به گزارش فرهنگیان پرس، موسی‌الرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش، روز شنبه دوم آبان در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر از برخی جزئیات آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس خبر داد؛ آیین‌نامه‌ای که به گفته شورای عالی آموزش‌وپرورش پس از دو سال کار کارشناسی و فنی در یک کارگروه تخصصی با حضور نمایندگان حوزه‌های مختلف آموزش‌وپرورش تهیه شده، به تأیید اعضای شورا رسیده و اکنون مراحل بررسی نهایی و ابلاغ را می‌گذراند.
کفاش با اشاره به تأکید شورای عالی بر نقش محوری مدرسه گفت: «مدرسه قلب تپنده نظام تعلیم و تربیت است و هر نوع تحول در آموزش و پرورش از مدرسه آغاز می‌شود.» به گفته او، شورای عالی آموزش‌وپرورش در آیین‌نامه جدید بر نقش حیاتی مدرسه در روند تعلیم و تربیت تأکید کرده و اختیارات زیادی را برای اداره مدرسه به مدیران و شورای مدرسه تفویض کرده است.
مهم‌ترین بخش سخنان معاون دبیرکل شورای عالی به نظارت تصویری در مدارس مربوط بود. کفاش گفت: «نصب و بهره‌برداری از دوربین در محیط‌های عمومی مثل حیاط، کارگاه، آزمایشگاه، راهروها و … با حفظ حریم کارکنان مدرسه و دانش‌آموزان، برای ارتقای امنیت آنان و نگهداشت بهینه فضا و تجهیزات مدرسه، بلامانع است.» او درباره کلاس درس نیز تصریح کرد: «در مدارسی که با مشکلات انضباطی و رفتاری مواجه هستند، مدیر مدرسه می‌تواند با تأیید شورای مدرسه دوربین‌های نظارتی را به صورت موقت در کلاس درس نصب نموده و پس از رفع مشکل نسبت به جمع‌آوری آنها اقدام نماید.»
تلفن همراه؛ تصمیم با شورای مدرسه
بخش دیگری از توضیحات کفاش به ابزارهای دیجیتال در کلاس اختصاص داشت. او درباره رایانه یا تبلت دانش‌آموزی مورد تأیید وزارت آموزش‌وپرورش گفت: «استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس، برای تکمیل و تقویت فرآیند آموزش و یادگیری با تأیید شورای مدرسه، بلامانع است.»
وی افزود: «تصمیم‌گیری در مورد آوردن تلفن همراه و به همراه داشتن آن در محیط مدرسه یا قرار دادن در محل نگهداری، زمان و محوطه مجاز استفاده از آن و تعیین تنبیهات تخطی از مقررات بر عهده شورای مدرسه است.» به گفته معاون دبیرکل شورای عالی، استفاده از تلفن همراه در کلاس درس برای فعالیت‌های آموزشی خاص و همسو با برنامه درسی، با نظر معلم مربوط و برای زمانی مشخص و محدود مجاز است. او همچنین گفت در آیین‌نامه اصلاح‌شده، استفاده از رسانه‌های اجتماعی، عکس‌برداری، فیلم‌برداری و ضبط صدا در محیط مدرسه جز با کسب اجازه از مدیر مدرسه ممنوع است.
کفاش درباره معلمان نیز گفت: «با توجه به نقش الگویی معلمان در فرهنگ‌سازی و ترویج رفتارهای سالم، استفاده نکردن از تلفن همراه در کلاس درس مورد تأکید بوده و لازم است معلمان تلفن همراه خود را خاموش کرده یا در حالت سکوت قرار دهند.» او تأکید کرد مدرسه موظف است برای پیشگیری از آسیب‌های تلفن همراه و فضای مجازی، زمینه آموزش والدین و تقویت خودکنترلی دانش‌آموزان برای حضور آگاهانه در فضای مجازی را فراهم کند.
