در حالی که بیش از دو ماه از محدودیتهای اینترنت در ایران میگذرد و تصور عمومی بر این است که قطع ارتباطات بینالمللی امنیت سایبری را افزایش میدهد، یک متخصص امنیت سایبری هشدار میدهد که این رویکرد نتیجه معکوس داشته و زیرساختهای کشور را روزبهروز آسیبپذیرتر کرده است. علی کیائیفر در گفتوگو با ایسنا تأکید کرد که تداوم قطعی اینترنت، با جلوگیری از بهروزرسانی سامانهها، سطح ناامنی را به حدی افزایش داده که اکنون حتی هکرهای مبتدی نیز میتوانند زیرساختهای ایران را تهدید کنند.
به گزارش فرهنگیان پرس، علی کیائیفر، متخصص امنیت سایبری، در گفتوگو با ایسنا، با نقد راهبرد قطع اینترنت به عنوان ابزاری برای تأمین امنیت، تصویری نگرانکننده از وضعیت آسیبپذیری زیرساختهای کشور ارائه کرد. وی با اشاره به اینکه بیش از دو ماه از اعمال محدودیتهای گسترده اینترنت میگذرد، هشدار داد که این رویکرد نه تنها تهدیدات حرفهای را دفع نکرده، بلکه با ایجاد انبوهی از آسیبپذیریهای بهروزنشده، زیرساختهای حیاتی را به اهدافی آسان برای مهاجمان تبدیل کرده است.
کیائیفر در ابتدا این تصور عمومی را تأیید کرد که اتصال اینترنت، دسترسی هکرهای عمومی را تسهیل میکند و گفت: «وقتی اینترنت وصل میشود، طبیعتاً دسترسی هکرهای بینالمللی به زیرساختهای کشور فراهمتر میشود و میتوان گفت امکان نفوذ به زیرساختهای کشور افزایش پیدا میکند. اما این موضوع عمدتاً مربوط به هکرهای عمومی است؛ هکرهایی که نه فقط به ایران بلکه به همه کشورهای متصل به اینترنت دسترسی دارند.»
با این حال، او بلافاصله روی دیگر سکه را نمایان کرد و توضیح داد که قطع اینترنت چه هزینه پنهان و سنگینی بر امنیت کشور تحمیل میکند: «قطع بودن اینترنت باعث میشود تجهیزات، سامانهها و نرمافزارهای کشور آسیبپذیریهای خود را برطرف نکنند. اصولاً تجهیزاتی که با لایسنس شرکتهای خارجی کار میکنند، در شرایط قطع اینترنت بهروزرسانیهای خود را دریافت نمیکنند و آسیبپذیریها باقی میماند.» این جمله، قلب بحران فعلی را نشان میدهد: هر روز که اینترنت قطع است، حفرههای امنیتی بیشتری روی هم انباشته میشوند.
این متخصص امنیت سایبری سپس به پدیدهای اشاره کرد که به گفته او، معادلات امنیتی را کاملاً دگرگون میکند: گروههای APT یا همان هکرهای وابسته به دولتها. کیائیفر در این باره هشدار داد: «ما با پدیده دیگری هم روبهرو هستیم و آن گروههای APT یا هکرهای وابسته به دولتها هستند. تجربه در کشور نشان داده این گروهها برای هک کردن زیرساختهای کشور روی وصل بودن اینترنت حساب نمیکنند؛ یعنی حتی اگر اینترنت کشور قطع باشد، آنها با استفاده از سرورهای زامبی که پیشتر و در زمان اتصال اینترنت در اختیار گرفتهاند، میتوانند به زیرساختهای کشور حمله و عملیات خود را انجام دهند.»
این اظهارات، استدلال اصلی مدافعان قطع اینترنت را به چالش میکشد. به گفته کیائیفر، هکرهای حرفهای و دولتها که تهدید اصلی برای زیرساختهای حیاتی محسوب میشوند، اساساً برای نفوذ خود به اینترنت زنده متکی نیستند، بلکه از کانالهای از پیش ایجادشده استفاده میکنند. در مقابل، قطع اینترنت دقیقاً به همین مهاجمان حرفهای خدمت میکند، زیرا زیرساختهای ایران را از دریافت وصلههای امنیتی محروم میکند و آنها را به اهدافی بیدفاعتر تبدیل میکند.
