اولین و تنها پایگاه خبری صنفی در ایران
دریافت خبرنامه
هشتگ‌های داغ
اتاق خبر

صنعت واکسن بدون صادرات اقتصادی نمی‌شود

نمایندگان سازمان غذا و دارو در نشست «ظرفیت دانش‌بنیان‌ها در عصر جدید اکوسیستم واکسن ایران» هشدار دادند بسیاری از پروژه‌های تولید واکسن بدون دسترسی به بازارهای صادراتی توجیه اقتصادی ندارند، نظام نظارتی کشور احتمالاً پایان ۲۰۲۶ دوباره از سوی سازمان جهانی بهداشت ارزیابی می‌شود و سبد تولید واکسن باید بر پایه نیازسنجی نظام سلامت و یک نقشه راه ملی تعیین شود.

صنعت واکسن بدون صادرات اقتصادی نمی‌شود

به گزارش فرهنگیان پرس به نقل از ایسنا، علی واشقانی، نماینده سازمان غذا و دارو، روز یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ در نشست «ظرفیت دانش‌بنیان‌ها در عصر جدید اکوسیستم واکسن ایران» با اشاره به سابقه شکل‌گیری ساختار نظارتی مستقل برای داروهای بیولوژیک در این سازمان گفت: «این ساختار هم‌زمان با اجرای پروژه واکسن در کشور و با محوریت تقویت نظام رگولاتوری در حوزه واکسن ایجاد شد.»

وی درباره اهمیت صادرات در اقتصادی شدن صنعت واکسن افزود: «زمانی می‌توان یک پروژه تولید واکسن را از نظر اقتصادی قابل اتکا دانست که امکان حضور در بازارهای خارج از کشور نیز وجود داشته باشد. با توجه به ساختار و شرایط اقتصادی کشور، به نظر می‌رسد به‌جز برخی واکسن‌های محدود، بسیاری از پروژه‌های تولید واکسن بدون دسترسی به بازارهای صادراتی از نظر اقتصادی با دشواری مواجه شوند.»

پیشینه همکاری ایران و سازمان جهانی بهداشت در این حوزه به حدود دو دهه پیش بازمی‌گردد. واشقانی توضیح داد پروژه واکسن سازمان جهانی بهداشت دو بخش داشت؛ یکی ارزیابی فرایندهای نظارتی سازمان غذا و دارو و دیگری نظارت بر واکسن‌سازی ایران که در آن زمان عمدتاً در مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی و انستیتو پاستور ایران متمرکز بود. به گفته او، این پروژه حدود هفت سال طول کشید و در سال ۲۰۱۰ سازمان جهانی بهداشت نظام نظارتی ایران در حوزه واکسن را تأیید کرد، اما تولیدکنندگان واکسن کشور موفق به دریافت تأییدیه پیش‌صلاحیت (Prequalification) نشدند؛ تأییدیه‌ای که هدف آن فراهم شدن امکان صادرات، به‌ویژه تأمین واکسن‌های مورد نیاز یونیسف بود. او همچنین گفت ساختارهای نظارتی ایجادشده پیش از همه‌گیری کرونا، در آن دوران به کمک کشور آمد و ایران با تکیه بر تجربه مطالعات بالینی، آزمایشگاه‌ها و بخش رگولاتوری توانست بحران را پشت سر بگذارد.

ارزیابی دوباره در پایان ۲۰۲۶

واشقانی با اشاره به وضعیت فعلی تأییدیه سازمان جهانی بهداشت گفت: «این تأییدیه دارای مهلت مشخصی است و ایران اکنون در فهرست انتظار قرار دارد. بر اساس برنامه اعلام‌شده، سازمان جهانی بهداشت احتمالاً در پایان سال ۲۰۲۶ بار دیگر نظام نظارتی کشور را ارزیابی خواهد کرد. در صورت موفقیت در این ارزیابی، تأییدیه تمدید می‌شود و در غیر این صورت، ایران از فهرست نظام‌های مورد تأیید خارج خواهد شد.»

وی افزود دامنه ارزیابی جدید با گذشته تفاوت دارد و این بار کل حوزه دارو را دربرمی‌گیرد؛ بنابراین ساختارهای نظارتی باید ارتقا یابند. به گفته او، یکی از الزامات ارزیابی سازمان جهانی بهداشت وجود یک ساختار واحد ملی با صلاحیت قانونی برای نظارت بر واکسن است و سازمان غذا و دارو تنها نهاد نظارتی و رگولاتوری در حوزه دارو و واکسن کشور است.

