وقتی کالابرگ به هزینه درمان هم نمی‌رسد
به گزارش فرهنگیان پرس، پرسش «می‌شود هزینه ویزیت را با کالابرگ پرداخت کنم؟» که به گفته برخی پزشکان در شبکه‌های اجتماعی از سوی بیماران مطرح شده، فراتر از یک درخواست ساده برای پرداخت هزینه درمان است و می‌تواند نشانه‌ای از دشواری تأمین هم‌زمان نیازهای اولیه زندگی برای بخشی از خانوارها باشد. هنگامی که اعتبار اختصاص‌یافته برای خرید کالاهای اساسی در محاسبات برخی خانواده‌ها به منبعی برای جبران سایر هزینه‌های ضروری تبدیل می‌شود، اثربخشی سیاست‌های حمایتی و تناسب آن‌ها با هزینه واقعی زندگی نیازمند بررسی جدی است.
در همین زمینه، مهدی پازوکی، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا با اشاره به فشار تورم بر معیشت خانوارها، معتقد است محدود کردن اعتبار کالابرگ به خرید گروه مشخصی از کالاهای اساسی، پاسخ‌گوی همه نیازهای خانواده‌ها نیست. او پیشنهاد می‌کند این اعتبار به کمک نقدی تبدیل شود تا خانوارها بتوانند متناسب با شرایط اقتصادی و نیازهای واقعی خود درباره نحوه مصرف آن تصمیم بگیرند.
طرح کالابرگ الکترونیکی با هدف حمایت از معیشت خانوارها و حفظ قدرت خرید در دی‌ماه ۱۴۰۴ وارد مرحله جدیدی شد. بر اساس اطلاعیه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اجرای این مرحله از ۱۷ دی‌ماه آغاز شد و اعتبار ماهانه یک میلیون تومان به ازای هر نفر برای خرید کالاهای مشمول در نظر گرفته شد. این طرح با هدف حمایت از مصرف‌کنندگان و تسهیل دسترسی به کالاهای اساسی اجرا شد، اما میزان اثرگذاری آن به نسبت اعتبار تخصیص‌یافته با هزینه واقعی سبد مصرفی خانوار بستگی دارد.
اکنون، با گذشت ماه‌ها از اجرای این سیاست، مسئله اصلی تنها تداوم پرداخت اعتبار نیست؛ بلکه این است که آیا مبلغ اختصاص‌یافته توانسته متناسب با افزایش قیمت‌ها، بخشی مؤثر از هزینه‌های ضروری خانوار را پوشش دهد یا خیر. وقتی هزینه خوراک، مسکن، درمان و حمل‌ونقل هم‌زمان بر بودجه خانواده فشار وارد می‌کنند، حمایت محدود به چند قلم کالا ممکن است نتواند نیازهای متفاوت خانوارها را پوشش دهد.
پازوکی با اشاره به همین مسئله اظهار کرد: «وقتی مردم به فکر استفاده از کالابرگ برای پرداخت هزینه ویزیت پزشک یا سایر هزینه‌های درمانی می‌افتند، این مسئله نشان می‌دهد که تورم مزمن و فزاینده چه فشاری بر معیشت خانوارها وارد کرده است.»
این اقتصاددان معتقد است تداوم تورم مهارنشده و تأمین کسری بودجه از طریق خلق پول می‌تواند پیامدهای منفی گسترده‌ای برای اقتصاد کشور داشته باشد و فشار بیشتری بر اقشار کم‌درآمد وارد کند. از نگاه او، حمایت‌های معیشتی زمانی می‌توانند به‌صورت پایدار مؤثر باشند که با سیاست‌هایی برای کنترل تورم و ایجاد ثبات اقتصادی همراه شوند.
کالابرگ نقدی؛ افزایش قدرت انتخاب خانوارها
پازوکی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه اجرای طرح کالابرگ تصریح کرد: «به نظر من، بهتر است اعتبار کالابرگ به‌صورت کمک نقدی در اختیار خانوارها قرار گیرد و مصرف آن به چند قلم کالای اساسی محدود نباشد.»