او با بیانی صریح، جمعبندی تلخی از وضعیت موجود ارائه داد: «قطع بودن اینترنت شاید راه نفوذ هکرهای عمومی و مبتدی را ببندد و دسترسی آنها را محدود کند، اما از سوی دیگر باعث میشود زیرساختهای کشور در برابر آسیبپذیریها ضعیفتر شوند و در عین حال، راه نفوذ هکرهای حرفهای و بینالمللی وابسته به دولتها همچنان باز بماند و زیرساختهای کشور راحتتر از قبل مورد حمله گروههای APT قرار گیرد.»
این هشدار در حالی مطرح میشود که ایران در ماههای گذشته هدف حملات سایبری متعددی قرار گرفته و محدودیتهای اینترنت با هدف مقابله با تهدیدات خارجی تشدید شده است. کیائیفر با اشاره به مصادیق عینی، این استدلال را تقویت کرد که حملات سایبری حتی در زمان قطعی اینترنت نیز رخ میدهند: «نمونه این موضوع را در حملات و اختلالات رخداده در برخی زیرساختها از جمله برخی بانکها و صرافیها که در مقاطع مختلف مشاهده کردیم؛ اتفاقاتی هستند که در زمان قطعی یا محدودیت اینترنت رخ دادهاند.»
این کارشناس امنیت سایبری با گذشت بیش از دو ماه از تداوم محدودیتها، وضعیت فعلی را به مراتب خطرناکتر از قبل توصیف کرد و گفت: «با گذشت بیش از دو ماه از قطعی اینترنت، آسیبپذیریهای موجود در زیرساختهای کشور به حدی افزایش پیدا کرده که اکنون حتی مبتدیترین هکرها نیز در صورت دسترسی به زیرساختها میتوانند بهراحتی آنها را هک کنند؛ چراکه آسیبپذیریهای سختافزاری و نرمافزاری در این مدت به وفور افزایش یافته است.»
کیائیفر در پایان، این فرضیه را که بتوان با قطع اینترنت، امنیت را به شکل قابل توجهی افزایش داد، از منظر تخصصی و فنی، فرضیه محکمی ندانست. او تأکید کرد که امنیت سایبری یک مفهوم نسبی است و هیچ اقدام منفردی نمیتواند امنیت صددرصد ایجاد کند. به گفته وی، شاید در شرایط اضطراری، قطع اینترنت بتواند به صورت مقطعی و نسبی برخی تهدیدات را کاهش دهد، اما تداوم آن، خود به بزرگترین تهدید برای زیرساختهای کشور تبدیل شده است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
تحلیل کیائیفر، یک پارادوکس بنیادین در سیاستهای امنیت سایبری ایران را آشکار میکند: راهبردی که برای دفع تهدید طراحی شده، اکنون خود به مولد تهدید بدل شده است. این وضعیت یادآور تجربه تلخ قطعی اینترنت در آبان ۱۳۹۸ است که طبق برآوردهای رسمی، میلیاردها تومان به اقتصاد دیجیتال آسیب زد. اما اکنون در بهار ۱۴۰۵ و در شرایط حساس پساآتشبس، هزینه این قطعی صرفاً اقتصادی نیست، بلکه امنیتی است. وقتی بانکها، سامانههای بهداشتی، شبکههای انرژی و حتی سامانههای آموزشی از دریافت بهروزرسانیهای حیاتی محروم میمانند، کشور به قلعهای تبدیل میشود که دیوارهای آن روزبهروز فرسودهتر میشوند. راهکار، بازنگری فوری در پروتکلهای امنیتی و حرکت به سمت مدل «دفاع در عمق» است؛ مدلی که در آن، بهروزرسانی مستمر، جداسازی شبکههای حساس، و ایجاد شبکههای جایگزین برای دریافت وصلههای امنیتی حتی در شرایط قطع اینترنت عمومی، اولویت مییابد. امنیت پایدار نه در قطع ارتباط با جهان، بلکه در هوشمندانه مدیریت کردن آن نهفته است.
