۶ هزار بسته تحصیلی در قالب طرح «مهر تحصیلی» و با استفاده از عواید موقوفات و مشارکت خیران میان دانشآموزان دورههای ابتدایی و متوسطه مناطق کمبرخوردار تهران توزیع شد تا بخشی از هزینههای تحصیل خانوادههای نیازمند کاهش یابد و از بازماندن دانشآموزان از تحصیل جلوگیری شود.
به گزارش فرهنگیان پرس، محسن مبارکی، معاون فرهنگی و اجتماعی ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان تهران، از توزیع ۶ هزار بسته تحصیلی میان دانشآموزان کمبرخوردار مناطق تهران در قالب طرح «مهر تحصیلی» خبر داد و گفت بخش عمده هزینه اجرای این طرح از محل عواید موقوفات و ظرفیت بقاع متبرکه تأمین شده است.
مبارکی در گفتوگو با فرهنگیان پرس اظهار کرد: «طرح مهر تحصیلی با هدف کاهش بار مالی خانوادههای کمبرخوردار و جلوگیری از ریزش تحصیلی دانشآموزان این مناطق طراحی و اجرا شده است.»
به گفته معاون فرهنگی و اجتماعی ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان تهران، در این مرحله ۶ هزار بسته تحصیلی تهیه و در اختیار جامعه هدف قرار گرفته است. ۸۰ درصد هزینههای اجرای طرح مستقیماً از محل عواید موقوفات و ظرفیتهای موجود در بقاع متبرکه تأمین شده و بخش باقیمانده نیز با مشارکت خیران و شبکههای مردمی فراهم شده است.
اجرای چنین طرحهایی در آستانه سال تحصیلی، بهویژه برای خانوادههایی که تأمین هزینههای لوازم آموزشی برای آنها دشوار است، میتواند بخشی از فشار اقتصادی مربوط به آغاز سال تحصیلی را کاهش دهد. هزینه تهیه نوشتافزار، کیف، کفش و سایر ملزومات آموزشی در کنار دیگر هزینههای خانوار، برای خانوادههای کمبرخوردار میتواند به مانعی برای حضور منظم دانشآموزان در مدرسه تبدیل شود.
شناسایی دانشآموزان با همکاری آموزش و پرورش
یکی از محورهای مورد تأکید مسئولان اوقاف تهران در اجرای طرح مهر تحصیلی، نحوه شناسایی دانشآموزان دریافتکننده بستههاست. مبارکی در این زمینه گفت: «برای اطمینان از اینکه حمایتها دقیقاً به دست افراد نیازمند میرسد، فرآیند شناسایی دانشآموزان و خانوادههای هدف با همکاری نزدیک و دقیق آموزش و پرورش انجام شده است.»
او افزود: «این همکاری مشترک باعث شده تا توزیع بستهها به شکلی کاملاً هدفمند و مبتنی بر نیازهای واقعی صورت گیرد.»
همکاری میان نهادهای حمایتی و آموزش و پرورش از این جهت اهمیت دارد که مدرسه و شبکه آموزش و پرورش، دسترسی مستقیمتری به وضعیت تحصیلی دانشآموزان و شرایط خانوادههای آنان دارند. هدفمند کردن حمایتها میتواند از توزیع پراکنده منابع جلوگیری کرده و امکان اختصاص کمکها به دانشآموزانی را که بیش از دیگران به حمایت نیاز دارند، افزایش دهد.
از سوی دیگر، استفاده از منابع وقف برای تأمین نیازهای آموزشی، ظرفیت مهمی برای استمرار حمایت از دانشآموزان کمبرخوردار ایجاد میکند. اگر منابع حاصل از موقوفات مطابق نیت واقف و با سازوکار شفاف در حوزه آموزش هزینه شود، میتواند به یک پشتوانه مستمر برای بخشی از نیازهای دانشآموزان تبدیل شود، نه صرفاً یک اقدام مقطعی در ابتدای سال تحصیلی.