محمدرضا عابدی، نماینده دیگر سازمان غذا و دارو، نیز در این نشست گفت کشور از نظر قانونی ابزارهای لازم را در اختیار دارد و افزود: «قوانین و مقررات مشخصی در این حوزه وجود دارد و مسئله اصلی، سیاست‌گذاری و اجرای منسجم است.» وی تأکید کرد: «سبد تولید واکسن بدون نیازسنجی قابل تعریف نیست و باید ابتدا نیازهای نظام سلامت مشخص شود تا از ظرفیت‌های موجود در کشور حداکثر بهره‌وری صورت گیرد و منابع انسانی، مالی و اجتماعی به هدر نرود.»

عابدی هفت مسیر برای تأمین و تولید واکسن برشمرد؛ واردات محصول نهایی، واردات مواد اولیه یا بالک آماده پرکنی، واردات آنتی‌ژن، تولید قراردادی، انتقال فناوری، توسعه مشترک با کشورهای دیگر و توسعه پلتفرم کاملاً داخلی. به گفته او، انتخاب هر مسیر باید بر اساس نیاز نظام سلامت، ظرفیت توسعه، صرفه اقتصادی، امکان تأمین تجهیزات و مواد اولیه و قابلیت جذب فناوری انجام شود. وی با اشاره به شرایط تحریمی و محدودیت‌های حمل‌ونقل گفت: «انتقال فناوری صرفاً به معنای انتقال دانش فنی یا بانک سلولی به داخل کشور نیست.» او همچنین بر یکسان بودن استانداردهای نظارتی برای تولیدکنندگان دولتی و خصوصی و ضرورت گفت‌وگوی شفاف با مردم در بحران‌ها تأکید کرد و یادآور شد اطلاعات نادرست می‌تواند پیامدهایی حتی گسترده‌تر از خود بیماری داشته باشد.

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

اعتراف صریح مسئولان سازمان غذا و دارو به اینکه ایران پس از ۱۶ سال از تأیید نظام نظارتی، هنوز تولیدکننده‌ای با پیش‌صلاحیت سازمان جهانی بهداشت ندارد، نشان می‌دهد مشکل صنعت واکسن کمبود قانون نیست، بلکه نبود یک نقشه راه ملی پایدار است. تأکید هم‌زمان بر صادرات و نیازسنجی، این پرسش را پیش می‌کشد که آیا خطوط تولید و سرمایه‌گذاری‌های شکل‌گرفته در سال‌های اخیر، از جمله در دوران کرونا، با برنامه‌ای برای بازار خارجی همراه بوده‌اند و بدون آن می‌توانند پایدار بمانند. برای خانواده‌ها، دانش‌آموزان و معلمانی که سلامت مدارس به برنامه ملی ایمن‌سازی گره خورده است، پایداری تأمین واکسن‌های روتین کودکان مهم‌تر از هر عنوان تبلیغاتی است. راهکار این است که وزارت بهداشت سبد ملی واکسن را با اولویت واکسن‌های برنامه ایمن‌سازی کودکان و نوجوانان و جدول زمانی روشن منتشر کند، دریافت پیش‌صلاحیت سازمان جهانی بهداشت دست‌کم برای یک یا دو محصول به هدف ملی قابل پایش تبدیل شود، حمایت از دانش‌بنیان‌ها به شرط برنامه صادراتی و شراکت‌های معتبر باشد و آمادگی برای ارزیابی پایان ۲۰۲۶ با گزارش‌دهی شفاف به جامعه پیگیری شود. همچنین تجربه کرونا نشان داد اعتماد عمومی سرمایه اصلی نظام سلامت است؛ آموزش سواد سلامت و واکسن در مدارس و اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع، بهترین سپر در برابر شایعه و تردید واکسنی خواهد بود.

برای دریافت فوری خبرهای فرهنگیان، عضو کانال‌های فرهنگیان پرس شوید

هشتگ‌ها و برچسب‌ها

ما به دقت خبر متعهدیم. اگر خطایی در این گزارش دیدید، از طریق صفحه تماس به ما اطلاع دهید.

دیدگاه شما

دیدگاه‌ها پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شوند. پیام‌های توهین‌آمیز یا نامرتبط منتشر نخواهند شد.

دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشاهدهٔ مجوز