به گزارش فرهنگیان پرس، جلیل فتح‌آبادی، دانشیار گروه روان‌شناسی دانشکده شهید بهشتی و معاون آموزشی پژوهشکده علوم شناختی و مغز، در گفت‌وگو با ایلنا، نسبت به وضعیت ناگوار روحی و روانی دانش‌آموزان در آستانه سال تحصیلی جدید هشدار داد و گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستم فقدان یک چشم‌انداز مثبت و نداشتن امید نسبت به آینده در میان دانش‌آموزان است.» او این وضعیت را ناشی از ناآرامی‌های اجتماعی سال گذشته و شرایط ناشی از جنگ دانست که نگرانی‌هایی را درباره آینده و وضعیت تحصیلی آنان ایجاد کرده است .
فتح‌آبادی با اشاره به مفهوم “گوش‌به‌زنگی” در روان‌شناسی تروما، وضعیت ذهنی دانش‌آموزان را به فردی تشبیه کرد که به دلیل یک مشکل، چند شبانه‌روز بیدار مانده است و گفت: «در حال حاضر ذهن و روان دانش‌آموزان در یک حالت بیدارباش دائمی قرار گرفته است. آنها در مواجهه با اخبار ناخوشایند قرار گرفته‌اند و به صورت مداوم منتظر اتفاقاتی مانند جنگ، گرانی و … هستند.» این استاد دانشگاه تأکید کرد که بهبود این وضعیت از عهده آموزش‌وپرورش خارج است و به سیاست‌گذاری‌های کلی کشور مربوط می‌شود، چراکه دانش‌آموزان پیش از آن‌که دانش‌آموز باشند، انسان‌هایی هستند که به امید، رفاه و آرامش نیاز دارند.
معاون آموزشی پژوهشکده علوم شناختی و مغز با اشاره به تأثیرات مخرب این شرایط بر قوای شناختی دانش‌آموزان، گفت: «دانش‌آموز برای انجام تکالیف خود به هوش، حافظه، تمرکز، توجه و انگیزه نیاز دارد که همه این موارد در این مدت دچار اختلال شده‌اند.» او همچنین به انزوای ناشی از دوری از مدرسه اشاره کرد و افزود که دانش‌آموزان فرصت ابراز هیجان‌ها و به اشتراک‌گذاری احساساتشان را از دست داده‌اند . فتح‌آبادی با نگاهی واقع‌بینانه، استفاده از متخصصان روان‌شناسی در مدارس را در شرایط کنونی مانند «استفاده از پماد سوختگی برای سوختگی‌های شدید» دانست و گفت: «روان‌شناس نمی‌تواند معجزه کند مادامی که دانش‌آموز احساس امنیت نمی‌کند، امنیت اقتصادی ندارد و حتی نمی‌تواند حضور فیزیکی در مدرسه داشته باشد.» او همچنین به وضعیت نامساعد خود معلمان اشاره کرد و گفت که آنان نیز در اثر فشارهای اقتصادی و آسیب‌های روانی ناشی از جنگ، دچار فرسودگی شغلی شده‌اند و نمی‌توان انتظار معجزه از آنان داشت .
فتح‌آبادی مهم‌ترین اقدام آموزش و پرورش در سال تحصیلی جدید را فراهم کردن شرایط حضور فیزیکی دانش‌آموزان در مدرسه دانست و اظهار داشت: «ضروری است بچه‌ها دوباره زیر یک سقف جمع شوند. اگر آموزش‌ها به صورت آفلاین انجام شود هیچ یک از اهداف آموزش و پرورش تحقق نمی‌یابد.» به گفته او، دانش‌آموزان به حمایت روانی-اجتماعی، یادگیری عمیق و آموزش مهارت‌های مقابله با استرس و تاب‌آوری نیاز دارند که تحقق آنها مستلزم حضور در مدرسه است . او با انتقاد از رویکرد ایستای آموزش‌وپرورش در برابر تغییرات دنیا، گفت: «تمام دنیا تغییر کرده است، فضای یادگیری تغییر کرده، اما آموزش‌وپرورش ما ایستا است و قوانین، مقررات و اصول حاکم بر آموزش و سنجش خود را تغییر نداده است.»
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
اظهارات فتح‌آبادی در حالی مطرح می‌شود که در طول یک سال و نیم گذشته، بارها بر لزوم بازنگری در شیوه‌های آموزشی و توجه به سلامت روان دانش‌آموزان تأکید شده است . با این حال، به نظر می‌رسد رویکرد آموزش‌وپرورش بیشتر معطوف به راه‌حل‌های مقطعی و غیرکارشناسی است تا تصمیم‌گیری‌های بنیادین. تشکیل جلسات شورای عالی آموزش برای تعیین تکلیف تعطیلی یا بازگشایی مدارس و عدم تفکیک شرایط مناطق مختلف کشور، نمونه‌ای از این نگاه متمرکز و غیرمنعطف است. اگر آموزش‌وپرورش به دنبال تربیت نسلی امیدوار و کارآمد است، باید از انفعال در برابر شرایط اجتماعی خارج شده و با تدوین برنامه‌های درسی انعطاف‌پذیر و متناسب با نیازهای روز، به جای انتظار برای تغییرات کلان، بستر شکوفایی استعدادهای دانش‌آموزان را در همین شرایط فراهم آورد. این نهاد نیازمند تحولی اساسی و خردمندانه در رویکردهای خود است تا بتواند از پسِ بحران‌های روانی-اجتماعی نسل جدید برآید.
