اولین و تنها پایگاه خبری صنفی در ایران
دریافت خبرنامه
هشتگ‌های داغ
اتاق خبر

ایران در هانگژو کنوانسیون حقوق سالمندان را پیشنهاد کرد

سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور و دبیر شورای ملی سالمندان، در یادداشتی درباره کنفرانس منطقه‌ای آسیا و اقیانوسیه سالمندی جمعیت ۲۰۲۶ در هانگژو چین، از ارائه بسته پیشنهادی ایران با محور «سرمایه‌انگاری سالمندان» خبر داد؛ بسته‌ای که از تدوین کنوانسیون بین‌المللی حقوق سالمندان تا شبکه منطقه‌ای مراقبت هوشمند را دربر می‌گیرد و هشدار می‌دهد سهم سالمندان ایران تا ۱۴۳۰ به حدود ۳۱ درصد می‌رسد.

ایران در هانگژو کنوانسیون حقوق سالمندان را پیشنهاد کرد

به گزارش فرهنگیان پرس، سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور و دبیر شورای ملی سالمندان، در یادداشتی که روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی منتشر کرده و پایگاه خبری بانگ خبر آن را بازتاب داده، مهم‌ترین مباحث و دستاوردهای کنفرانس منطقه‌ای آسیا و اقیانوسیه سالمندی جمعیت ۲۰۲۶ را مرور کرده و بر ضرورت بازتعریف جایگاه سالمندان به‌عنوان سرمایه انسانی، اجتماعی و اقتصادی و شکل‌گیری همکاری‌های منطقه‌ای برای ساخت جوامعی فراگیر، تاب‌آور و دوستدار سالمند تأکید کرده است.

بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان بهزیستی، این کنفرانس با شعار «یکپارچگی، نوآوری و پایداری؛ دستورکار مشترک برای سالمندی جمعیت» و با میزبانی کمیته ملی سالمندی چین، سازمان بین‌المللی هلپ‌ایج و صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، از ۲۷ تا ۳۰ اکتبر (۵ تا ۸ آبان) در شهر هانگژو در استان ژجیانگ چین برگزار شد. به گزارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان، حدود ۷۰۰ نفر از نمایندگان دولت‌ها، سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، دانشگاهیان، جامعه مدنی و بخش خصوصی در بیش از ۵۰ برنامه عمومی و تخصصی این رویداد حضور داشتند.

حسینی در یادداشت خود نوشت: «از آنجا که منطقه آسیا و اقیانوسیه در کانون شتابان‌ترین تحول جمعیتی تاریخ معاصر قرار دارد؛ هدف این کنفرانس، بررسی فرصت‌ها و چالش‌های ناشی از سالمندی جمعیت و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای جهت ایجاد جوامع فراگیر، نوآور و پایدار برای طول عمر بیشتر بود.» به گفته او، برنامه‌های کنفرانس بر چهار محور اقتصاد نقره‌ای، فناوری‌های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی، جوامع مراقبتی پایدار و جوامع دوستدار سالمند متمرکز بود.

چهار پیام ایران در پنل عالی‌رتبه

مهم‌ترین نشست روز نخست، پنل عالی‌رتبه «زندگی‌های طولانی‌تر؛ فرصت‌های مشترک» بود که در آن رئیس سازمان بهزیستی در کنار مقام‌هایی از چین، فیجی، بنگلادش، اندونزی و تایلند و نمایندگانی از بانک توسعه آسیایی، دانشگاه آکسفورد و هلپ‌ایج اینترنشنال سخن گفت. حسینی مواضع ایران را در چهار پیام خلاصه کرد. نخست اینکه «طول عمر ثمره و دستاورد موفقیت نظام سلامت و رفاه است؛ مسئله اصلی، پدیده پیری نیست بلکه آماده نبودن ساختارها و نهادها برای سازگاری با طول عمر است.»

او در پیام دوم به شتاب سالمندی در ایران اشاره کرد و نوشت: «ایران با سرعتی بیشتر از میانگین جهانی سالمند می‌شود.» به گفته او، سهم افراد ۶۰ سال و بالاتر از حدود ۹.۵ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۱۳ درصد رسیده و تا ۱۴۳۰ به حدود ۳۱ درصد در برابر میانگین جهانی ۲۱.۵ درصد خواهد رسید. پیام سوم بر نگاه به سالمند به‌عنوان «منبع و دارایی» تکیه داشت و آموزش، مهارت‌افزایی، داوطلبی، اشتغال مناسب و مشارکت اجتماعی سالمندان را منشأ ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی تازه دانست. در پیام چهارم نیز تأکید شد: «زنان سالمند، سالمندان روستایی، سالمندان دارای معلولیت و تنها، باید در مرکز سیاست‌گذاری باشند.»

