وزارت آموزش و پرورش شیوهنامه ثبتنام کودکستانها در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ را ابلاغ کرد. بر اساس این شیوهنامه، ثبتنام کودکان شش سال تمام مشمول پایه اول ابتدایی در دوره پیشدبستانی ممنوع است، مگر با درخواست کتبی والدین. ثبتنام نوآموزان اتباع نیز تنها با کد یکتا امکانپذیر شد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با ابلاغ شیوهنامه ثبتنام نوآموزان در کودکستانها و مراکز تعلیم و تربیت کودک برای سال تربیتی-یادگیری ۱۴۰۶-۱۴۰۵، جزئیات جدیدی را درباره شرایط سنی، ثبتنام کودکان استثنایی و اتباع خارجی اعلام کرد. این شیوهنامه که به استانها ابلاغ شده، از سوی معلمان و والدین به عنوان یکی از مهمترین بخشنامههای سال تحصیلی پیش رو تلقی میشود.
مهمترین تغییر در این شیوهنامه، ممنوعیت ثبتنام کودکان شش سال تمام در دوره پیشدبستانی است. بر اساس متن ابلاغی، کودکی که سن او به شش سال رسیده و مشمول پایه اول ابتدایی است، اجازه ثبتنام در کودکستان را ندارد. با این حال، یک تبصره استثنا قائل شده است: در صورت تشخیص ولی و ارائه درخواست کتبی، ثبتنام این کودکان در دوره پیشدبستانی بلامانع خواهد بود. این تناقض ظاهری میان «ممنوعیت» و «بلامانع بودن» میتواند برای والدین ایجاد سردرگمی کند.
در خصوص نوآموزان استثنایی، شیوهنامه شرایط مشخصی را تعیین کرده است. کودکان با هوشبهر عادی که دارای آسیب شنوایی، آسیب بینایی، معلولیت جسمی و حرکتی یا طیف اوتیسم هستند، تنها در صورت هماهنگی با اداره کل آموزش و پرورش استثنایی استان و اخذ تأییدیه کتبی، میتوانند در کودکستانهای عادی ثبتنام شوند. همچنین کودکستان موظف است شرایط محیطی، آموزشی و توانبخشی متناسب با گروه مربوط را فراهم کند.
برای نوآموزان اتباع خارجی، محدودیت جدیدی اعمال شده است. ثبتنام این کودکان در کودکستانها صرفاً با ارائه کد ده رقمی یکتایی امکانپذیر است که از سوی وزارت کشور تخصیص یافته باشد. این اقدام در راستای ساماندهی آمار کودکان اتباع و جلوگیری از ثبتنام بدون ضابطه صورت گرفته است.
ثبتنام نوآموزان و ارائه گواهی پایان دوره پیشدبستانی ۲ (پیشدبستانی دوم) منحصراً از طریق سامانه «سیدا» انجام میشود. مدیران مدارس ابتدایی موظفند هنگام ثبتنام دانشآموزان پایه اول، گواهی پایان دوره صادر شده از سامانه سیدا را در پرونده آنان ثبت کنند. ثبت اطلاعات نوآموزان در این سامانه الزامی اعلام شده است. همچنین کودکستانهای تازهتأسیس یا فاقد کد واحد سازمانی ابتدا باید فرآیند دریافت این کد را در سطح منطقه و استان طی کنند تا به سامانه ثبتنام دسترسی پیدا کنند.
درباره ظرفیت ثبتنام، میزان شهریه، شرایط فضا و محتوای تربیتی، دستورالعمل معیارها و ضوابط اداره کیفی کودکستانها ملاک عمل است. همچنین داشتن پوشش بیمهای معتبر مسئولیت و حوادث برای تمام کودکان ثبتنام شده الزامی اعلام شده است.
