شرکت رفاه و گردشگری تأمین (هگتا) و معاونت درمان سازمان تأمین اجتماعی با هدف ساماندهی ظرفیتهای درمانی و ایجاد زنجیره منسجم خدمات به بیماران بینالملل، تفاهمنامه همکاری امضا کردند؛ توافقی که هدف آن تبدیل شبکه ۳۵۰ مرکز درمانی تأمین اجتماعی به مزیت رقابتی ایران در بازار گردشگری سلامت است.
به گزارش فرهنگیان پرس، تفاهمنامه همکاری شرکت رفاه و گردشگری تأمین (هگتا) و معاونت درمان سازمان تأمین اجتماعی در حالی روز ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ به امضای محمدعلی همتی، معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی و علیرضا تابش، مدیرعامل و نایبرئیس هیئتمدیره هگتا رسید که ایران در آستانه فصل جدیدی از رقابت منطقهای بر سر بازار پررونق گردشگری سلامت قرار دارد. این تفاهمنامه با هدف شناسایی و فعالسازی ظرفیتهای بیمارستانها و مراکز درمانی سازمان، معرفی خدمات شاخص در بازارهای هدف و بهرهگیری از توانمندیهای هگتا در حوزه بازاریابی، گردشگری، اقامت و حملونقل طراحی شده است.
علیرضا تابش، مدیرعامل هگتا، در این نشست با اشاره به ظرفیتهای تخصصی شبکه درمان سازمان تأمین اجتماعی گفت: «اگر این ظرفیتها بهدرستی شناسایی، آماده و معرفی شوند، میتوانند به یکی از مزیتهای مهم ایران در بازار گردشگری سلامت تبدیل شوند.» او با اشاره به تعاملات شکلگرفته میان دو مجموعه در ماههای اخیر افزود: «هگتا بهعنوان بخشی از خانواده سازمان تأمین اجتماعی، باید در کنار زنجیره سلامت و درمان سازمان قرار بگیرد و برای فعالسازی این ظرفیت و اتصال آن به بازارهای هدف همکاری کند.»
مدیرعامل هگتا با اشاره به تکالیف برنامه هفتم توسعه در حوزه گردشگری سلامت و ارزآوری گفت: «باید بر اساس شاخصها و تکالیفی که برای ما تعیین شده، ارتباطات درونسازمانی را تقویت کنیم و به یک هدف مشخص، عملیاتی و قابل اندازهگیری برسیم.» تابش شکلگیری یک زنجیره کامل خدمات برای بیمار بینالملل را از الزامات این مسیر دانست و اظهار کرد: «اگر قرار است یک بیمار خارجی وارد کشور شود، صرفاً ارائه خدمت درمانی کافی نیست؛ از بازاریابی و معرفی خدمات در کشور مبدأ تا سفر، اقامت، درمان، خدمات گردشگری و بازگشت بیمار، باید یک زنجیره منسجم شکل بگیرد.»
محمدعلی همتی، معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی، نیز با اشاره به ظرفیت گسترده شبکه بیمارستانی سازمان، این زنجیره را یکی از مهمترین مزیتهای تأمین اجتماعی برای ورود جدیتر به گردشگری سلامت دانست و گفت: «ما یک زنجیره بیمارستانی در کشور داریم و وقتی بیماری به خدمتی نیاز دارد که در یک بیمارستان بهتر ارائه میشود و همزمان به خدمت دیگری در بیمارستان دیگری نیاز دارد، امکان ارجاع و استفاده از ظرفیت این زنجیره وجود دارد.» وی بر ضرورت ساماندهی و معرفی خدمات تخصصی بیمارستانها تأکید کرد و افزود: «باید مشخص شود هر بیمارستان در چه خدماتی توانمندی بیشتری دارد و همان خدمات بهصورت هدفمند برجسته و معرفی شود.»
معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی با اشاره به ظرفیتهای جدید ایجادشده در حوزه فناوری اطلاعات سلامت، از امکان بهرهگیری از زیرساختهای الکترونیکی درمان برای توسعه خدمات مورد نیاز گردشگری سلامت خبر داد و با تأکید بر ضرورت تداوم تعامل دو مجموعه گفت: «امضای تفاهمنامه باید آغاز کار باشد و در ادامه، با همکاری مشترک، به نتایج عملیاتی برسیم.»
از پایلوت تا زنجیره؛ نقشه راه گردشگری سلامت
بر اساس این تفاهمنامه، مقرر شده فعالیت از چند مرکز درمانی بهصورت پایلوت آغاز شود و هر بیمارستان بر اساس ظرفیت تخصصی و مزیت خود، یک یا چند خدمت مشخص را برای بازار گردشگری سلامت برجسته و معرفی کند. همچنین ظرفیت بازارهای منطقهای از جمله عراق و پاکستان مورد توجه قرار گرفت و بر ضرورت تولید محتوای تخصصی و چندزبانه درباره خدمات درمانی و انتشار آن در بازارهای مبدأ تأکید شد. در همین چارچوب، کارگروه مشترکی میان هگتا و معاونت درمان تشکیل خواهد شد و مدیرعامل هگتا و معاون درمان سازمان هر سه ماه یکبار با حضور اعضای کارگروه، روند اجرای توافقات را ارزیابی و پیگیری خواهند کرد. این تفاهمنامه با اعتبار سهساله، چارچوب همکاری دو مجموعه را برای فعالسازی ظرفیتهای درمانی و گردشگری ترسیم میکند.
