پژوهش جدیدی نشان میدهد مصرف خوراکی تند میتواند بهطور موقت درک افراد از دردهای شدید حرارتی را کاهش دهد؛ با این حال، پژوهشگران تأکید دارند این یافته به معنای افزایش قطعی تحمل درد یا خاصیت درمانی فلفل نیست. در این مطالعه، اثر کاهش درد تنها در شرایط درد شدید مشاهده شد و ارتباط میان علاقه به غذاهای تند و حساسیت کمتر به درد نیز صرفاً یک رابطه آماری بود، نه اثبات علت و معلول.
به گزارش فرهنگیان پرس، به نقل از یاهو هلث، پژوهشگران در مطالعهای جدید بررسی کردند که آیا تحریک دهان با ماده تند موجود در فلفل میتواند نحوه ادراک درد در بخش دیگری از بدن را تغییر دهد یا خیر. نتایج نشان داد پس از مصرف یک خوراکی حاوی فلفل، شرکتکنندگان درد ناشی از حرارت شدید را کمتر از حالت بدون فلفل ارزیابی کردند؛ با این حال، این اثر در دردهای خفیف مشاهده نشد.
این پژوهش توسط محققانی از دانشگاه نرمال چونگکینگ و دانشگاه جنوب غربی چین انجام شد و نتایج آن در سال ۲۰۲۶ در نشریه علمی Physiology & Behavior منتشر شده است. در این مطالعه ۴۸ بزرگسال سالم در دو جلسه آزمایشگاهی شرکت کردند؛ در یک جلسه ژلاتین حاوی فلفل و در جلسه دیگر ژلاتین ساده مصرف کردند و سپس با استفاده از پالسهای لیزری، محرکهای درد حرارتی با شدتهای مختلف به دست آنها وارد شد.
وقتی تندی با درد رقابت میکند
شرکتکنندگان در هر جلسه ژلاتین را به مدت پنج دقیقه در دهان نگه داشتند. سپس پژوهشگران ۴۰ محرک لیزری شامل ۲۰ محرک با شدت بالا و ۲۰ محرک با شدت پایین به دست چپ آنها وارد کردند و از افراد خواستند شدت درد و میزان ناخوشایند بودن آن را ارزیابی کنند.
نتیجه اصلی آزمایش نشان داد که در شرایط درد شدید، افرادی که پیش از آزمایش خوراکی تند مصرف کرده بودند، هم شدت درد و هم میزان ناخوشایند بودن آن را به شکل معناداری کمتر گزارش کردند. اما در مورد دردهای با شدت پایین، تفاوت معناداری میان حالت تند و غیرتند مشاهده نشد.
پژوهشگران همچنین عادت غذایی افراد را بررسی کردند. افرادی که علاقه بیشتری به غذاهای تند داشتند، معمولاً حساسیت کمتری به درد و ترس کمتری از درد نشان میدادند. با این حال، خود پژوهشگران تأکید کردهاند که این ارتباط به هیچ عنوان ثابت نمیکند علاقه به غذای تند باعث افزایش تحمل درد میشود.
این یافته با برخی پژوهشهای پیشین نیز همجهت است. مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد و تأثیر مصرف غذای تند بر پردازش عصبی درد را بررسی کرد، نیز ارتباط میان تمایل به غذای تند و ادراک کمتر درد را گزارش کرده بود. در آن پژوهش، آزمایشهای رفتاری و ثبت فعالیت مغزی نشان دادند تحریک تند میتواند بر واکنش افراد به محرکهای دردناک اثر بگذارد.
پژوهشهای قدیمیتر نیز نتایج مشابهی درباره اثر تحریک تند بر برخی شاخصهای حساسیت به درد گزارش کردهاند؛ بنابراین مطالعه جدید را میتوان بخشی از مجموعه تحقیقاتی دانست که در سالهای اخیر به ارتباط میان سیستم چشایی، مغز و پردازش درد پرداختهاند.
کاپسایسین چگونه ممکن است بر درد اثر بگذارد؟
کاپسایسین چگونه ممکن است بر درد اثر بگذارد؟
یکی از مهمترین ترکیبات فلفلهای تند، «کاپسایسین» است؛ مادهای که مسئول ایجاد احساس سوزش در دهان محسوب میشود. پژوهشگران هنوز سازوکار دقیق مشاهدهشده در مطالعه جدید را بهطور قطعی مشخص نکردهاند، اما چند توضیح احتمالی مطرح است.