یکی از نکات قابل توجه، محدودیت ثبتنام از نظر جنسیت است. جنسیت ثبتنام در کودکستانهای دوره دوم که در فضای ضمیمه مدارس دولتی و غیردولتی دایر میشوند، تابع جنسیت مدرسه است. با این حال، تبصره اجازه میدهد در صورت خالی بودن فضا در نوبت مخالف مدرسه و با تأیید آموزش و پرورش منطقه، ثبتنام از هر دو جنس یا جنس مخالف بلامانع باشد. همچنین کودکستانی که صرفاً برای فرزندان زیر هفت سال کارکنان همان مدرسه دایر میشود، مشمول این قاعده نمیشود.
برای پوشش کامل کودکان دوره دوم، دوره آمادگی کوتاهمدت تابستانی به عنوان دوره جبرانی ویژه نوآموزانی که از آموزشهای پیشدبستانی بازماندهاند، برگزار میشود. مدیران مدارس ابتدایی موظفند هنگام ثبتنام پایه اول، دانشآموزان فاقد تجربه پیشدبستانی را به ثبتنام در این دوره توصیه کنند.
شیوهنامه تأکید کرده است که دوره پیشدبستانی «رسمی و غیر اجباری» است. اما طبق ماده ۷ اساسنامه مدارس عشایری، حضور کودکان در دوره پیشدبستانی در مناطق عشایری و دو زبانه اجباری و رایگان خواهد بود. تأمین اعتبار این دوره نیز در حدود منابع تخصیصی به سازمان و منابع استانی پیشبینی شده است.
نکته مهم دیگر اینکه مدارس دولتی دارای مجوز برگزاری دورههای پیشدبستانی (شامل آمادگی کوتاهمدت، کلاسهای چندپایه و کلاسهای حمایتی) مجوز به کارگیری نیروی انسانی آزاد، غیررسمی و غیر پیمانی به عنوان مربی را ندارند. همچنین ثبتنام کودکان گروه سنی ۳ تا ۴ سال (نوباوه) در کودکستانهای دایر در فضای مدارس دولتی و غیردولتی مجاز نیست، زیرا این فضاها امکانات مناسب برای آن گروه سنی را ندارند.
در مناطق روستایی و عشایری کمجمعیت که فاقد کودکستان هستند، مدیران مدارس دولتی ابتدایی مجازند نوآموزان مشمول پیشدبستانی ۲ (۵ سال تمام) را شناسایی و به صورت رایگان ثبتنام کنند. ثبتنام نوآموزان در هر زمان از سال و متناسب با درخواست والدین بلامانع است. همچنین شرکت نوآموزان در طرح سنجش بدو ورود به دبستان در دوره پیشدبستانی مورد تأکید جدی قرار گرفته است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آنچه در این شیوهنامه مشهود است، ادامه یک پارادوکس تاریخی در نظام آموزشی ایران است: از یک سو دوره پیشدبستانی «غیراجباری» اعلام میشود و از سوی دیگر برای ورود به پایه اول، وجود گواهی آن یا شرکت در دوره جبرانی الزامی است. سابقه مشابه این وضعیت را در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ شاهد بودیم که هزاران نوآموز در مناطق محروم به دلیل نبود کودکستان و عدم دسترسی به سامانه سیدا، گواهی پیشدبستانی دریافت نکردند و در مهرماه با مشکل ثبتنام در پایه اول مواجه شدند. در شرایط کنونی که کشور در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و بسیاری از خانوادههای فرهنگی و معلمان مناطق مرزی و جنوبی آواره یا دچار آسیب شدهاند، عملاً امکان ثبتنام به موقع در سامانه «سیدا» برای بسیاری از کودکان فراهم نیست. فرهنگیان پرس به وزارت آموزش و پرورش پیشنهاد میدهد به جای ایجاد محدودیتهای دست و پاگیر اداری برای ثبتنام کودکان شش ساله در پیشدبستانی، مهلت ارائه گواهی پایان دوره را تا پایان آبان ماه ۱۴۰۵ تمدید کند و در مناطق جنگزده، ثبتنام بدون نیاز به کد یکتا و با اظهارنامه والدین را بپذیرد. همچنین سامانه «سیدا» باید برای ثبتنام نوآموزان استثنایی و اتباع، پنجره جداگانه و بدون نیاز به کدهای پیچیده ایجاد کند.
