رئیس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت آموزش‌وپرورش از برنامه‌ریزی جدید برای برگزاری امتحانات نهایی پایه‌های یازدهم و دوازدهم خبر داد که براساس آن، آزمون‌ها پیش از فرارسیدن اربعین حسینی به پایان می‌رسد. این تصمیم با هدف بهره‌مندی دانش‌آموزان از فرصت معنوی پیاده‌روی اربعین اتخاذ شده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، حسین صادقی رئیس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت آموزش‌وپرورش روز شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ در گفت‌وگوی اختصاصی با یکی از خبرگزاری‌های رسمی کشور از تغییر اساسی در زمان‌بندی امتحانات نهایی خبر داد. براساس این طرح جدید که با هدف هماهنگی تقویم آموزشی با مناسبت‌های مهم ملی و مذهبی طراحی شده، قرار است امتحانات نهایی دانش‌آموزان پایه‌های یازدهم و دوازدهم از ۱۳ تیرماه آغاز شده و حداکثر تا ۷ مرداد ماه (پیش از آغاز همایش عظیم اربعین حسینی) به پایان برسد. این اقدام در پاسخ به مطالبات مکرر خانواده‌ها و فرهنگیان برای بهره‌مندی دانش‌آموزان از فرصت‌های تربیتی و معنوی خارج از مدرسه صورت گرفته است.
صادقی در تشریح جزئیات این برنامه تصریح کرد که این تغییرات صرفاً در صورت اخذ مجوزهای لازم از شورای عالی امنیت ملی (شعام) قابلیت اجرایی شدن خواهد داشت. او تاکید کرد: «برای پایداری زمان پیشنهادی برگزاری آزمون‌ها، می‌بایست مجوزهای لازم از شورای عالی امنیت ملی دریافت شود.» این موضوع نشان‌دهنده حساسیت بالای هماهنگی میان نهادهای آموزشی و حاکمیتی در شرایط خاص کنونی کشور است. با توجه به اینکه ایران هماکنون در شرایط آتش‌بس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر می‌برد، هرگونه تغییر در تقویم آموزشی مستلزم هماهنگی با نهادهای امنیتی و دفاعی است تا امنیت دانش‌آموزان و فرآیند برگزاری آزمون‌ها در شرایط پایدار تضمین شود.
سناریوی جایگزین برای عدم تصویب مجوزها
یکی از نکات مهم و قابل تامل در اظهارات رئیس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت آموزش‌وپرورش، پیش‌بینی یک سناریوی جایگزین برای شرایطی است که مجوزهای لازم از شعام صادر نشود. صادقی در این خصوص هشدار داد که اگر به هر دلیل مجوزهای لازم ارائه نشود، آزمون‌ها «به شیوه داخلی و غیرحضوری برگزار خواهد شد تا دانش‌آموزان امکان ارتقا به پایه بالاتر و یا فارغ‌التحصیلی را داشته باشند.» این بخش از صحبت‌های او حاکی از آن است که وزارت آموزش‌وپرورش برای هر دو وضعیت احتمالی برنامه دارد و اولویت اصلی، حفظ وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان و جلوگیری از عقب‌ماندگی آن‌هاست، حتی اگر امکان برگزاری آزمون‌های متمرکز و حضوری فراهم نباشد.
با این حال، صادقی تاکید کرد که این راهکار جایگزین فقط برای ارتقای تحصیلی داخلی مدارس کاربرد دارد و دانش‌آموزانی که قصد شرکت در کنکور سراسری و استفاده از سوابق تحصیلی (تاثیر قطعی ۶۰ درصدی معدل در کنکور) را دارند، باید در اولین فرصت ممکن که امکان برگزاری امتحانات نهایی حضوری فراهم شود، در این آزمون‌ها شرکت کنند. او در این باره توضیح داد: «اگر دانش‌آموزی تصمیم به شرکت در آزمون سراسری و استفاده از سوابق تحصیلی را داشته باشد هم باید در اولین فرصت ممکن که امکان برگزاری امتحانات نهایی حضوری فراهم شود، در امتحانات شرکت نماید.»
تاثیر تغییر زمان امتحانات بر کنکور سراسری
یکی از دغدغه‌های اصلی خانواده‌ها و داوطلبان کنکور، ارتباط میان زمان برگزاری امتحانات نهایی و تاریخ برگزاری آزمون سراسری است. صادقی در پاسخ به این دغدغه تصریح کرد که زمان برگزاری کنکور سراسری کاملاً تابع تاریخ برگزاری امتحانات نهایی حضوری است. او در این خصوص اطمینان خاطر داد: «این آزمون حداقل دو هفته پس از پایان امتحانات نهایی برگزار خواهد شد تا داوطلبان پس از فراغت از امتحانات، فرصت کافی برای جمع‌بندی و آمادگی نهایی جهت شرکت در کنکور را داشته باشند.»
