیت شکل گرفته بود. سیمایی صراف تأکید کرد که نخستین کاری که به ذهنشان رسید، تغییر پارادایم و جهتگیریهای وزارتخانه بود که شامل اعتقاد و باور واقعی به کرامت دانشگاهیان، کرامت استاد، کرامت دانشجو و کرامت کارمند، عدالت و مسئولیت اجتماعی میشد.
سیمایی صراف یکی از مهمترین اقدامات دولت در مسیر بازگرداندن اعتماد به دانشگاه را دستور رئیسجمهور برای بازگشت استادان و دانشجویانی دانست که به دلایل سیاسی از دانشگاه اخراج یا محروم شده بودند. او تأکید کرد که این موضوع را کاملاً حقوقی دنبال کردهاند و پرونده به پرونده رسیدگی شده است. به گفته وزیر علوم، آماری که دارد نشان میدهد حدود ۴۰۰ دانشجو به نحوی به دانشگاه برگشتهاند. او توضیح داد که منظور از بازگشت به این معنا نیست که همه این ۴۰۰ نفر اخراج شده بودند؛ در برخی پروندههای انضباطی، برای دانشجو چند ترم محرومیت از تحصیل با احتساب سنوات در نظر گرفته شده بود که در نهایت عملاً به اخراج منجر میشد. درباره استادان نیز گفت که پرونده بازگشت آنان زمان بیشتری میبرد، زیرا فرایندهای استخدام، قطع رابطه استخدامی و اخراج، فرایندهای طولانی و پیچیدهای هستند، با این حال این روند را نیز شروع کردهاند و بیش از ۱۰۰ نفر از استادان بازگشتند.
تغییر چهره حراست در دانشگاهها
سیمایی صراف در ادامه، یکی دیگر از اقدامات انجامشده در راستای کرامت دانشگاهیان را تغییر رویکرد حراست دانشگاهها دانست و گفت که حراست وظیفهاش در دانشگاه، همانطور که از اسمش پیداست، حراست از دانشگاه و صیانت از استاد و دانشجوست و نباید نقش داروغه، قاضی، دادستان و پلیس را ایفا کند. او با اشاره به سابقه برخوردهای تند در برخی حوادث دانشجویی گفت که حراستها در گذشته و در بعضی از حوادث دانشجویی، چهره خشنی از خود ساخته بودند، اما امروز واقعاً چهره حراست در ذهن دانشجو مثبتتر و موجهتر شده است. در دیماه ۱۴۰۴، وزارت علوم در تداوم رویکرد حراست برای ارتقای «حکمرانی صیانتی» و تقویت امنیت در محیطهای دانشگاهی، مدیران کل حراست سه دانشگاه صنعتی شریف، علم و صنعت و الزهرا (س) را تغییر داد.
مسئولیت اجتماعی؛ گفتمان جدید دانشگاه
وزیر علوم یکی دیگر از گفتمانهای دولت چهاردهم را مسئولیت اجتماعی دانشگاه دانست و گفت که در رتبهبندی دانشگاهها، شاخص مسئولیت اجتماعی نیز لحاظ شده است. وی همچنین از تدوین آییننامهای برای اعطای «نشان مسئولیت اجتماعی» به برجستهترین استادانی که به وظیفه اجتماعی خود عمل میکنند، خبر داد. سیمایی صراف یکی دیگر از موضوعات مورد توجه دولت چهاردهم را حکمرانی مشارکتی در دانشگاه عنوان کرد و توضیح داد که منظور از حکمرانی مشارکتی، دخالت ذینفعان دانشگاه در اداره دانشگاه است و در دولت چهاردهم تلاش کردند این فرایندها را معکوس کنند و مشارکت دانشگاهیان را افزایش دهند. بر اساس تحلیلهای کارشناسان، سرعت تحولات علمی و فشارهای اقتصادی، «حکمرانی مشارکتی» را نه یک انتخاب، که یک ضرورت حیاتی برای نظام دانشگاهی کشور کرده است.
پزشکیان همچنان به دانشگاه اعتماد دارد
وزیر علوم درباره نگاه رئیسجمهور به دانشگاه، با تأکید بر اینکه دکتر پزشکیان به دانشگاه اعتماد و اعتقاد دارد، اظهار داشت که شاید وزارت علوم دستگاهی باشد که بیشترین جلسه را با رئیسجمهور داشته است؛ البته نه جلسه اداری، بلکه جلساتی با استادان و دانشگاهیان. سیمایی صراف گفت که رئیسجمهور در موضوع آب، انرژی، نفت و پتروشیمی، آلودگی هوا، محیط زیست، پسماند و بهرهوری شخصاً با استادان نشسته و گفتوگو کرده و این مسائل را به وزارت علوم سپرده تا آنها را تبدیل به پروژه کنند و برای حل مسئله در اختیار دانشگاهیان قرار دهند. او تأکید کرد که حل مسئلهای که رئیسجمهور میخواهد، این نیست که دانشگاه یک مقاله یا گزارش تهیه کند، بلکه پزشکیان در حل مسئله، نگاه بسیار عالمانهای دارد و به شواهدمحوری اعتقاد دارد.