از موقوفات تا حمایت از آموزش
مبارکی با اشاره به ظرفیت بقاع متبرکه برای فعالیتهای اجتماعی، تأکید کرد که این اماکن نباید صرفاً به عنوان محل زیارت دیده شوند.
او گفت: «امامزادگان و بقاع متبرکه پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به پایگاههای خدمترسان فرهنگی و اجتماعی دارند. این اماکن به دلیل ارتباط مستمر با مردم محلهها، ابزاری قدرتمند برای شناسایی نیازهای جامعه و هدایت کمکهای مردمی به سمت گروههای آسیبپذیر هستند.»
این نگاه به وقف، استفاده از ظرفیت سنتی موقوفات را به نیازهای روز جامعه پیوند میدهد. آموزش نیز یکی از حوزههایی است که میتواند از این ظرفیت بهرهمند شود؛ از تأمین لوازم تحصیلی دانشآموزان گرفته تا حمایت از برنامههای آموزشی و کمک به ادامه تحصیل گروههای کمبرخوردار.
در سالهای اخیر نیز طرحهای مرتبط با کمکهای تحصیلی و تأمین لوازمالتحریر برای دانشآموزان نیازمند در آستانه سال تحصیلی در نقاط مختلف کشور اجرا شده است. با این حال، استمرار چنین برنامههایی و میزان اثرگذاری آنها به عواملی مانند شناسایی دقیق جامعه هدف، شفافیت منابع مالی و ارزیابی نتایج وابسته است.
در همین راستا، معاون فرهنگی و اجتماعی اوقاف تهران بر استمرار استفاده از ظرفیت وقف در حوزه آموزش تأکید کرد و گفت: «تلاش ادارهکل اوقاف بر این است که استفاده از ظرفیت وقف در حوزه آموزش، استمرار داشته باشد تا نیت واقفان در مسیر ارتقای دانش و حمایت از نسل آینده، به بهترین شکل ممکن محقق گردد.»
طرح «مهر تحصیلی» در تهران در شرایطی اجرا شده که موضوع هزینههای تحصیل و تأمین ملزومات آموزشی برای خانوادههای کمبرخوردار همچنان یکی از دغدغههای آغاز هر سال تحصیلی محسوب میشود. همکاری میان اوقاف، آموزش و پرورش و خیران میتواند بخشی از این نیاز را پوشش دهد، مشروط بر اینکه حمایتها بهصورت هدفمند و بر اساس نیاز واقعی دانشآموزان ادامه پیدا کند.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
توزیع ۶ هزار بسته تحصیلی، اگرچه اقدامی حمایتی برای خانوادههای کمبرخوردار است، اما مسئله اصلی تنها تأمین لوازم مدرسه نیست. کاهش ریسک ترک تحصیل و حفظ کیفیت حضور دانشآموزان در مدرسه، به مجموعهای از حمایتهای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی نیاز دارد.
از این منظر، یکی از مهمترین ظرفیتهای طرحهای مبتنی بر وقف، امکان تبدیل کمکهای مقطعی به حمایتهای پایدار است. اگر بخشی از موقوفات آموزشی به شکل برنامهریزیشده برای دانشآموزان کمبرخوردار اختصاص یابد و نتیجه آن با شاخصهایی مانند استمرار تحصیل، پیشرفت آموزشی و کاهش نیازهای فوری خانوادهها سنجیده شود، اثرگذاری این منابع میتواند بسیار فراتر از توزیع سالانه بستههای تحصیلی باشد.
همچنین ضروری است اطلاعات مربوط به منابع اختصاصیافته، تعداد دانشآموزان تحت پوشش و نحوه شناسایی آنان تا حد امکان شفاف باشد. چنین شفافیتی علاوه بر افزایش اعتماد عمومی، میتواند زمینه مشارکت بیشتر خیران و واقفان را فراهم کند. حمایت از تحصیل دانشآموزان کمبرخوردار در نهایت صرفاً کمک به یک خانواده نیست؛ سرمایهگذاری اجتماعی برای جلوگیری از عمیقتر شدن شکاف آموزشی و حفظ فرصت برابر برای نسل آینده است.