این موضوع پیشینه دارد. آیین‌نامه اجرایی مدارس فعلی در مرداد ۱۴۰۰ در کمیسیون معین شورای عالی آموزش‌وپرورش تصویب شد و در ماده ۱۲۴ آن، نصب و بهره‌برداری از دوربین‌های مداربسته «در کلاس درس» و محیط‌های عمومی مدرسه با حفظ حریم کارکنان و دانش‌آموزان بلامانع دانسته شده بود. بر اساس توضیحات تازه، در نسخه اصلاحی، دوربین کلاس به مدارس دارای مشکلات انضباطی و رفتاری، تأیید شورای مدرسه و دوره‌ای موقت محدود شده است. تبصره‌های مربوط به استفاده آموزشی از تجهیزات الکترونیکی با تأیید شورای مدرسه و تأکید بر استفاده نکردن معلمان از تلفن همراه در کلاس نیز در همان آیین‌نامه ۱۴۰۰ وجود داشت و اکنون با جزئیاتی درباره تلفن همراه دانش‌آموزان تکمیل شده است.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
آنچه در نگاه نخست «مجاز شدن دوربین در کلاس» به نظر می‌رسد، اگر با متن آیین‌نامه ۱۴۰۰ مقایسه شود، در واقع محدودتر شدن دست مدارس است: پیش‌تر نصب دوربین مداربسته در کلاس با قید کلی «حفظ حریم» بلامانع بود و حالا قرار است فقط در مدارس پرچالش، با تأیید شورای مدرسه و به‌طور موقت ممکن باشد. این تغییر گامی به سود حریم معلم و دانش‌آموز است، اما همچنان پرسش‌های جدی بی‌پاسخ مانده است.
نخست، «مشکلات انضباطی و رفتاری» تعریف روشنی ندارد. اگر معیار عینی و سقف زمانی مشخص برای «موقت» تعیین نشود، این استثنا می‌تواند به قاعده تبدیل شود و کلاس‌هایی که با کمبود مشاور، تراکم بالا و فشار روانی دوران جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کنند، به جای حمایت تربیتی، با نظارت تصویری مدیریت شوند. دوم، روشن نیست تصاویر کجا نگهداری می‌شود، چه کسی به آن دسترسی دارد، چه مدت بایگانی می‌ماند و آیا می‌تواند مبنای ارزشیابی یا تذکر به معلم قرار گیرد. کلاسی که معلم در آن احساس کند زیر ذره‌بین دائمی است، جای خلاقیت، گفت‌وگوی آزاد و خطاکردن آموزشی را تنگ می‌کند.
سپردن تصمیم تلفن همراه به شورای مدرسه نیز هم فرصت است و هم خطر. فرصت، چون مدرسه روستایی و مدرسه کلان‌شهری نیازهای یکسانی ندارند؛ خطر، چون بدون چارچوب حداقلی ممکن است در یک محله تلفن کاملاً ممنوع باشد و در مدرسه کناری بی‌ضابطه آزاد، و بار کشمکش با خانواده‌ها روی دوش معلم و مدیر بیفتد.
پیشنهاد فرهنگیان پرس این است که شورای عالی آموزش‌وپرورش همراه ابلاغ آیین‌نامه، دستورالعملی پیوست درباره حفاظت از تصاویر، مدت نگهداری، فهرست افراد مجاز به مشاهده و ممنوعیت استفاده از فیلم کلاس برای ارزیابی عملکرد معلم منتشر کند؛ حضور نماینده شورای معلمان و انجمن اولیا و مربیان در تصمیم نصب دوربین کلاس الزامی باشد؛ سقف زمانی «موقت» مشخص شود؛ و پیش از دوربین، مشاور، مددکار و برنامه‌های تربیتی به مدارس پرچالش برسد. معلمان نیز می‌توانند از همین حالا از طریق شورای معلمان، پیش‌نویس قواعد تلفن همراه مدرسه خود را با مشارکت دانش‌آموزان و والدین بنویسند تا قانون مدرسه، قانونی پذیرفته‌شده باشد و نه تحمیلی.
