به گزارش فرهنگیان پرس، حمیدرضا شیخالاسلام، رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، در گفتوگو با خبرنگار مهر، از ایجاد شفافیت در دریافتیهای مراکز تحت پوشش خبر داد و گفت: «سامانه استعلام شهریه راهاندازی شده است و هر خانواده میتواند با ورود به این سامانه، میزان دقیق شهریه مصوب کودکستان مورد نظر خود را رویت کند. این اقدام گام مهمی در مسیر نظارت مردمی و جلوگیری از تخلفات احتمالی است.»
او در خصوص دسترسی نوآموزان در مناطق کمبرخوردار اظهار داشت: «در مناطقی که کودکستان مستقل وجود ندارد، مدارس ضمیمه دولتی را ایجاد کردهایم تا هیچ کودکی از چرخه تعلیم و تربیت خارج نماند. همچنین برای نوآموزانی که به هر دلیلی موفق به ثبتنام و گذراندن دوره پیشدبستانی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ نشدهاند، دوره آموزشی جبرانی یکماههای در تابستان پیشبینی شده است.»
رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با اشاره به استفاده از فضای خالی مدارس در ایام تابستان برای این دورههای فشرده، خاطرنشان کرد: «سازمان در نظر دارد در مناطق محروم که خانوادهها توان پرداخت هزینهها را ندارند، کمکهای مالی ویژهای ارائه دهد تا عدالت آموزشی در دوره پیشدبستانی بهطور کامل محقق شود.»
نگاهی به سابقه نظارت بر شهریه کودکستانها در یک سال گذشته (از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) نشان میدهد که همواره یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها، نبود شفافیت در هزینههای کودکستانها بوده است. در تابستان ۱۴۰۴، سازمان بازرسی کل کشور در گزارشی اعلام کرد که بیش از ۴۰ درصد کودکستانهای کشور، شهریههایی بالاتر از نرخ مصوب دریافت میکنند و برخی از آنها هزینههای پنهانی مانند «هزینه ثبتنام»، «بیمه» و «وسایل کمکآموزشی» را جداگانه و بدون ضابطه از خانوادهها اخذ مینمایند. این گزارش موجی از نارضایتی را در میان خانوادهها به ویژه در کلانشهرها ایجاد کرد.
در پاییز ۱۴۰۴، سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک (که تازه تأسیس است) بخشنامه الزامآوری صادر کرد مبنی بر اینکه همه کودکستانها موظفند شهریه مصوب خود را در سامانه یکپارچه ثبت کنند. با این حال، تا زمستان ۱۴۰۴ تنها ۳۵ درصد مراکز به این الزام عمل کرده بودند. حالا با راهاندازی سامانه استعلام عمومی، گام عملی برای الزام تمامی مراکز برداشته شده است. همچنین در اردیبهشت ۱۴۰۵، معاون وزیر آموزش و پرورش اعلام کرده بود که تیمهای نظارتی به طور سرزده از ۲۰۰۰ کودکستان در سراسر کشور بازدید کرده و برای ۳۰۰ مرکز متخلف پرونده تخلف تشکیل شده است.
دوره جبرانی تابستانی برای بازماندگان از تحصیل پیشدبستانی
یکی از ابتکارات قابل توجه سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، پیشبینی دوره جبرانی یکماهه برای نوآموزانی است که به هر دلیل (از جمله مشکلات ناشی از جنگ و آوارگی) موفق به ثبتنام در دوره پیشدبستانی نشدهاند. این دوره در تابستان ۱۴۰۵ و با استفاده از فضای خالی مدارس برگزار خواهد شد. بر اساس آمار وزارت آموزش و پرورش، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ حدود ۱۵۰ هزار نوآموز در پایه پیشدبستانی ثبتنام نکردهاند که عمده آنها در استانهای خوزستان، ایلام، کرمانشاه و سیستان و بلوچستان ساکن هستند. جنگ اخیر و آوارگی گسترده در این استانها، یکی از دلایل اصلی افت پوشش تحصیلی بوده است.
سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک قول داده است که برای خانوادههای کمبضاعت در مناطق محروم، کمکهای مالی ویژه (احتمالاً به صورت وام قرضالحسنه یا کمک بلاعوض) در نظر گرفته شود. با این حال، هنوز جزئیات این کمکها (مبلغ، نحوه پرداخت و شرایط دریافت) اعلام نشده است. فرهنگیان پرس پیگیر است تا به محض اعلام جزئیات، آن را منعکس کند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس:
سامانه استعلام شهریه کافی است یا نظارت میدانی؟
راهاندازی سامانه استعلام شهریه، بدون شک گام مثبتی در جهت شفافیت است. اما تجربه مشابه در سایر بخشها (مانند سامانه ثبتنام مدارس یا سامانه اجارهبندی مسکن) نشان داده است که صرف وجود سامانه، بدون پشتوانه نظارتی و ضمانت اجرایی قوی، نمیتواند از تخلفات جلوگیری کند. ممکن است یک کودکستان شهریه مصوب خود را در سامانه ۵ میلیون تومان اعلام کند، اما در عمل ۷ میلیون تومان از خانواده دریافت کند و مابهالتفاوت را به صورت غیررسمی و بدون فاکتور بگیرد. همچنین ممکن است هزینههای جانبی مانند «لباس فرم»، «اردو»، «کتاب» و «آموزش زبان» را جداگانه و با قیمتهای غیرمصوب از خانوادهها اخذ کند.
سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک باید سامانه استعلام شهریه را به سامانه «ثبت شکایات مردمی» مجهز کند تا هر خانوادهای که تخلفی مشاهده کرد، بتواند به صورت برخط و ناشناس گزارش دهد. همچنین تیمهای نظارتی استانی باید حداقل هر شش ماه یک بار به صورت سرزده از کودکستانها بازدید کرده و صورتجلسه تطابق شهریه دریافتی با شهریه مصوب را تهیه و به صورت عمومی منتشر کنند. در صورت اثبات تخلف، مرکز متخلف باید به مدت یک سال از دریافت هرگونه یارانه دولتی محروم شود و همچنین به پرداخت جریمه نقدی معادل سه برابر مبلغ اضافهدریافتی محکوم گردد.
از سوی دیگر دوره جبرانی یکماهه تابستانی اگرچه اقدامی ضروری است، اما آیا برای جبران یک سال کامل آموزش پیشدبستانی (که شامل مهارتهای اجتماعی، زبانی و شناختی متعددی است) کافی است؟ یک ماه آموزش فشرده نمیتواند جایگزین ۹ ماه تعامل مداوم با همسالان و مربیان حرفهای شود. بنابراین سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک باید برای این کودکان، برنامه حمایتی ویژهای در طول سال اول دبستان (پایه اول) طراحی کند تا افت تحصیلی آنها جبران شود.
همچنین باید برای کودکستانهای مناطق محروم که دچار آسیب جنگ شدهاند، بسته ویژه بازسازی زیرساختها و کاهش ۵۰ درصدی شهریه مصوب (با جبران از سوی دولت) در نظر گرفته شود. پوشش ۱۰۰ درصدی پیشدبستانی تا پایان سال ۱۴۰۵ یکی از وعدههای دولت چهاردهم است و این اقدامات، گامهایی در مسیر تحقق آن وعده به شمار میرود.
