با آغاز سال تربیتی و یادگیری جدید کودکستان‌ها، زنگ غنچه‌ها در ۷۵۰ منطقه کشور به صدا درآمد؛ مراسمی که مسئولان آموزش و پرورش در آن بر نقش تعیین‌کننده دوره کودکی در شکل‌گیری شخصیت نسل آینده، ضرورت استفاده از محتوای تربیتی مناسب و توجه همزمان به علم، اخلاق، هویت ایرانی ـ اسلامی و مهارت‌های اجتماعی تأکید کردند.
به گزارش فرهنگیان پرس، سال تربیتی و یادگیری جدید کودکان در کودکستان‌های سراسر کشور با برگزاری «جشن غنچه‌ها» آغاز شد؛ مراسمی که به گفته حمیدرضا شیخ‌الاسلام، رئیس سازمان تعلیم و تربیت کودک، در تمامی استان‌ها و ۷۵۰ منطقه کشور برگزار شده و فعالیت‌های تربیتی و یادگیری مراکز پیش‌دبستانی رسماً وارد مرحله جدیدی شده است.
شیخ‌الاسلام در این مراسم با اشاره به اهمیت دوره کودکی اظهار کرد: «امیدواریم در طول سال تحصیلی جدید بتوانیم با بهره‌گیری از محتواهای تربیتی مناسب، زمینه رشد، عزت و بزرگی کودکان را برای آینده کشور فراهم کنیم.»
برگزاری جشن غنچه‌ها در شرایطی انجام می‌شود که سیاست‌گذاری برای دوره پیش‌دبستانی طی سال‌های اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است. این دوره دیگر صرفاً یک مرحله مقدماتی پیش از ورود به دبستان تلقی نمی‌شود و موضوعاتی مانند کیفیت برنامه‌های تربیتی، صلاحیت مراکز، نظارت بر کودکستان‌ها، شهریه و میزان پوشش نوآموزان به یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری آموزش و پرورش تبدیل شده است.
رئیس سازمان تعلیم و تربیت کودک با اشاره به گستره برگزاری این مراسم افزود: «امروز در سطح کشور و در همه استان‌ها شامل ۷۵۰ منطقه، زنگ شکوفه‌ها نواخته و فعالیت‌های تربیتی و یادگیری در مراکز پیش‌دبستانی آغاز شده است.»
در این میان، تأکید بر کیفیت محتوای آموزشی و تربیتی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا سال‌های ابتدایی زندگی، دوره‌ای حساس برای شکل‌گیری مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی، عاطفی و شناختی کودک محسوب می‌شود. به همین دلیل، موفقیت کودکستان‌ها را نمی‌توان صرفاً با تعداد مراکز یا میزان ثبت‌نام نوآموزان سنجید و کیفیت تجربه‌ای که کودک در این محیط به دست می‌آورد، بخش مهم‌تری از ارزیابی این دوره است.
موضوع پوشش پیش‌دبستانی نیز طی یک سال گذشته مورد توجه جدی قرار گرفته است. در سال ۱۴۰۴، مسئولان سازمان تعلیم و تربیت کودک از افزایش پوشش پیش‌دبستانی و ثبت اطلاعات نوآموزان در سامانه سیدا خبر دادند و همزمان بر ساماندهی مراکز دارای مجوز تأکید شد. همچنین در همان سال اعلام شد که بیش از ۲۸ هزار کودکستان و مرکز پیش‌دبستانی میزبان نوآموزان خواهند بود و در ۳۲ استان، ساختارهای استانی تعلیم و تربیت کودک برای نظارت و ساماندهی فعالیت مراکز تقویت شده است.
این روند در سال ۱۴۰۵ نیز با طرح موضوعاتی مانند شفافیت شهریه، نظارت بر مراکز و توسعه پوشش پیش‌دبستانی ادامه پیدا کرد. در خردادماه امسال، امکان مشاهده و استعلام شهریه مصوب کودکستان‌ها مطرح شد و همزمان موضوع استقلال دوره پیش‌دبستانی و تبدیل آن به یک مقطع آموزشی مستقل در دستور کار سیاست‌گذاران قرار گرفت.