به اعتقاد این استاد دانشگاه، نیازهای خانوارها یکسان نیست و ممکن است خانواده‌ای در تأمین برخی اقلام خوراکی مشکل کمتری داشته باشد، اما برای پرداخت هزینه‌های درمان، تهیه سایر مایحتاج ضروری یا جبران مخارج پیش‌بینی‌نشده با محدودیت روبه‌رو شود. در چنین شرایطی، کمک نقدی می‌تواند امکان تصمیم‌گیری متناسب با اولویت‌های هر خانواده را فراهم کند.
البته تبدیل کالابرگ به کمک نقدی، به‌تنهایی تضمین‌کننده بهبود معیشت نیست. اگر ارزش واقعی این حمایت در اثر تورم کاهش یابد، آزادی بیشتر در نحوه مصرف نیز نمی‌تواند قدرت خرید ازدست‌رفته را جبران کند. از این رو، پیشنهاد پرداخت نقدی باید در کنار بررسی میزان حمایت، منابع تأمین اعتبار و آثار تورمی احتمالی آن ارزیابی شود.
پازوکی همچنین با انتقاد از محدود کردن دائمی معیشت مردم به نظام سهمیه‌بندی گفت: «اگر قرار باشد اداره معیشت خانوارها برای همیشه بر پایه کالابرگ و سهمیه‌بندی انجام شود، این روند را چندان پسندیده نیست؛ زیرا چنین رویکردی اقتصاد را به سمت جیره‌بندی و سهمیه‌بندی سوق می‌دهد و می‌تواند پیامدهای منفی خود را به همراه داشته باشد.»
او با اشاره به شرایط جنگی کشور، اجرای کالابرگ را در کوتاه‌مدت و برای تضمین دسترسی خانوارها به نیازهای اساسی قابل قبول دانست، اما تأکید کرد که این سیاست نباید جایگزین اصلاحات اساسی اقتصاد در بلندمدت شود. از این منظر، حمایت فوری از خانوارها و اصلاح ساختارهای اقتصادی دو موضوع جدا از یکدیگر نیستند؛ بلکه باید هم‌زمان دنبال شوند تا کمک‌های کوتاه‌مدت به سیاستی دائمی و ناکافی تبدیل نشوند.
تورم و کاهش قدرت خرید؛ چالش اصلی حمایت‌های معیشتی
بررسی وضعیت قیمت‌ها در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که فشار هزینه‌های زندگی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های خانوارهاست. بر اساس گزارشی که فکت‌نامه در ۱۰ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرد، تورم نقطه‌به‌نقطه مواد غذایی در شهریورماه به ۱۲۲ درصد رسید. محاسبات این گزارش نشان می‌داد هزینه تأمین سبد ۱۱ قلم کالای پایه کالابرگ برای یک نفر از پنج میلیون و ۶۰۰ هزار تومان فراتر رفته، در حالی که اعتبار ماهانه یک میلیون تومانی کمتر از ۱۸ درصد هزینه این سبد را پوشش می‌داد.
این ارقام نشان می‌دهد که برای ارزیابی اثر کالابرگ، نمی‌توان صرفاً به مبلغ اسمی اعتبار یا تعداد مشمولان اکتفا کرد. میزان پوشش هزینه کالاهای ضروری، تغییرات قیمت‌ها و تفاوت شرایط اقتصادی خانواده‌ها باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. همچنین، هزینه‌های درمانی که در سبد خرید کالابرگ جای نمی‌گیرند، می‌توانند فشار مضاعفی بر خانواده‌هایی وارد کنند که درآمد محدودی دارند.
پازوکی در ادامه بر ضرورت بازگرداندن ثبات اقتصادی تأکید کرده و دو محور اصلاح سیاست خارجی در جهت تأمین منافع ملی و انجام اصلاحات اقتصادی را برای کاهش بی‌ثباتی ضروری دانسته است. او معتقد است کاهش تنش‌ها از مسیر مذاکره و تعامل بین‌المللی و برقراری تعادل در اقتصاد می‌تواند زمینه بهبود شرایط را فراهم کند.
با این حال، مهار تورم نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه سیاست مالی، بودجه، نظام پولی و تولید است. کنترل هزینه‌های دولت، کاهش وابستگی به منابع تورم‌زا برای تأمین کسری بودجه و ایجاد ثبات در محیط فعالیت اقتصادی، از جمله موضوعاتی هستند که در کنار سیاست‌های حمایتی باید مورد توجه قرار گیرند.
