بورس کالای ایران از ۱۸ مهر ۱۴۰۵ امکان صدور کد معاملاتی سبدگردانی اختصاصی در بازار گواهی سپرده کالایی و مشتقه را برای تمام نهادهای مالی دارای مجوز عملیاتی کرده است. به گفته اکبر فخاری، مدیر سامانه‌های ابزارهای نوین بورس کالا، تغییر در زیرساخت‌های شناسایی و احراز هویت مشتریان با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای جدید بازار سرمایه انجام شده و می‌تواند امکان ثبت‌نام و فعالیت طیف گسترده‌تری از ذی‌نفعان، از جمله صندوق‌ها و صندوق‌های بخشی، را فراهم کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، بورس کالای ایران از عملیاتی‌شدن امکان صدور کد معاملاتی سبدگردانی اختصاصی با عنوان «PRX» برای نهادهای مالی دارای مجوز خبر داده است؛ اقدامی که با تغییر زیرساخت‌های شناسایی و احراز هویت مشتریان، مسیر فعالیت سبدهای اختصاصی در بازار گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه را هموار می‌کند. بر اساس اعلام بورس کالا، نهادهای مالی واجد شرایط از ۱۸ مهر ۱۴۰۵ می‌توانند برای دریافت این کد اقدام کنند.
کدهای PRX چه امکانی فراهم می‌کنند؟
کد معاملاتی PRX برای سبدهای اختصاصی طراحی شده است تا نهادهای مالی دارای مجوز سبدگردانی بتوانند منابع تحت مدیریت خود را در بازارهای مربوط به گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه بورس کالا به کار بگیرند. این کدها به سبدگردان‌ها اجازه می‌دهند در چارچوب مقررات و با رعایت الزامات اجرایی، از ظرفیت این بازارها برای انجام معاملات مرتبط با سبدهای اختصاصی استفاده کنند.
اکبر فخاری، مدیر سامانه‌های ابزارهای نوین بورس کالای ایران، در گفت‌وگو با کالاخبر با اشاره به تغییرات فنی انجام‌شده، اعلام کرد که توسعه زیرساخت‌های شناسایی و احراز هویت مشتریان با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای جدید بازار سرمایه صورت گرفته است. به گفته او، این تغییرات امکان ثبت و فعالیت گروه گسترده‌تری از ذی‌نفعان را در بازارهای بورس کالا فراهم می‌کند.
بر اساس اطلاعیه پیشین بورس کالا، تمامی نهادهای مالی دارای مجوز می‌توانند با ارائه درخواست و تکمیل مدارک و مستندات مورد نیاز، برای دریافت کد معاملاتی اقدام کنند. این فرایند در پی مکاتبات و هماهنگی‌هایی با سازمان بورس و اوراق بهادار، کانون‌های تخصصی، کارگزاری‌ها و شرکت‌های نرم‌افزاری دنبال شده است.
چرا توسعه زیرساخت شناسایی مشتریان اهمیت دارد؟
فعالیت در بازارهای مالی به زیرساخت‌هایی نیاز دارد که هویت مشتریان، نوع دسترسی و چارچوب فعالیت هر نهاد را مشخص کند. هر اندازه فرایندهای شناسایی و احراز هویت با نیازهای عملیاتی بازار هماهنگ‌تر باشد، امکان استفاده از ابزارهای معاملاتی برای گروه‌های واجد شرایط نیز فراهم‌تر خواهد شد. تغییرات اعلام‌شده در بورس کالا با همین هدف دنبال می‌شود؛ یعنی رفع موانع فنی و تسهیل حضور نهادهای مالی در بازارهایی که پیش‌تر امکان استفاده از ظرفیت آن‌ها با محدودیت‌های اجرایی روبه‌رو بود.
اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که به جایگاه گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه در بازار سرمایه توجه کنیم. گواهی سپرده کالایی ابزاری است که مالکیت مقدار معینی از یک کالای مشخص را نشان می‌دهد و قراردادهای مشتقه نیز ابزارهایی برای معامله بر مبنای دارایی پایه در چارچوب مقررات بازار هستند. فراهم‌شدن امکان حضور سبدهای اختصاصی در این بازارها، دامنه ابزارهایی را که سبدگردان‌های مجاز می‌توانند برای مدیریت منابع مشتریان خود بررسی کنند، گسترش می‌دهد؛ البته استفاده از این ابزارها همچنان تابع مقررات، شرایط معاملاتی و ملاحظات ریسک است.
در اعلام بورس کالا، علاوه بر نهادهای مالی دارای مجوز، به صندوق‌ها، صندوق‌های بخشی و سایر کدهای اختصاصی نیز اشاره شده است. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت صرفاً به ایجاد یک کد معاملاتی محدود نیست، بلکه بخشی از تلاش برای فراهم‌کردن امکان فعالیت گروه‌های مختلف ذی‌نفع در بازارهای مالی بورس کالا به شمار می‌رود. با این حال، نوع دسترسی و امکان فعالیت هر گروه به مجوزها و ضوابط مربوط بستگی دارد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
عملیاتی‌شدن کدهای PRX را می‌توان گامی در جهت کاهش محدودیت‌های فنی و گسترش دسترسی نهادهای مالی به بازارهای بورس کالا دانست؛ اما ارزیابی اثر واقعی این تغییر، تنها با اعلام راه‌اندازی زیرساخت امکان‌پذیر نیست. میزان استقبال نهادهای واجد شرایط، سرعت رسیدگی به درخواست‌ها، پایداری سامانه‌ها و شفافیت فرایند صدور کد از جمله عواملی هستند که می‌توانند مشخص کنند این تغییر تا چه اندازه به تسهیل فعالیت‌ها منجر می‌شود.
از سوی دیگر، گسترش دسترسی به ابزارهای مالی باید همراه با اطلاع‌رسانی روشن درباره ضوابط معاملاتی و ریسک‌های مرتبط باشد. گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه، ویژگی‌ها و مخاطرات متفاوتی دارند و صرف فراهم‌شدن امکان دسترسی به آن‌ها به معنای مناسب‌بودن این ابزارها برای تمام سرمایه‌گذاران یا همه سبدها نیست. بنابراین، در کنار توسعه زیرساخت‌های فنی، نظارت مؤثر، رعایت الزامات قانونی و آگاهی‌بخشی به نهادهای مالی و مشتریان نیز اهمیت دارد. نتیجه نهایی این اقدام زمانی بهتر قابل ارزیابی خواهد بود که اطلاعات روشن‌تری درباره روند صدور کدها و میزان استفاده عملی از آن‌ها منتشر شود.