این فاصله زمانی دو هفته‌ای برای داوطلبانی که همزمان خود را برای امتحانات نهایی و کنکور آماده می‌کنند، یک فرصت طلایی محسوب می‌شود. براساس برنامه جدید، با فرض پایان امتحانات در ۷ مرداد،
کنکور سراسری احتمالاً نیمه دوم مرداد ماه برگزار خواهد شد که این بازه زمانی نسبت به سنوات قبل تغییر قابل توجهی دارد.
پیشینه موضوع: جدال بر سر تقویم آموزشی و زیارت اربعین
موضوع هماهنگی تقویم آموزشی با ایام اربعین حسینی تنها به امسال محدود نمی‌شود و سابقه‌ای چندساله در نظام آموزشی کشور دارد. در سال‌های گذشته، همواره گلایه‌هایی از سوی خانواده‌های زائر و حتی برخی فرهنگیان مطرح بود که برگزاری امتحانات در مردادماه یا همزمان با ایام پایانی صفر، عملاً امکان شرکت در پیاده‌روی اربعین را از دانش‌آموزان سلب می‌کند. در اسفندماه سال ۱۴۰۴، شورای عالی آموزش‌وپرورش مصوبه‌ای با عنوان «تقویم آموزشی مناسبتی» به تصویب رساند که در آن به دستگاه‌های ذی‌ربط تکلیف شده بود تمهیدات لازم برای بهره‌مندی دانش‌آموزان از فرصت‌های معنوی مانند اربعین و ماه مبارک رمضان را فراهم کنند. با این حال، اجرای کامل این مصوبه به دلیل هماهنگی‌های بین‌بخشی و همچنین شرایط جنگی کشور در اوایل سال جاری با تاخیر مواجه شد. اکنون با برقراری آتش‌بس موقت و کاهش نسبی تنش‌ها، وزارت آموزش‌وپرورش تلاش می‌کند تا این وعده را عملیاتی کند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آنچه در این میان بیش از هر چیزی جای تامل دارد، تکرار سناریوی «آزمون‌های غیرحضوری» به عنوان راهکار جایگزین در صورت عدم اخذ مجوز از شعام است. تجربه تلخ دوران کرونا و همچنین شرایط جنگی اخیر نشان داد که آموزش و ارزشیابی غیرحضوری، به ویژه در پایه‌های سرنوشت‌سازی مانند یازدهم و دوازدهم، نه تنها کیفیت یادگیری را به شدت کاهش می‌دهد، بلکه عدالت آموزشی را نیز با چالش جدی مواجه می‌کند. افزایش بی‌سابقه نمرات در برخی مدارس و تقلب‌های سازمان‌یافته در آزمون‌های غیرحضوری، خاطره خوشی در ذهن خانواده‌ها و معلمان باقی نگذاشته است.
اگر شورای عالی امنیت ملی به هر دلیلی (از جمله نگرانی از تجمعات حضوری در شرایط حساس ژئوپلیتیکی یا احتمال برهم خوردن آتش‌بس) با برگزاری آزمون‌ها در تیر و مرداد موافقت نکند، عملاً وزارت آموزش‌وپرورش ناچار به اجرای همان مدل شکست‌خورده ارزشیابی غیرحضوری خواهد شد. این اتفاق ضربه مهلکی به عدالت آموزشی و انگیزه دانش‌آموزان برای رقابت در کنکور سراسری ۱۴۰۵ وارد خواهد کرد. به نظر می‌رسد دستگاه دیپلماسی کشور و مسئولان فرهنگی باید در کنار مسئولان آموزشی تلاش کنند تا با ارائه گزارشی شفاف از بی‌خطر بودن فرآیند برگزاری آزمون‌ها، مجوزهای لازم را از شعام اخذ کنند تا شاهد تکرار تجربه تلخ ارزشیابی‌های غیرحضوری و بی‌کیفیت نباشیم. مطالبه جامعه فرهنگیان این است که آزمون‌ها به صورت حضوری و در موعد مقرر برگزار شود تا هم عدالت رعایت شود و هم دانش‌آموزان برای افتخارآفرینی در کنکور و بهره‌مندی از معنویت اربعین، فرصت کافی داشته باشند.
