معاون وزیر آموزشوپرورش از بازگشت ۵۴ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل به چرخه آموزش، افزایش ۵۶ هزار نفری جمعیت متوسطه اول و رشد ۲.۵ درصدی سهم آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش خبر داد؛ همزمان پیشبینی شده است جمعیت دانشآموزی دورههای متوسطه طی سه سال آینده روندی افزایشی داشته باشد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سید مصطفی آذرکیش، معاون وزیر آموزشوپرورش، با تشریح آخرین وضعیت ثبتنام و جمعیت دانشآموزی دوره متوسطه اعلام کرد که ثبتنام دانشآموزان پایههای متوسطه اول و دوم که از اواخر تیرماه آغاز شده، با توجه به جمعیت مشمول هدایت تحصیلی تا ۱۵ آبان ادامه خواهد داشت و پس از آن دفاتر آماری دانشآموزان برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بسته میشود.
بر اساس آمار اعلامشده، یک میلیون و ۴۱۸ هزار دانشآموز از پایه ششم وارد پایه هفتم شدهاند و همزمان حدود یک میلیون دانشآموز از شاخههای نظری، فنیوحرفهای و کاردانش فارغالتحصیل شدهاند. این جابهجایی جمعیتی در حالی انجام میشود که اکنون حدود سه میلیون و ۹۸۰ هزار دانشآموز در دوره متوسطه اول و سه میلیون دانشآموز در متوسطه دوم مشغول به تحصیل هستند.
آذرکیش با اشاره به روند جمعیتی دانشآموزان گفت: پیشبینی میشود طی سه سال آینده جمعیت دانشآموزی در دورههای متوسطه با رشد نسبی مواجه شود و تنها در سال تحصیلی جاری، جمعیت دوره متوسطه اول حدود ۵۶ هزار نفر افزایش خواهد یافت.
این افزایش جمعیت، صرفاً یک عدد آماری نیست و مستقیماً با ظرفیت مدارس، تعداد کلاسهای درس، تأمین معلم، امکانات آموزشی و برنامهریزی برای هدایت تحصیلی دانشآموزان ارتباط دارد. در شرایطی که آموزشوپرورش از هماکنون افزایش جمعیت دوره متوسطه را پیشبینی کرده است، مدیریت ظرفیت مدارس و نیروی انسانی باید متناسب با این روند انجام شود تا افزایش جمعیت دانشآموزی به افزایش تراکم کلاسها و فشار بیشتر بر معلمان منجر نشود.
بازگشت هزاران دانشآموز به مدرسه
یکی از مهمترین بخشهای آمار ارائهشده از سوی معاون وزیر آموزشوپرورش، مربوط به دانشآموزان بازمانده از تحصیل است. آذرکیش اعلام کرد که ۵۴ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل در سال جاری به چرخه آموزش بازگشتهاند؛ موضوعی که میتواند یکی از نشانههای بهبود پوشش تحصیلی در کشور باشد.
با این حال، آمار پوشش تحصیلی نشان میدهد همچنان فاصله قابل توجهی تا دسترسی کامل دانشآموزان به آموزش وجود دارد. به گفته آذرکیش، نرخ پوشش تحصیلی در متوسطه اول ۹۱ درصد و در متوسطه دوم ۸۳ درصد است.
او درباره دلایل بازماندن برخی دانشآموزان از تحصیل گفت: شرایط اقتصادی، ازدواج و ورود به بازار کار از جمله عواملی هستند که موجب خروج برخی دانشآموزان از چرخه آموزش میشوند.
تفاوت میان نرخ پوشش تحصیلی متوسطه اول و دوم نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. کاهش پوشش در دوره متوسطه دوم نشان میدهد که مسئله ترک تحصیل در سالهای بالاتر تحصیل، همچنان یکی از چالشهای جدی نظام آموزشی است. در این مرحله، بسیاری از دانشآموزان با فشارهای اقتصادی، تصمیم برای ورود زودهنگام به بازار کار یا انتخاب مسیرهای غیررسمی مواجه میشوند و سیاستهای بازدارنده صرف بهتنهایی نمیتواند این مشکل را حل کند.
بازگرداندن ۵۴ هزار دانشآموز به مدرسه اقدامی قابل توجه است، اما مهمتر از بازگشت، حفظ آنان در چرخه آموزش است. اگر دانشآموزی به دلیل مشکلات اقتصادی یا اجتماعی از تحصیل فاصله گرفته باشد، بازگرداندن او بدون حمایتهای آموزشی، معیشتی و مشاورهای کافی ممکن است تنها یک بازگشت موقت باشد.
