نتایج یک مطالعه گسترده روی بیش از نیم‌میلیون نفر در بریتانیا نشان می‌دهد مصرف مداوم نوشیدنی‌های بسیار داغ ممکن است با افزایش خطر ابتلا به سرطان مری ارتباط داشته باشد. بر اساس این یافته‌ها، دمای نوشیدنی بیش از نوع آن اهمیت دارد و نوشیدن چای و قهوه در دمای بسیار بالا می‌تواند با خطر بیشتری همراه باشد؛ موضوعی که ضرورت توجه به دمای مصرف نوشیدنی‌های گرم را برجسته می‌کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، نوشیدن چای و قهوه برای بسیاری از افراد بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه روزانه است؛ اما دمای این نوشیدنی‌ها می‌تواند نکته‌ای مهم در حفظ سلامت باشد. یافته‌های یک مطالعه گسترده در بریتانیا نشان می‌دهد مصرف مکرر نوشیدنی‌های داغ، به‌ویژه زمانی که در دمای بسیار بالا نوشیده می‌شوند، با افزایش خطر ابتلا به نوعی از سرطان مری ارتباط دارد. این نتایج بار دیگر توجه پژوهشگران را به اثر تماس مکرر مایعات بسیار داغ با بافت‌های دستگاه گوارش جلب کرده است.
دمای نوشیدنی مهم‌تر از نوع آن است
در مطالعه‌ای که نتایج آن در نشریه علمی British Journal of Cancer منتشر شده، اطلاعات ۴۵۴ هزار و ۷۹۶ نفر از شرکت‌کنندگان بانک زیستی بریتانیا بررسی شده است. پژوهشگران عادت افراد در مصرف چای و قهوه را از نظر تعداد فنجان‌های روزانه و دمای معمول نوشیدن ارزیابی کردند و سپس ارتباط این عادت‌ها را با موارد ابتلا به سرطان مری در سال‌های بعد سنجیدند.
نتایج نشان داد افرادی که چای و قهوه را در دمای بسیار داغ می‌نوشیدند، در مقایسه با افرادی که نوشیدنی گرم مصرف نمی‌کردند یا آن را در دمای ملایم می‌نوشیدند، با خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری مواجه بودند. این ارتباط با افزایش تعداد فنجان‌های مصرفی در روز قوی‌تر می‌شد.
بر اساس یافته‌های منتشرشده، در افرادی که بیش از هشت فنجان نوشیدنی گرم را در روز و در دمای بسیار داغ مصرف می‌کردند، نسبت خطر ابتلا به این نوع سرطان در مقایسه با گروه مرجع حدود ۵٫۶ برابر گزارش شد. البته این رقم مربوط به خطر نسبی در گروه‌های مورد بررسی است و به این معنا نیست که احتمال ابتلا برای هر فرد به همین میزان خواهد بود. همچنین پژوهشگران ارتباط روشنی میان دمای نوشیدنی و نوع دیگر سرطان مری، یعنی آدنوکارسینوم، مشاهده نکردند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که در بررسی خطر احتمالی، تنها نوع نوشیدنی اهمیت ندارد؛ بلکه دمای آن هنگام مصرف و میزان تکرار این عادت نیز باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین، این نگرانی صرفاً به چای محدود نمی‌شود و نوشیدنی‌های دیگری مانند قهوه و آب بسیار داغ نیز می‌توانند در صورت مصرف مکرر در دمای بالا، موضوع توجه باشند.
چرا نوشیدنی بسیار داغ ممکن است به مری آسیب بزند؟
مری لوله‌ای عضلانی است که غذا و نوشیدنی را از دهان به معده منتقل می‌کند. پوشش داخلی این اندام در هنگام عبور مایعات بسیار داغ در معرض حرارت قرار می‌گیرد. پژوهشگران احتمال می‌دهند تماس مکرر با چنین مایعاتی موجب آسیب حرارتی به سلول‌های پوششی مری شود و در طولانی‌مدت زمینه بروز تغییرات سلولی را فراهم کند.