رئیس سازمان بهزیستی در ادامه، اقدامات میدانی کشور را برای حاضران تشریح کرد؛ از جمله توسعه ۸۴۰ «مرکز مهر و گفت‌وگو» به‌عنوان کانون‌های تسهیل‌گر نشاط اجتماعی و مراودات بین‌نسلی، طرح ابتکاری «سلام محله» با سازماندهی ۳۰۰۰ محله به‌عنوان بستر اصلی خدمات محلی سالمندان، اجرای آزمایشی «بانک زمان» برای مبادله زمان، مهارت و خدمات مراقبتی میان سالمندان و شهروندان و توسعه «بنیادهای فرزانگان» برای انتقال تجارب نسلی.

از کنوانسیون حقوق سالمندان تا بانک زمان منطقه‌ای

حسینی نوشت که در پایان سخنان خود، بسته پیشنهادی راهبردی ایران را با رویکرد «سرمایه‌انگاری سالمندان»، «توسعه پایدار و فراگیر» و «همبستگی بین‌نسلی» به برگزارکنندگان کنفرانس ارائه کرده است. محور نخست این بسته، حمایت مشترک از تدوین و تصویب «کنوانسیون بین‌المللی حقوق سالمندان» است؛ او با یادآوری اینکه نظام بین‌الملل اسناد الزام‌آوری چون کنوانسیون حقوق کودک و کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت را تصویب کرده، نوشت: «خلاء یک ابزار الزام‌آور حقوقی مستقل برای دفاع همه‌جانبه از حقوق بنیادین سالمندان بشدت محسوس است.» ایجاد کارگروهی میان‌دولتی ذیل صندوق جمعیت سازمان ملل برای کشورهایی که پیش از رسیدن به درآمد سرانه کشورهای توسعه‌یافته با سالمندی انبوه روبه‌رو می‌شوند نیز در همین محور پیشنهاد شد.

محور دوم به محیط‌های دوستدار سالمند اختصاص داشت؛ ایران افزون بر هشت دامنه استاندارد سازمان جهانی بهداشت برای شهرهای دوستدار سالمند، دامنه نهمی با عنوان «گردشگری سالمندی و فراغت فعال» را مفهوم‌سازی کرده و پیشنهاد داده کارگروهی منطقه‌ای برای پایش دسترس‌پذیری فیزیکی و دیجیتال تشکیل شود؛ «پیمان بین‌المللی مقابله با سالمندستیزی» نیز بخشی از همین محور است. محور سوم، طراحی مدل‌های حمایتی ویژه زنان سالمند تنها و همکاری فنی در مراقبت‌های بلندمدت بر پایه پروتکل ICOPE سازمان جهانی بهداشت با اولویت مراقبت در منزل و محله است.

در محور چهارم، با اشاره به پیشتازی چین در هوش مصنوعی، رباتیک و سلامت از راه دور، تأسیس «شبکه مشترک انتقال فناوری‌های هوشمند مراقبت سالمندی» میان چین، ایران و کشورهای منطقه پیشنهاد شد تا هزینه‌های مراقبت در منزل کاهش یابد. محور پنجم نیز تأسیس «کنسرسیوم منطقه‌ای پژوهش‌های نوین سالمندی» و به اشتراک گذاشتن داده‌ها و شیوه‌نامه‌های طرح بانک زمان به‌عنوان «دارایی مشترک منطقه‌ای» را دربر می‌گیرد. به نوشته حسینی، در ادامه پنل، تجربه‌هایی چون تأمین مالی پایدار و اقتصاد نقره‌ای، مراقبت‌های جامعه‌محور در سنگاپور و تایلند و ادغام سالمندی در اسناد توسعه ملی بنگلادش و اندونزی نیز مطرح شد.

پیشینه؛ سالمندی شتابان و وعده‌های محله‌محور

موضوع سالمندی در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های جدی سیاست‌گذاری اجتماعی در ایران تبدیل شده است. دومین جلسه شورای ملی سالمندان در دولت چهاردهم، ۶ مرداد ۱۴۰۴ به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شد و به گزارش دبیرخانه این شورا، اجرای سرشماری ملی سالمندان در سال ۱۴۰۴ با مسئولیت سازمان بهزیستی، تشکیل کمیته توسعه مراکز نوین سالمندی و اجرای طرح «مهر و گفت‌وگو» بر اساس تفاهم‌نامه مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت آموزش و پرورش را تصویب کرد؛ منطقه ۴ تهران نیز پایلوت طرح ملی «سلام» (سلامت اجتماعی محله‌محور) تعیین شد.

مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، پیش‌تر گفته بود برخلاف برآوردهای پیشین که سهم سالمندان را در سال ۱۴۰۴ حدود ۸.۵ درصد پیش‌بینی می‌کرد، اکنون حدود ۱۳ درصد جمعیت کشور سالمند هستند و ایران طی ۱۵ سال آینده به پیرترین کشور منطقه تبدیل خواهد شد. حسینی نیز در نشست راهبردی توسعه مشارکت خیرین در حوزه سلامت و رفاه سالمندان گفته بود: «ایران جزو پنج کشور دارای سریع‌ترین روند حرکت به سمت سالمندی است و پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۳۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند شوند و این سرعت بالاست و ما متناسب با آن آمادگی نداریم.» او در همان نشست از ایجاد ۳۸۰ مرکز مهر و گفت‌وگو با استفاده از ظرفیت مدارس در ساعات بعدازظهر خبر داده و گفته بود ۶۲ درصد سالمندان ۷۰ سال به بالا یک بیماری مزمن دارند. اکنون رقم این مراکز در یادداشت تازه رئیس سازمان بهزیستی ۸۴۰ اعلام شده است.

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

حضور فعال ایران در کنفرانس هانگژو و طرح ایده‌هایی چون کنوانسیون حقوق سالمندان، نشان می‌دهد دستگاه‌های رفاهی کشور زبان سیاست‌گذاری جهانی را می‌شناسند؛ اما آزمون اصلی این ایده‌ها نه در پنل‌های بین‌المللی، بلکه در محله‌ها، خانه‌ها و مراکز مراقبتی داخل کشور است. اعتراف صریح رئیس سازمان بهزیستی به اینکه «ما متناسب با آن آمادگی نداریم» واقعیتی است که با گزارش‌های امیدوارکننده از رشد مراکز مهر و گفت‌وگو و بانک زمان باید هم‌زمان دیده شود. وقتی بیش از ۶۰ درصد سالمندان بالای ۷۰ سال بیماری مزمن دارند، صحبت از «سالمند به‌عنوان دارایی» بدون تضمین دسترسی به مراقبت، دارو و درآمد پایدار، به شعار نزدیک می‌شود.

برای جامعه فرهنگیان این موضوع دو وجه مستقیم دارد. نخست، بخش قابل‌توجهی از سالمندان امروز و فردای کشور، بازنشستگان آموزش و پرورش‌اند؛ گروهی با سرمایه دانشی و تجربی بالا که در صورت طراحی سازوکارهای منسجم، می‌توانند ستون فقرات طرح‌هایی چون بنیادهای فرزانگان و بانک زمان باشند. دوم، مدارس به‌عنوان میزبان مراکز مهر و گفت‌وگو وارد این عرصه شده‌اند و بدون تعریف روشن مسئولیت‌ها، اعتبار و نیروی انسانی، این هم‌افزایی ممکن است به باری اضافه بر دوش مدیران و معلمان تبدیل شود.

راهکار، شفافیت و ادغام است: انتشار نتایج سرشماری ملی سالمندان که در شورای ملی سالمندان تصویب شده بود، گزارش عملکرد دوره‌ای و قابل راستی‌آزمایی از مراکز مهر و گفت‌وگو و طرح سلام، تخصیص اعتبار مستقل برای مدارس میزبان، پیش‌بینی سهم ویژه برای کانون‌های بازنشستگان فرهنگی در بانک زمان و گنجاندن آموزش همبستگی بین‌نسلی و احترام به سالمندان در برنامه‌های تربیتی مدارس. اگر بسته‌ای که در هانگژو ارائه شد پیش از هر چیز در داخل کشور به برنامه عملیاتی با شاخص و بودجه تبدیل شود، ایران می‌تواند همان الگویی باشد که در کنفرانس از آن سخن گفت.

برای دریافت فوری خبرهای فرهنگیان، عضو کانال‌های فرهنگیان پرس شوید

هشتگ‌ها و برچسب‌ها

ما به دقت خبر متعهدیم. اگر خطایی در این گزارش دیدید، از طریق صفحه تماس به ما اطلاع دهید.

دیدگاه شما

دیدگاه‌ها پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شوند. پیام‌های توهین‌آمیز یا نامرتبط منتشر نخواهند شد.

دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشاهدهٔ مجوز