سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با اعلام آمارهای جدید از وضعیت کلاس‌های چندپایه، توسعه هنرستان‌ها و آزمون‌های نهایی، هشدار داد جمعیت دانش‌آموزی کشور از رقم کنونی ۱۶.۲ میلیون نفر تا سال ۱۴۱۲ به ۱۲.۵ میلیون نفر کاهش خواهد یافت. فرهادی همچنین از استمرار خدمت ۳۲ هزار معلم بازنشسته در مهر ۱۴۰۴ خبر داد و بر ضرورت توجه ویژه به بحران جمعیتی به‌عنوان تهدیدی برای امنیت و قدرت اقتصادی کشور تأکید کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش، در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به وضعیت مدارس مناطق روستایی و عشایری اظهار کرد که در برخی مناطق به دلیل پایین بودن تعداد دانش‌آموزان، تشکیل کلاس‌های چندپایه ضرورت دارد. او افزود در دوره ابتدایی ۴۸ هزار و ۸۰۱ کلاس چندپایه و در متوسطه اول نیز یک‌هزار و ۴۸۹ کلاس چندپایه فعال است. هدف از تشکیل این کلاس‌ها جلوگیری از بازماندگی دانش‌آموزان از تحصیل عنوان شد؛ چراکه در برخی مناطق خانواده‌ها تمایلی به فرستادن فرزندان خود به مدارس شبانه‌روزی ندارند و تعداد دانش‌آموزان نیز برای تشکیل مدرسه مستقل کافی نیست.
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اهمیت آموزش‌های مهارتی گفت مدارس فنی و حرفه‌ای و کاردانش از مهم‌ترین ظرفیت‌های نظام آموزشی برای مهارت‌آموزی و آماده‌سازی دانش‌آموزان برای ورود به بازار کار هستند. وی افزود در حال حاضر ۵ هزار و ۸۲۹ مدرسه در شاخه فنی و حرفه‌ای و ۴ هزار و ۷۳۰ مدرسه در شاخه کاردانش فعالیت می‌کنند که مجموع آن‌ها به ۱۰ هزار و ۵۵۹ مدرسه می‌رسد. فرهادی ادامه داد بر اساس برنامه هفتم پیشرفت، باید سهم آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش در دوره متوسطه دوم به ۵۰ درصد برسد و برخی استان‌ها هم‌اکنون از این میزان عبور کرده‌اند.
فرهادی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روند تغییرات جمعیتی کشور گفت در سال ۱۳۹۲ حدود ۱۲ میلیون و ۷۰۰ هزار دانش‌آموز داشتیم، در حالی که این رقم امروز به حدود ۱۶ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر رسیده است. او افزود پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد جمعیت دانش‌آموزی کشور در سال ۱۴۱۲ به حدود ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر کاهش خواهد یافت. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش این روند را زنگ خطری جدی در حوزه جمعیت دانست و گفت کاهش چندمیلیونی جمعیت دانش‌آموزی در سال‌های آینده، نیازمند توجه ویژه سیاست‌گذاران حوزه جمعیت است؛ چراکه جمعیت با موضوعاتی همچون امنیت و قدرت اقتصادی کشور ارتباط مستقیم دارد.
فرهادی با اشاره به استمرار خدمت معلمان بازنشسته گفت در مهر ۱۴۰۴ حدود ۳۲ هزار معلم بازنشسته با ادامه خدمت خود، آموزش و پرورش را در تأمین نیروی انسانی همراهی کردند. او افزود این معلمان با وجود امکان بازنشستگی، به دلیل شرایط جمعیتی و نیاز آموزش و پرورش به نیروی انسانی، استمرار خدمت داشتند. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به تجربه این معلمان گفت معلمان بازنشسته، سرمایه‌ای ارزشمند برای نظام تعلیم و تربیت هستند و می‌توان از تجربه ۳۰ ساله آنان در مسیر آموزش و تربیت دانش‌آموزان بهره گرفت.
فرهادی درباره آزمون‌های نهایی نیز گفت در آزمون‌های نهایی امسال یک میلیون و ۷۹۸ هزار و ۱۷۸ دانش‌آموز شرکت کردند. او افزود از این تعداد، یک میلیون و ۵۴۳ هزار و ۹۲۸ نفر دانش‌آموز پایه‌های یازدهم و دوازدهم و ۲۵۵ هزار و ۱۵۰ نفر نیز با هدف بهبود نمرات و تأثیر آن در کنکور در آزمون‌ها شرکت کردند. به گفته وی، ۵۴۲ دانش‌آموز خارج از کشور نیز در آزمون‌های نهایی شرکت داشتند. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش درباره فرآیند طراحی سؤالات امتحانات نهایی اظهار کرد ۱۸۱ طراح سؤال از معلمان برجسته و توانمند آموزش و پرورش در قرنطینه حضور داشتند و تا زمان برگزاری آزمون‌ها در قرنطینه باقی ماندند. میانگین سابقه فعالیت این طراحان ۲۲ سال بوده است.
