مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش، دستورالعمل نحوه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی-تربیتی دورههای تحصیلی و برنامه آزمونهای پایه دوازدهم در شهریورماه ۱۴۰۵ را بر اساس سند تحول بنیادین ابلاغ کرد. در این دستورالعمل بر رویکرد کیفی و توصیفی به جای نمرهمحوری صرف تأکید شده و دانشآموزان پایه دوازدهم از ۲۷ مرداد تا ۹ شهریور در آزمونهای نهایی شرکت خواهند کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش، در راستای هدف عملیاتی ۱۹ سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، دستورالعمل نحوه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی-تربیتی دورههای تحصیلی و برنامه آزمونهای پایه دوازدهم در شهریورماه ۱۴۰۵ را ابلاغ کرد. این اقدام در اجرای راهکار «ایجاد سازوکارهای قانونی و ساختار مناسب برای سنجش و ارزشیابی عملکرد نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی» صورت گرفته است.
بر اساس این دستورالعمل، رویکرد ارزشیابی در دورههای تحصیلی تغییر محسوسی یافته و بر کیفیت یادگیری و فرآیند تربیتی به جای نمرهمحوری صرف تأکید شده است. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی-تربیتی در دوره ابتدایی به صورت تکوینی در طول سال تحصیلی بر اساس اهداف برنامه درسی هر پایه انجام میپذیرد و معلمان در این فرآیند نقش محوری در داوری و قضاوت درباره تلاشهای یادگیری دانشآموزان ایفا میکنند.
یکی از مهمترین بخشهای این ابلاغیه، برنامه زمانبندی آزمونهای نهایی پایه دوازدهم است. بر اساس برنامه اعلام شده، دانشآموزان پایه دوازدهم در تمام رشتههای نظری (ریاضی، تجربی، انسانی و معارف اسلامی) از ۲۷ مرداد تا ۹ شهریور ۱۴۰۵ در آزمونهای نهایی شرکت خواهند کرد. فرآیند ورود دانشآموزان به جلسه از ساعت ۷ صبح آغاز شده و شروع آزمون رأس ساعت ۷:۳۰ صبح خواهد بود. این آزمونها ویژه دانشآموزان روزانه، بزرگسال، آموزش از راه دور، داوطلبان آزاد، ایثارگران و مدارس خارج از کشور برگزار میشود.
مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش، پیش از این نیز برنامه زمانبندی برگزاری آزمونهای نهایی تیر و مردادماه ۱۴۰۵ را اعلام کرده بود. آزمونهای شهریورماه عمدتاً برای دانشآموزانی است که در نوبت خرداد موفق به کسب نمره قبولی نشدهاند و نمرات این آزمون جزو سوابق تحصیلی داوطلبان کنکور محسوب نمیشود.
ابلاغ این دستورالعمل در حالی صورت میگیرد که نظام آموزشی کشور در ماههای اخیر به دلیل جنگ تحمیلی صهیونی-آمریکایی با چالشهای بیسابقهای مواجه بوده است. تعطیلی گسترده مدارس و غیرحضوری شدن آموزشها در دوران جنگ، نگرانیهای جدی درباره افت تحصیلی دانشآموزان ایجاد کرده است. معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با اشاره به تأثیر جنگ و آموزشهای مجازی بر افت تحصیلی دانشآموزان، گفت: «با توجه به اینکه بخش عمدهای از تحصیل بچهها در شرایط جنگی و به صورت مجازی برگزار شده است، قطعاً با یک افت تحصیلی مواجه خواهیم بود».
بر اساس گزارشهای منتشر شده، محدودیتهای فناوری، ضعف زیرساخت اینترنت و ناتوانی برخی خانوادهها در تهیه ابزارهای هوشمند باعث شده دستکم ۲ میلیون دانشآموز از آموزش مجازی بیبهره بمانند. این موضوع نشان میدهد که صرفاً تغییر رویکرد ارزشیابی نمیتواند مشکل افت تحصیلی را حل کند و نیاز به برنامههای جبرانی جدی وجود دارد.
معاون وزیر آموزش و پرورش با یادآوری تجربه مشابه در دوران کرونا تأکید کرد: «ما قبلاً در دوران کرونا نیز چنین طرحی را داشتیم که تحت عنوان “طرح تقویت بنیه علمی در دوره تابستان” اجرا میشد. امسال نیز پس از ثبت نتایج ارزشیابی، تصمیمگیری خواهد شد که این بحث جبران افت تحصیلی را در طول تابستان و یا در شروع سال تحصیلی آینده برای تقویت بنیه علمی دانشآموزان اجرا کنیم». او خاطرنشان کرد که این برنامهها از طریق اداره کل آموزش و پرورش استانها ابلاغ میشود.
با این حال، کارشناسان آموزشی معتقدند که تغییر رویکرد ارزشیابی از نمرهمحوری به ارزشیابی کیفی، اگرچه گامی مثبت در راستای سند تحول بنیادین است، اما بدون توجه به زیرساختها و توانمندی معلمان، نمیتواند به اهداف خود دست یابد. ارزشیابی کیفی نیازمند آموزش معلمان، کاهش جمعیت کلاسها و تغییر نگرش خانوادهها نسبت به نظام آموزشی است. در شرایط جنگی که فشار روانی بر دانشآموزان و معلمان چند برابر شده، اجرای صحیح این دستورالعمل نیازمند حمایت همهجانبه از کادر آموزشی و تأمین منابع لازم است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
ابلاغ دستورالعمل ارزشیابی کیفی در شرایطی که نظام آموزشی کشور با چالشهای ناشی از جنگ دست و پنجه نرم میکند، اقدامی ضروری اما ناکافی است. هدف عملیاتی ۱۹ سند تحول بنیادین که بر ایجاد سازوکارهای قانونی برای سنجش و ارزشیابی عملکرد نظام تعلیم و تربیت تأکید دارد، بدون توجه به شرایط اضطرار کنونی و نیازهای معلمان و دانشآموزان در مناطق جنگی، قابل تحقق نخواهد بود. بیش از ۲ میلیون دانشآموز از آموزش مجازی محروم ماندهاند و افت تحصیلی ناشی از این محرومیت، با تغییر صرف رویکرد ارزشیابی جبران نمیشود. وزارت آموزش و پرورش باید فراتر از ابلاغ دستورالعملهای کیفی، برنامههای عملی و ملموس برای جبران عقبماندگی تحصیلی دانشآموزان به ویژه در دوره ابتدایی تدوین کند. همچنین آموزش معلمان برای اجرای صحیح ارزشیابی کیفی، تأمین زیرساختهای آموزشی در مناطق محروم و حمایت روانی از دانشآموزان آسیبدیده از جنگ، باید در اولویت قرار گیرد. فرهنگیان که در خط مقدم این نبرد آموزشی قرار دارند، بیش از هر زمان دیگری به حمایت عملی نیازمندند تا بتوانند در این شرایط سخت، رسالت خطیر خود را به درستی انجام دهند.
