غلامعلی حدادعادل، عضو شورای عالی آموزش و پرورش، با انتقاد از وضعیت فعلی تأثیر سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها گفت نزدیک به یک دهه است این موضوع محل بحث است و تأثیر قطعی نمرات دبیرستان را برای پیوند دادن تلاش دانشآموز و سرنوشت تحصیلی او ضروری دانست. او همچنین درباره کاهش انگیزه دانشآموزان و معلمان نسبت به درس و مدرسه هشدار داد و از آموزش و پرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم خواست درباره این سیاست تصمیمگیری کنند.
به گزارش فرهنگیان پرس، غلامعلی حدادعادل، عضو شورای عالی آموزش و پرورش، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره تأثیر سوابق تحصیلی دانشآموزان در ورود به دانشگاه، از تداوم اختلافنظرها درباره نحوه اثرگذاری نمرات دبیرستان بر پذیرش دانشگاهی انتقاد کرد و گفت این موضوع نزدیک به ۱۰ سال است ذهن مسئولان و دلسوزان آموزش و پرورش را به خود مشغول کرده است.
حدادعادل با تشریح دو رویکرد مطرحشده در این زمینه اظهار کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشتر بر «تأثیر قطعی» سوابق تحصیلی تأکید کرده بود؛ به این معنا که عملکرد دانشآموز در دبیرستان میتواند در نتیجه نهایی ورود او به دانشگاه اثرگذار باشد. در مقابل، مفهوم «تأثیر مثبت» به این معناست که سوابق تحصیلی تنها زمانی در پذیرش دانشگاهی اثر داشته باشد که نتیجه آن به نفع داوطلب باشد.
به گفته او، تفاوت میان این دو رویکرد فقط یک اختلاف فنی درباره شیوه محاسبه نمرات نیست، بلکه میتواند بر رفتار دانشآموز، فضای مدرسه و انگیزه معلم نیز اثر بگذارد. حدادعادل معتقد است هنگامی که دانشآموز احساس کند نتیجه اصلی رقابت دانشگاهی در آزمون ورودی تعیین میشود، ممکن است بخشی از انرژی خود را از کلاس و درس مدرسه به سمت آمادهسازی برای کنکور منتقل کند.
او در تشریح پیامدهای این وضعیت گفت: «این موضوع باعث شده دانشآموزان به جای اینکه وقت خود را صرف درسهای دبیرستان کنند، وقتشان را صرف درسهایی کنند که باید از طریق کنکور با دیگران رقابت کنند.» به اعتقاد او، پیامد این روند، کاهش جذابیت درسهای مدرسه و در ادامه کاهش انگیزه دانشآموز و معلم است.
اختلاف بر سر جایگاه مدرسه در مسیر دانشگاه
بحث درباره تأثیر سوابق تحصیلی در سالهای اخیر یکی از مهمترین محورهای تغییرات نظام پذیرش دانشگاهی در ایران بوده است. در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز سهم سوابق تحصیلی در فرایند پذیرش دانشگاه همچنان موضوعی تعیینکننده برای دانشآموزان، خانوادهها و مدارس بوده است. برای سال ۱۴۰۵، ساختار پذیرش بر مبنای سهم قابل توجه سوابق تحصیلی و سهم آزمون اختصاصی دنبال شده و همین موضوع باعث شده امتحانات نهایی و کیفیت برگزاری آنها اهمیت بیشتری در برنامهریزی تحصیلی دانشآموزان پیدا کند.
این تغییرات در حالی دنبال شده که در سالهای اخیر بر نقش امتحانات نهایی و ایجاد سابقه تحصیلی برای داوطلبان تأکید بیشتری شده است. در عین حال، تفاوت شرایط مدارس، دسترسی دانشآموزان به امکانات آموزشی و مسئله ایجاد فرصت ترمیم نمره، از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی سیاست سوابق تحصیلی اهمیت دارد.
از نگاه مدافعان تقویت سوابق تحصیلی، افزایش وزن عملکرد مدرسه میتواند دانشآموز را به مطالعه مستمر در طول سال تحصیلی ترغیب کند و اهمیت آموزش رسمی مدرسه را در برابر تمرکز صرف بر آزمون ورودی دانشگاه افزایش دهد. در مقابل، اجرای چنین سیاستی نیازمند آن است که کیفیت آموزش و ارزشیابی در مدارس تا حد امکان استاندارد و فرصتهای آموزشی میان دانشآموزان متعادل باشد؛ در غیر این صورت، نمره نهایی ممکن است علاوه بر میزان یادگیری، تحت تأثیر تفاوت امکانات آموزشی و شرایط خانوادگی نیز قرار گیرد.
حدادعادل با تأکید بر اهمیت بازگرداندن انگیزه به مدرسه، وضعیت فعلی را با تعبیری هشدارآمیز توصیف کرد و گفت: «دبیرستان مانند درختی شده که پژمرده و لاغر میشود و برگهایش میریزد؛ یعنی مرگ مدرسه در حال فرا رسیدن است.» او در ادامه از وزارت آموزش و پرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم خواست به مصوبه اولیه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره تأثیر قطعی سوابق تحصیلی بازگردند.
او همچنین بر این نکته تأکید کرد که دانشآموز باید بداند تلاش او در کلاس درس و امتحانات مدرسه در آینده تحصیلیاش اثرگذار است. این نگاه، مدرسه را از یک مرحله صرفاً مقدماتی برای رسیدن به کنکور خارج میکند و برای عملکرد روزمره دانشآموز در دوره متوسطه نقش مستقیمی در نظر میگیرد.
هشدار درباره گسترش واژههای انگلیسی
حدادعادل در بخش دیگری از این گفتگو به استفاده روزافزون از واژههای انگلیسی در میان استادان، معلمان و فضای عمومی اشاره کرد. او گسترش فناوری ارتباطات و جهانیشدن را از عوامل افزایش ورود اصطلاحات بیگانه به زبان فارسی دانست و بر نقش رسانهها در استفاده از معادلهای فارسی تأکید کرد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: «رسانهها نیز باید کمک کنند و هرجا برای یک اصطلاح، معادل فارسی وجود دارد، از اصطلاح بیگانه استفاده نکنند.» او برای نمونه به استفاده از واژه «تایم» در شرایطی اشاره کرد که واژههایی مانند «وقت»، «زمان» و «موقع» در زبان فارسی وجود دارد.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
مسئله اصلی در سیاست سوابق تحصیلی، صرفاً انتخاب میان «تأثیر قطعی» و «تأثیر مثبت» نیست؛ مسئله مهمتر این است که هر تصمیم تا چه اندازه میتواند مدرسه را به محل واقعی یادگیری بازگرداند و در عین حال عدالت آموزشی را حفظ کند. اگر قرار است نمره امتحان نهایی سهم تعیینکنندهای در آینده دانشگاهی دانشآموز داشته باشد، کیفیت طراحی سؤال، امنیت آزمون، تصحیح، امکان اعتراض و ترمیم نمره و همچنین تفاوت امکانات آموزشی مدارس باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. در غیر این صورت، افزایش سهم سوابق تحصیلی بدون تقویت زیرساختهای مدرسه میتواند بخشی از مسئله کنکور را به مسئله دیگری منتقل کند. سیاست پایدار در این حوزه نیازمند تصمیمی روشن، قابل پیشبینی و چندساله است تا دانشآموز، خانواده و معلم بتوانند بر اساس قواعدی ثابت برنامهریزی کنند.