رشد آموزشهای مهارتی و تغییر رشتهها
در بخش دیگری از این گزارش، معاون وزیر آموزشوپرورش از افزایش سهم آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش خبر داد. بر اساس اعلام او، سهم این شاخهها در سه پایه تحصیلی ۲.۵ درصد افزایش یافته که معادل ثبتنام حدود ۱۲۰ هزار هنرجوی بیشتر نسبت به سال گذشته است.
این تغییر میتواند نشانه افزایش توجه خانوادهها و سیاستگذاران به آموزشهای مهارتی باشد؛ مسیری که در صورت اتصال واقعی به نیاز بازار کار میتواند بخشی از فاصله میان آموزش مدرسهای و اشتغال را کاهش دهد.
آذرکیش همچنین از بازنگری و بهروزرسانی برخی رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش خبر داد و گفت: با توجه به تغییرات فناوری، گسترش هوش مصنوعی و نیازهای جدید بازار کار، فرآیند بهروزرسانی رشتههای مهارتی در دستور کار قرار گرفته است. در همین راستا، ۱۷ رشته در شاخه کاردانش و ۲۳ رشته در شاخه فنیوحرفهای مورد بازنگری قرار گرفتهاند.
ورود فناوریهای جدید به بازار کار، ضرورت بازنگری در آموزشهای مهارتی را بیش از گذشته نمایان کرده است. رشتههایی که سالها پیش متناسب با نیاز بازار طراحی شدهاند، لزوماً نمیتوانند پاسخگوی مشاغل امروز باشند. بنابراین بهروزرسانی عنوان رشتهها بهتنهایی کافی نیست و محتوای آموزشی، تجهیزات کارگاهها و مهارت معلمان و هنرآموزان نیز باید همزمان متناسب با تغییرات فناوری ارتقا پیدا کند.
وضعیت مدارس و معلمان متوسطه
آذرکیش درباره ظرفیت آموزشی سال تحصیلی پیشرو نیز اعلام کرد که ۲۸ هزار مدرسه دولتی و غیردولتی در مقطع متوسطه اول، ۱۲ هزار مدرسه متوسطه دوم نظری و ۱۰ هزار و ۳۰۰ واحد آموزشی فنی و کاردانش در کشور فعال خواهند بود.
او همچنین درباره تأمین نیروی انسانی در دوره متوسطه گفت: کمبود معلم در این مقطع با جایگزینی برطرف شده و امسال ۲۷۰ هزار دبیر و هنرآموز در مدارس متوسطه مشغول به کار خواهند شد. آمار مدیران، معاونان، سرپرستان بخش و استادکاران نیز به این تعداد افزوده میشود.
رشد جمعیت دانشآموزی در کنار افزایش تقاضا برای آموزشهای مهارتی، نیاز به برنامهریزی دقیق نیروی انسانی را بیشتر میکند. صرف اعلام تأمین نیروی انسانی نمیتواند به معنای حل کامل مسئله کمبود معلم باشد؛ زیرا کیفیت آموزش به تناسب تخصص معلم با رشته تدریس، تعداد دانشآموزان هر کلاس، امکانات آموزشی و ثبات نیروی انسانی نیز وابسته است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
بازگشت ۵۴ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل، افزایش جمعیت متوسطه و رشد گرایش به رشتههای فنیوحرفهای سه نشانه مهم از تغییرات پیشروی آموزشوپرورش هستند؛ اما هر سه موضوع نیازمند سیاستگذاری بلندمدتاند. آموزشوپرورش باید افزایش جمعیت دانشآموزی سه سال آینده را از همین امروز به برنامه مشخص برای ساخت و تجهیز مدارس، تأمین معلم و کاهش تراکم کلاس تبدیل کند. در حوزه بازماندگان از تحصیل نیز هدف نباید صرفاً افزایش آمار بازگشت باشد، بلکه باید مشخص شود چه تعداد از این دانشآموزان یک سال بعد همچنان در مدرسه حضور دارند. از سوی دیگر، توسعه آموزشهای فنیوحرفهای زمانی موفق خواهد بود که به اشتغال واقعی، تجهیزات بهروز و مهارتهای مورد نیاز اقتصاد کشور متصل شود. اگر قرار است هوش مصنوعی و فناوریهای نوین در بازطراحی رشتهها اثرگذار باشند، این تحول باید از محتوای کتابها تا کارگاههای مدارس و توانمندسازی هنرآموزان امتداد پیدا کند. در غیر این صورت، افزایش تعداد هنرجویان تنها یک موفقیت آماری خواهد بود و الزاماً به معنای افزایش مهارت و فرصت شغلی برای نسل آینده نیست.