در شرایط عادی، بدن سازوکارهایی برای ترمیم آسیب‌های بافتی دارد؛ اما اگر یک بافت به‌طور مداوم در معرض عامل آسیب‌رسان قرار بگیرد، فرایند آسیب و ترمیم می‌تواند بارها تکرار شود. دانشمندان این سازوکار را یکی از توضیح‌های احتمالی ارتباط میان نوشیدن مایعات بسیار داغ و سرطان مری می‌دانند. با این حال، جزئیات دقیق این فرایند و میزان تأثیر آن در افراد مختلف همچنان نیازمند بررسی‌های بیشتر است.
آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان نیز پیش‌تر نوشیدن مایعات با دمای بالاتر از ۶۵ درجه سانتی‌گراد را در گروه «احتمالاً سرطان‌زا برای انسان» قرار داده است. این طبقه‌بندی به معنای اثبات قطعی ابتلا به سرطان در اثر نوشیدن چای داغ نیست؛ بلکه نشان می‌دهد شواهد علمی موجود از وجود ارتباطی احتمالی حمایت می‌کنند. این ارزیابی همچنین درباره دمای نوشیدنی است، نه اینکه چای یا قهوه به‌خودی‌خود در این گروه قرار گرفته باشند.
از کجا بفهمیم چای بیش از حد داغ است؟
برای تشخیص دمای مناسب نوشیدنی، لازم نیست همیشه از دماسنج استفاده شود. اگر چای یا قهوه هنگام نوشیدن دهان و زبان را می‌سوزاند یا فرد مجبور است آن را با جرعه‌های بسیار کوچک و احتیاط زیاد بنوشد، بهتر است پیش از مصرف چند دقیقه صبر کند.
دمای نوشیدنی پس از آماده شدن به عوامل مختلفی از جمله نوع ظرف، حجم مایع و دمای محیط بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان برای همه فنجان‌ها یک زمان خنک شدن یکسان تعیین کرد. روش ساده‌تر این است که نوشیدنی پیش از نوشیدن به دمایی برسد که بدون احساس سوزش بتوان آن را به‌آرامی مصرف کرد.
نکته مهم این است که شواهد موجود لزوماً به معنای ضرورت کنار گذاشتن چای و قهوه نیست. موضوع اصلی، پرهیز از مصرف مکرر نوشیدنی‌ها در دمای بسیار بالا است. همچنین نمی‌توان از نتایج این مطالعه نتیجه گرفت که هر فردی که چای داغ می‌نوشد، به سرطان مری مبتلا خواهد شد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
اهمیت این پژوهش در آن است که به عادتی روزمره و رایج توجه می‌کند؛ عادتی که ممکن است به دلیل تکرار زیاد، کمتر مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، برای برداشت درست از نتایج باید میان ارتباط آماری و رابطه علت‌ومعلولی تفاوت قائل شد. مطالعه مورد اشاره از نوع مشاهده‌ای است؛ یعنی پژوهشگران عادت‌های افراد را بررسی کرده‌اند و به‌صورت آزمایشی دمای نوشیدنی آن‌ها را تغییر نداده‌اند. ازاین‌رو، نتایج به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که نوشیدن مایعات بسیار داغ مستقیماً موجب سرطان می‌شود.
از سوی دیگر، سرطان مری عوامل خطر شناخته‌شده دیگری نیز دارد؛ از جمله مصرف دخانیات، مصرف الکل، اضافه‌وزن و برخی بیماری‌های مزمن مری. میزان اثر هر عامل و نقش آن در ابتلای افراد می‌تواند متفاوت باشد. به همین دلیل، ارقام مربوط به افزایش خطر نسبی نباید به‌عنوان پیش‌بینی قطعی وضعیت سلامت یک فرد تفسیر شوند.
پیام کاربردی این یافته‌ها ساده است: برای نوشیدن چای یا قهوه نیازی به تغییر کامل عادت‌های روزانه نیست؛ کافی است از نوشیدن آن‌ها در دمایی که موجب سوزش دهان و زبان می‌شود خودداری کنیم و فرصت دهیم نوشیدنی کمی خنک شود. توجه به همین تغییر کوچک، در کنار پرهیز از عوامل خطر شناخته‌شده و رعایت اصول سلامت، رویکردی محتاطانه و منطقی برای کاهش مواجهه مکرر با مایعات بسیار داغ است.