فرهادی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مدرسه‌ای که نشست خبری در آن برگزار شد، از مشارکت ارتش جمهوری اسلامی ایران در توسعه فضاهای آموزشی قدردانی کرد. وی گفت این مجموعه با همکاری ارتش جمهوری اسلامی ایران احداث شده و حدود ۴۰ کلاس درس جدید به ظرفیت آموزشی منطقه اضافه خواهد کرد. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش تأکید کرد توسعه فضاهای آموزشی و حرکت به سمت مدارس بزرگ‌تر می‌تواند به ارتقای کیفیت خدمات آموزشی و تربیتی کمک کند؛ چراکه مدارس بزرگ‌تر امکان بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی مانند مربی پرورشی، مربی تربیت بدنی، مشاور، مسئول سلامت، معاون اجرایی، نیروی فناوری و کتابخانه را بیشتر فراهم می‌کنند. فرهادی در پایان با اشاره به ضرورت ارتقای کیفیت آموزش و توسعه عدالت آموزشی، گفت هدف آموزش و پرورش، فراهم‌کردن فرصت یادگیری برای همه دانش‌آموزان در سراسر کشور و استفاده از ظرفیت‌های موجود برای آغاز سال تحصیلی با کیفیت و آرامش بیشتر است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آمارهای اعلام‌شده از سوی سخنگوی آموزش و پرورش، تصویری دوگانه از نظام تعلیم و تربیت کشور ترسیم می‌کند. از یک سو، رشد جمعیت دانش‌آموزی از ۱۲.۷ میلیون در سال ۱۳۹۲ به ۱۶.۲ میلیون امروز، نشان‌دهنده جهش جمعیتی قابل‌توجهی است که با افزایش ۲۴ هزار و ۱۵۰ مدرسه در همین بازه زمانی همراه بوده است. اما از سوی دیگر، پیش‌بینی کاهش ۴ میلیونی دانش‌آموزان تا سال ۱۴۱۲، زنگ خطری است که نه تنها آموزش و پرورش، بلکه تمامی نهادهای سیاست‌گذار کشور را به چالش می‌کشد. این ریزش جمعیتی در حالی رخ می‌دهد که نیروی انسانی آموزش و پرورش «امروز خیلی متفاوت‌تر از سال ۱۳۹۲ نیست» و جهش نیروی انسانی متناسب با رشد جمعیت دانش‌آموزی رخ نداده است. با کاهش جمعیت دانش‌آموزی در سال‌های آینده، آموزش و پرورش با پدیده‌ای بی‌سابقه مواجه خواهد شد: از یک سو، مدارس و کلاس‌های درس خالی می‌شوند و از سوی دیگر، نیروی انسانی مازاد بر نیاز، چالش جدیدی برای نظام بودجه‌ریزی کشور ایجاد خواهد کرد. کلاس‌های چندپایه که امروز برای جلوگیری از بازماندگی از تحصیل در مناطق روستایی و عشایری ضرورت دارند، ممکن است در افق ۱۴۱۲ به الگویی گسترده‌تر در بسیاری از مناطق کشور تبدیل شوند؛ الگویی که نیازمند تربیت معلمان متخصص و توانمند در مدیریت هم‌زمان پایه‌های مختلف تحصیلی است. همچنین هدف‌گذاری ۵۰ درصدی سهم هنرجویان فنی و حرفه‌ای در برنامه هفتم توسعه، اگرچه اقدامی شایسته در جهت مهارت‌آموزی و اشتغال‌زایی است، اما تحقق این هدف به حداقل ۳۰ هزار معلم مهارتی و بیش از هزار و دویست هنرستان جدید نیاز دارد که تأمین آن در شرایط کنونی بودجه‌ریزی کشور، خود چالشی بزرگ محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد آموزش و پرورش در آستانه یک تحول ساختاری عمیق قرار دارد؛ تحولی که نه با اقدامات مقطعی، بلکه با برنامه‌ریزی بلندمدت، بازنگری در الگوهای تربیت معلم و هماهنگی با سیاست‌های جمعیتی کشور قابل مدیریت خواهد بود.