نگاهی به آمار یک سال گذشته نشان میدهد ایران در سال ۱۴۰۴ میزبان حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار گردشگر سلامت بوده که نزدیک به ۲ میلیارد دلار درآمد ارزی به همراه داشته است. بر اساس برنامه هفتم توسعه، قرار است این رقم تا سال ۱۴۰۷ به ۲ میلیون گردشگر و ۶ میلیارد یورو درآمد ارزی برسد. در همین راستا، سازمان تأمین اجتماعی با در اختیار داشتن حدود ۳۵۰ مرکز درمانی و نزدیک به ۸ درصد تختهای بیمارستانی کشور، بهعنوان دومین تولیدکننده خدمات درمانی کشور پس از وزارت بهداشت، ظرفیت قابل توجهی برای نقشآفرینی در این حوزه دارد. با این حال، آنگونه که همتی نیز اذعان کرده، «در سالهای گذشته جلسات متعددی درباره این موضوع برگزار شده اما بسیاری از آنها به نتیجه عملیاتی نرسیده و نباید این موضوع بار دیگر در حد شعار باقی بماند».
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آنچه در تفاهمنامه هگتا و معاونت درمان بیش از هر چیز دیگری اهمیت دارد، نه امضای سند، بلکه توان اجرایی کردن آن است. تجربه یک سال گذشته نشان میدهد ایران با وجود برخورداری از پزشکان متخصص، تجهیزات پیشرفته و هزینههای رقابتی، همچنان در بازار گردشگری سلامت سهم متناسبی با ظرفیت واقعی خود ندارد. بر اساس آمارهای رسمی، میانگین هزینهکرد هر گردشگر سلامت در ایران حدود دو تا سه هزار دلار است که سه برابر گردشگران عادی محسوب میشود؛ رقمی که نشاندهنده ارزش افزوده بالای این صنعت برای اقتصاد کشور است.
با این حال، چالش اصلی در این مسیر نه زیرساختهای فیزیکی، بلکه فقدان یک برند ملی مشخص و نبود هماهنگی میان نهادهای متولی است. در همین زمینه، معاون درمان سازمان تأمین اجتماعی پیشتر در آذر ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که «مشکل ما این است که در حوزه گردشگری سلامت، برند مشخصی نداریم تا اگر فردی خارج از کشور خواستار خدمات درمانی در ایران بود، به روشنی بتوانیم یک نام معتبر به او معرفی کنیم». این فقدان برند واحد، به گفته وی، باعث پراکندگی تلاشها و ناشناخته ماندن ظرفیتهای واقعی کشور در جذب گردشگر سلامت شده است.
نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، نسبت این طرح با خدمات درمانی داخلی است. سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان متولی بیمه و درمان بخش بزرگی از جامعه کارگری و بازنشستگان، اگر قرار است بخشی از ظرفیت بیمارستانی خود را به بیماران بینالملل اختصاص دهد، باید تضمین کند که این اقدام به کاهش کیفیت خدمات به بیمهشدگان داخلی منجر نخواهد شد. تجربه نشان داده است که در بسیاری از کشورهای پیشرو در گردشگری سلامت، تفکیک مسیر بیماران بینالملل از بیماران داخلی و تعریف استانداردهای شفاف برای تخصیص ظرفیت، از الزامات اصلی موفقیت بوده است. در این چارچوب، تشکیل کارگروه مشترک و پایش سهماهه میتواند فرصت مناسبی برای نظارت بر حفظ حقوق بیمهشدگان باشد.
از منظر کلانتر، گردشگری سلامت در شرایط پس از جنگ و در دوره آتشبس موقت، میتواند به یکی از ابزارهای مؤثر در تغییر تصویر بینالمللی ایران و مقابله با ایرانهراسی تبدیل شود. وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیز در مهرماه ۱۴۰۴ با اشاره به همین ظرفیت، از هدفگذاری برای جذب ۲ میلیون گردشگر سلامت و افزایش درآمد ارزی به ۶ میلیارد دلار خبر داده بود. اما تحقق این هدف بدون سرمایهگذاری جدی در بازاریابی بینالمللی، آموزش نیروی انسانی متخصص در حوزه خدمات بینالملل و ایجاد سیستمهای اطلاعاتی یکپارچه امکانپذیر نیست. آنچه اکنون در تفاهمنامه هگتا و معاونت درمان دیده میشود، بیش از هر چیز یک چارچوب است؛ آنچه تعیینکننده موفقیت این طرح خواهد بود، میزان تعهد دو طرف به اجرای عملیاتی و پرهیز از تکرار تجربههای ناکام گذشته است.