مأموریت پزشکیان برای بررسی علمی اعتراضات دیماه
وزیر علوم در ادامه به مأموریت رئیسجمهور برای بررسی علمی اعتراضات دیماه اشاره کرد و گفت که رئیسجمهور بررسی علمی این حادثه را به وزارت علوم محول کرده است؛ اینکه چرا حادثه رخ داد، عوامل بروز آن چه بود، چگونه با آن برخورد شد، چگونه باید برخورد میشد، تجربه کشورهای دیگر در مواجهه با اعتراضات چیست و چه توصیه سیاستی میتوان ارائه کرد. به گفته وزیر علوم، هفت گروه شامل گروه اقتصادی، حقوقی، اجتماعی، رسانه و امنیت تشکیل شده و نام این مجموعه، کمیسیون ملی بررسی اعتراضات گذاشته شده است. سیمایی صراف گفت که جنگ و قطع اینترنت، ارتباطات را کاهش داد و باعث زمانبر شدن بررسیهای کمیسیون شد، اما اکنون کمیسیون دوباره به کار خود برگشته است.
پارکهای علم و فناوری؛ موتور محرک توسعه استانها
سیمایی صراف توسعه پارکهای علم و فناوری را یکی از مسیرهای مهم توسعه متوازن کشور دانست و گفت که اگر پارک علم و فناوری خوبی در استانها داشته باشیم، جوانان برای رشد و فعالیت علمی و اقتصادی خود، رنج غربت را تحمل نخواهند کرد. او تأکید کرد که این پارکها مهمترین مراکز ماندگاری نخبگان خواهند بود. وزیر علوم گفت که بودجه پارکها حدود ۲۰۰ میلیارد تومان بود که با کمک دولت به یک همت رسید و امروز چند همتی شده است. او همچنین از ایجاد شش پارک تخصصی جدید از جمله یک پارک تخصصی هوش مصنوعی و یک پارک تخصصی در حوزه کشاورزی خبر داد. بر اساس گزارشهای موجود، در خردادماه ۱۴۰۵، طرح ملی استقرار مراکز هوش مصنوعی صنایع در پارکهای علم و فناوری آغاز شده است.
تغذیه دانشجویان؛ روسای دانشگاهها میگویند رئیس رستوران شدهایم
سیمایی صراف در بخش دیگری از این گفتوگو به موضوع تغذیه دانشجویان پرداخت و گفت که بهطور میانگین حدود ۲۵ درصد اعتبارات دانشگاهها صرف تغذیه میشود، اما مدلی که سالها تکرار شده، موفق نیست. او از طرح «فودکورت دانشگاهی» خبر داد که در آن دانشگاهها از مدیریت مستقیم سالنهای غذاخوری خارج میشوند و صنایع غذایی خارج از دانشگاه وارد میشوند. وزیر علوم گفت که نمونه کوچکی از این طرح اکنون در دانشگاه شریف در حال اجراست. بر اساس گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در تیرماه ۱۴۰۵، جزئیات طرح جدید تغذیه دانشجویان شامل حذف ژتون و استفاده از کیف پول الکترونیکی اعلام شده است که در آن تأمینکنندگان غذا میتوانند مجموعههای بزرگ ارائهدهنده غذا، رستورانهای کوچک، فستفودها و فودکورتها باشند.
وفاق برای پزشکیان شعار سیاسی نیست
سیمایی صراف یکی از ویژگیهای رئیسجمهور را باور واقعی او به وفاق دانست و گفت که وفاق برای پزشکیان یک شعار سیاسی نیست، بلکه معتقد است باید با هم توافق کنیم. وزیر علوم گفت که پزشکیان تنها رئیسجمهوری است که توانسته طی دو سال با دو رئیس قوه همراه باشد و آنها نیز با جان و دل با او همکاری کنند. او همچنین به باور عمیق دینی پزشکیان اشاره کرد و گفت که پزشکیان به قرآن و نهجالبلاغه اعتقاد عمیق دارد و آنها را برای تفاخر نمیخواند، بلکه واقعاً به آنها معتقد است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با وجود اقدامات مثبت دولت چهاردهم در بازگشت دانشجویان و استادان محرومشده و تغییر رویکرد حراست دانشگاهها، همچنان چالشهای جدی پیش روی نظام آموزش عالی کشور وجود دارد. وضعیت معیشت اساتید دانشگاهها یکی از مهمترین این چالشهاست. بر اساس گزارشهای موجود، دریافتی کنونی اساتید پاسخگوی هزینههای معیشتی و خانوار نیست و این مسئله باعث بروز نگرانیهای جدی در زمینه ماندگاری اعضای هیئت علمی شده است. در سال ۱۴۰۴، حقوق یک استادیار پایه یک حدود ۲۸ میلیون تومان و حقوق یک استاد تمام با ۳۰ سال سابقه حدود ۷۵ میلیون تومان بوده است. برخی اساتید برای تأمین معیشت مجبور به شغلهای دوم و حتی رانندگی در پلتفرمهای حملونقل شدهاند. این در حالی است که فاصله درآمدی اساتید ایران با دانشگاههای کشورهای همسایه و منطقه بسیار زیاد است و وزیر علوم نیز به تلخ بودن این مقایسه اذعان کرده است.
با توجه به شرایط پساجنگ و فشارهای اقتصادی بر کشور، توجه به معیشت جامعه دانشگاهی بیش از پیش ضروری به نظر میرسد. اگرچه وزیر علوم از تلاش برای بهبود معیشت استادان و کارکنان خبر داده، اما موفقیت در این زمینه را کامل و رضایتبخش ندانسته است. انتظار میرود دولت با نگاه فرابخشی و تأمین منابع پایدار، گامهای عملیتری برای بهبود وضعیت معیشتی اساتید و کارکنان دانشگاهها بردارد تا از مهاجرت نخبگان جلوگیری کرده و زمینه را برای تحقق عدالت و کرامت دانشگاهیان فراهم آورد.