یکی از فرضیهها به مفهوم «تعدیل درد» مربوط میشود. در این فرایند، تحریک دردناک در یک بخش از بدن میتواند واکنش سیستم عصبی به درد دیگری را تحت تأثیر قرار دهد. به بیان سادهتر، مغز همزمان با دریافت یک محرک حسی شدید از دهان، ممکن است درد ایجادشده در نقطه دیگری از بدن را متفاوت پردازش کند.
فرضیه دیگر به اثر کاپسایسین مربوط است. این ماده با گیرندههای حسی مرتبط با گرما و درد در تعامل است و در پژوهشهای مختلف اثرات آن بر مسیرهای عصبی درد بررسی شده است. با این حال، نباید از این یافته نتیجه گرفت که خوردن فلفل یک روش درمانی برای دردهای مختلف محسوب میشود.
توجه مغز نیز میتواند عامل دیگری باشد. احساس سوزش ناشی از فلفل، یک محرک حسی نسبتاً قدرتمند ایجاد میکند و ممکن است بخشی از توجه مغز را به خود اختصاص دهد؛ در نتیجه، درد دیگری برای مدت کوتاهی کمتر برجسته یا ناخوشایند احساس شود.
مطالعه سال ۲۰۲۵ نیز شواهدی از تغییر واکنشهای عصبی و رفتاری در پی تحریک تند ارائه کرد، اما پژوهشگران همچنان بر نیاز به تحقیقات بیشتر برای مشخص شدن سازوکار دقیق این ارتباط تأکید دارند.
محدودیتهای مهم پژوهش
با وجود جذابیت این یافته، نباید نتیجه گرفت که فلفل میتواند جایگزین دارو یا درمان پزشکی برای سردرد، آسیبدیدگی، دردهای مزمن یا سایر بیماریها شود.
نخست اینکه مطالعه جدید تنها ۴۸ فرد جوان و سالم را بررسی کرده است. دوم اینکه درد مورد آزمایش، درد حرارتی کنترلشدهای بود که با پالس لیزر ایجاد شد؛ بنابراین نمیتوان نتایج را مستقیماً به دردهای واقعی ناشی از بیماری، جراحت یا درد مزمن تعمیم داد. خود پژوهشگران نیز تأکید کردهاند که برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی به مطالعات طولانیمدت و مداخلاتی بیشتری نیاز است.
همچنین ارتباط مشاهدهشده میان علاقه به غذای تند و حساسیت کمتر به درد، دو احتمال متفاوت را مطرح میکند: شاید مصرف مداوم غذاهای تند در طول زمان بر نحوه پردازش درد اثر بگذارد، یا افرادی که به صورت طبیعی حساسیت کمتری به درد دارند، بیشتر به غذاهای تند علاقهمند شوند. مطالعه حاضر نمیتواند میان این دو احتمال یکی را اثبات کند.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
جذابیت این پژوهش در آن است که بار دیگر نشان میدهد تجربه درد فقط به شدت یک محرک فیزیکی وابسته نیست و مغز، توجه، تجربههای حسی و حتی برخی عادتهای روزمره میتوانند در نحوه درک درد نقش داشته باشند. با این حال، فاصله میان یک یافته آزمایشگاهی و تبدیل آن به یک روش درمانی بسیار زیاد است.
در واقع، مهمترین پیام این مطالعه نه «فلفل درمان درد است»، بلکه این است که سیستم عصبی انسان میتواند تحت تأثیر محرکهای حسی مختلف، تجربه درد را تغییر دهد. این موضوع میتواند در آینده برای پژوهش درباره روشهای غیر دارویی کنترل درد اهمیت داشته باشد؛ بهویژه اگر تحقیقات گستردهتر بتوانند مشخص کنند کدام افراد و در چه شرایطی بیشترین پاسخ را نشان میدهند.
از سوی دیگر، جامعه نباید از چنین یافتههایی برداشت پزشکی مستقیم داشته باشد. مصرف غذای تند برای همه افراد مناسب نیست و تحمل فلفل نیز با وضعیت گوارشی و شرایط فردی متفاوت است. بنابراین، اگرچه مطالعه جدید یک مسیر علمی جالب برای شناخت بهتر سازوکار درد ارائه میکند، هنوز برای توصیه مصرف غذای تند به عنوان راهکار کنترل درد، شواهد کافی وجود ندارد.