در بخش دیگری از مراسم، موضوع تربیت ارزشی کودکان مورد تأکید قرار گرفت. شیخ‌الاسلام با اشاره به حضور فرزندان شهدای جنگ ۱۲ روزه و دیگر شهدای کشور در میان نوآموزان، بر ضرورت توجه به ارزش‌های ملی و دینی در فرآیند تربیت کودکان تأکید کرد و با طرح پرسشی درباره فرزندان مسلم بن عقیل، توجه به مفاهیم دینی و تاریخی را در برنامه‌های تربیتی مورد توجه قرار داد.
حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در این مراسم با تأکید بر اهمیت دوره کودکی در شکل‌گیری شخصیت نسل آینده گفت: «تعلیم و تربیت کودکان مسئولیتی سنگین است و مربیان باید ارزش‌هایی همچون علم‌آموزی، اخلاق، صداقت، عدالت و هویت ایرانی ـ اسلامی را از دوران کودکی در وجود آنان نهادینه کنند.»
خسروپناه با قدردانی از مربیان کودکستان‌ها و فعالان حوزه تعلیم و تربیت کودک افزود: «آموزش و تربیت کودکان کاری بسیار مهم و حساس است و مربیان این حوزه مسئولیت بزرگی بر عهده دارند.»
او همچنین با بیان اینکه تربیت کودک از تعلیم و تربیت در دانشگاه نیز دشوارتر است، کودکان را به زمین‌های بکری تشبیه کرد که نحوه انتقال مفاهیم و ارزش‌ها به آنان می‌تواند در شکل‌گیری شخصیت آینده‌شان اثرگذار باشد.
به گفته دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، کشور در حوزه علم و فناوری رشد قابل توجهی داشته است، اما تداوم این مسیر بدون تربیت نسلی که نسبت به علم و فناوری نگاه مثبت داشته باشد، با چالش مواجه خواهد شد. او بر همین اساس تأکید کرد که علم‌آموزی، اخلاق، صداقت، عدالت و هویت ایرانی ـ اسلامی باید از دوره کودکی به ارزش‌های درونی کودکان تبدیل شود.
با این حال، تجربه سال گذشته نشان داده است که توسعه کمی کودکستان‌ها به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز خانواده‌ها باشد. در سال ۱۴۰۴، موضوع پوشش پیش‌دبستانی، ساماندهی مجوزها و ثبت اطلاعات نوآموزان در سامانه سیدا از محورهای اصلی فعالیت سازمان تعلیم و تربیت کودک بود و مسئولان بر ضرورت ثبت‌نام کودکان در مراکز دارای مجوز تأکید کردند. حتی در سال ۱۴۰۵ نیز گزارش‌هایی درباره فعالیت مراکز فاقد مجوز و دریافت شهریه‌های بالا منتشر شد که ضرورت نظارت دقیق‌تر را برجسته کرد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
جشن غنچه‌ها می‌تواند فرصتی برای بازتعریف جایگاه دوره پیش‌دبستانی باشد؛ اما مسئله اصلی پس از پایان مراسم‌های نمادین آغاز سال، کیفیت واقعی خدماتی است که کودک و خانواده دریافت می‌کنند. اگر قرار است کودکستان پایه شکل‌گیری شخصیت، مهارت و نگرش کودک باشد، باید میان محتوای تربیتی، توانمندی مربیان، استاندارد فضای آموزشی، نظارت بر مراکز و توان اقتصادی خانواده‌ها تناسب ایجاد شود. از سوی دیگر، تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد شفافیت شهریه و مجوز فعالیت مراکز برای خانواده‌ها یک مطالبه جدی است. بنابراین، توسعه پوشش پیش‌دبستانی زمانی می‌تواند یک دستاورد واقعی محسوب شود که همزمان با افزایش دسترسی، کیفیت تربیت و یادگیری نیز تضمین شود و خانواده‌ها بتوانند با اطمینان بدانند فرزندشان در چه محیطی، با چه محتوایی و تحت نظارت چه نهادی آموزش می‌بیند.