آیا حذف کالابرگ در آینده دشوار خواهد شد؟
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در این گفت‌وگو، احتمال دشوار شدن توقف طرح کالابرگ در آینده است. پازوکی معتقد است زمانی که یک سیاست حمایتی برای مدتی ادامه پیدا می‌کند، ممکن است به بخشی از انتظارات و مطالبات خانوارها تبدیل شود و حذف آن، بدون فراهم شدن جایگزین مناسب، با واکنش اجتماعی روبه‌رو شود.
تجربه پرداخت یارانه‌ها در ایران نیز اهمیت طراحی دقیق سیاست‌های حمایتی را نشان می‌دهد. حمایت‌هایی که بدون تعیین اهداف روشن، ارزیابی منظم و برنامه مشخص برای اصلاح یا جایگزینی ادامه پیدا می‌کنند، ممکن است به تعهدات بلندمدت بودجه‌ای تبدیل شوند؛ حتی اگر در گذر زمان از میزان اثرگذاری اولیه آن‌ها کاسته شود.
این اقتصاددان همچنین بر ضرورت شناسایی دقیق خانوارهای نیازمند تأکید کرد و گفت که منابع حمایتی باید به افرادی برسد که بیشترین نیاز را دارند. به اعتقاد او، توسعه سامانه‌های اطلاعاتی و استفاده از داده‌های اقتصادی می‌تواند به تشخیص بهتر وضعیت خانوارها و جلوگیری از توزیع غیرهدفمند منابع عمومی کمک کند.
البته هدفمندسازی حمایت‌ها نیز باید با دقت و امکان اعتراض و بازبینی همراه باشد؛ زیرا اطلاعات ناقص یا معیارهای نامناسب ممکن است برخی خانواده‌های نیازمند را از دریافت حمایت محروم کند. نظام حمایتی کارآمد باید بتواند هم منابع عمومی را به شکل مؤثر تخصیص دهد و هم از حذف نادرست افراد آسیب‌پذیر جلوگیری کند.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
پرسش درباره پرداخت هزینه ویزیت با کالابرگ را باید هشداری درباره فاصله میان طراحی سیاست‌های حمایتی و واقعیت زندگی خانوارها دانست؛ هرچند این روایت به‌تنهایی میزان شیوع چنین وضعیتی را در جامعه مشخص نمی‌کند. برای ارزیابی دقیق، لازم است اطلاعات معتبر درباره هزینه‌های درمان، میزان مراجعه به پزشک، درآمد خانوارها و سهم حمایت‌های دولتی در تأمین مخارج ضروری منتشر شود.
دولت باید به‌طور منظم نسبت اعتبار کالابرگ به هزینه واقعی سبد کالاهای اساسی را بررسی کند و درباره کفایت مبلغ حمایت، آثار تورمی و نحوه توزیع آن گزارش دهد. هم‌زمان، بررسی امکان انعطاف بیشتر در مصرف اعتبار، با در نظر گرفتن نیازهای درمانی و دیگر هزینه‌های ضروری، می‌تواند به طراحی سیاستی متناسب‌تر با شرایط خانوارها کمک کند.
در نهایت، معیار موفقیت کالابرگ نباید صرفاً تعداد افراد مشمول یا استمرار واریز اعتبار باشد. آنچه اهمیت دارد، میزان بهبود واقعی قدرت خرید، حفظ دسترسی مردم به غذای کافی و جلوگیری از به تعویق افتادن نیازهای ضروری مانند درمان است. حمایت معیشتی زمانی می‌تواند به هدف خود نزدیک شود که در کنار پوشش فوری بخشی از هزینه‌ها، با مهار تورم، انضباط مالی و اصلاح ساختارهای اقتصادی همراه باشد؛ در غیر این صورت، ممکن است اعتبار حمایتی نیز در برابر افزایش هزینه‌های زندگی به‌تدریج کارایی خود را از دست بدهد.
هشتگ‌ها و برچسب‌ها
پیوند کوتاه:
https://farhangianpress.ir/?p=72479ما به دقت خبر متعهدیم. اگر خطایی در این گزارش دیدید، از طریق صفحه تماس به ما اطلاع دهید.
دیدگاه شما