رئیس سازمان بهزیستی کشور از پرداخت نیمی از حقوق افراد دارای معلولیت شاغل در صنایع، ارائه تسهیلات ۱۰۰ میلیارد ریالی به واحدهای اقتصادی دارای ۲۰ نیروی معلول و توسعه طرح نیروگاههای خورشیدی برای مددجویان سختاشتغال خبر داد؛ طرحهایی که به گفته او با هدف عبور از حمایتهای صرفاً معیشتی و حرکت به سمت توانمندسازی و درآمد پایدار اجرا میشوند.
به گزارش فرهنگیان پرس، سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در جلسه شورای اداری شهرستان سبزوار با تشریح برنامههای این سازمان برای افزایش اشتغال و توانمندسازی افراد دارای معلولیت، از مشوقهای مالی برای کارفرمایان و اجرای طرحهای درآمدزای جدید برای مددجویانی خبر داد که امکان اشتغال معمول را ندارند.
حسینی گفت: «صنایعی که نیروی معلول استخدام کنند، نیمی از حقوق آنها را سازمان بهزیستی پرداخت خواهد کرد ضمن آنکه هر واحد فعال اقتصادی که ۲۰ معلول استخدام کند از ۱۰۰ میلیارد ریال وام ۴ درصد بهرهمند میشود.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که موضوع اشتغال افراد دارای معلولیت همچنان یکی از محورهای اصلی سیاستهای حمایتی کشور است. رئیس سازمان بهزیستی در شهریور امسال نیز از برگزاری آزمون استخدامی ویژه افراد دارای معلولیت در آبانماه خبر داده و اعلام کرده بود این آزمون با مشارکت ۴۶ دستگاه اجرایی برگزار میشود.
در کنار استخدام در دستگاههای دولتی، سیاست تشویق بخش خصوصی به جذب نیروی دارای معلولیت نیز میتواند بخشی از مسیر ورود این افراد به بازار کار باشد. پرداخت بخشی از دستمزد از سوی بهزیستی و اعطای تسهیلات کمبهره به واحدهایی که تعداد بیشتری از افراد دارای معلولیت را به کار میگیرند، از جمله ابزارهایی است که در سخنان اخیر رئیس سازمان بهزیستی مورد تأکید قرار گرفته است.
حسینی با اشاره به تجربه اجرای برنامههای اشتغال بهزیستی اظهار کرد: «فعالان اقتصادی، باز هم میتوانند با استناد به این قانون نیروی معلول جذب کنند و سازمان بهزیستی در این خصوص کمبود بودجه ندارد.»
رئیس سازمان بهزیستی همچنین از تغییر رویکرد این سازمان از حمایتهای صرف مالی به سمت توانمندسازی و فرصتآفرینی سخن گفته است. در تیرماه ۱۴۰۵ نیز حسینی اعلام کرده بود که رویکرد بهزیستی در حال حرکت از یارانهپردازی به سمت توانمندسازی و ایجاد فرصتهای اقتصادی برای جامعه هدف است.
نیروگاه خورشیدی؛ اشتغال بدون نیاز به حضور فیزیکی
یکی از بخشهای مهم اظهارات حسینی در سبزوار، مربوط به طرح نیروگاههای خورشیدی برای مددجویان سختاشتغال بود؛ طرحی که در صورت اجرای درست میتواند برای افرادی که به دلیل شدت معلولیت امکان حضور در محیط کار را ندارند، منبع درآمد ایجاد کند.
او توضیح داد: «برای مددجویان سخت اشتغال تحت پوشش این نهاد موضوع طرح نیروگاه خورشیدی پیگیری و زمینه اجرای آن فراهم شده که این اقدام گامی در راستای کسب درآمد پایدار این معلولان است.»
به گفته رئیس سازمان بهزیستی، در این مدل، احداث نیروگاه در نقاط مختلف کشور میتواند از محل تسهیلات اشتغال معلولان انجام شود و درآمد حاصل از تولید برق به فرد دارای معلولیت اختصاص پیدا کند؛ بنابراین حتی افرادی که در بستر هستند و امکان اشتغال مستقیم ندارند نیز میتوانند از یک منبع درآمد پایدار برخوردار شوند.
این ایده البته موضوعی کاملاً تازه در سیاستهای بهزیستی نیست و طی یک سال گذشته نمونههایی از آن در خراسان رضوی دنبال شده است. در آذر ۱۴۰۴، بهزیستی خراسان رضوی از برنامه سهامدار شدن ۶۰۰ فرد دارای معلولیت غیرقابلبازتوانی در یک نیروگاه خورشیدی تجمیعی سه مگاواتی خبر داده بود؛ مدلی که هدف آن ایجاد درآمد چندساله برای افرادی عنوان شد که امکان اشتغال مستقیم ندارند.
با این حال، تجربه اجرای طرحهای خورشیدی نشان میدهد فاصله میان طراحی یک طرح حمایتی و اجرای گسترده آن میتواند قابل توجه باشد. در شهریور ۱۴۰۵، مدیرکل بهزیستی استان مرکزی اعلام کرد که از میان ۷۶ مددجوی متقاضی تسهیلات نیروگاه خورشیدی، تنها ۹ نفر موفق به دریافت تسهیلات شدهاند و یکی از موانع اصلی، تأمین ضمانت بانکی بوده است.
از همین رو، موفقیت طرح نیروگاههای خورشیدی برای افراد دارای معلولیت تنها به اختصاص تسهیلات وابسته نیست و موضوعاتی مانند ضمانت بانکی، انتخاب مجری، نصب و نگهداری تجهیزات، فروش برق و تضمین دسترسی مددجو به درآمد حاصل از طرح نیز باید همزمان تعیین تکلیف شود.
در بخش دیگری از این نشست، حسینی از ایجاد ۱۷۱ هزار فرصت شغلی برای جامعه هدف بهزیستی طی دو سال خبر داد و توانمندسازی و فرصتآفرینی برای مددجویان را از دستاوردهای برنامههای تحولآفرین این سازمان دانست. با این حال، آمارهای اعلامشده از سوی مسئولان در مقاطع مختلف نیازمند تفکیک دقیق میان «فرصت شغلی ایجادشده»، «اشتغال پایدار» و «افراد بهرهمند» است تا امکان ارزیابی واقعی نتایج برنامهها فراهم شود. برای نمونه، در شهریور ۱۴۰۵ گزارشی دیگر از اظهارات حسینی رقم ۱۱۸ هزار فرصت شغلی برای جامعه تحت پوشش در دو سال دولت چهاردهم را مطرح کرده بود.
در حوزه مسکن نیز رئیس سازمان بهزیستی از آغاز احداث هشت هزار واحد مسکونی برای خانوارهای دارای دو فرد دارای معلولیت با همکاری وزارت راه و شهرسازی و سایر نهادهای مرتبط خبر داد. این موضوع در روزهای اخیر نیز در سطح دولت و مجلس مورد پیگیری قرار گرفته و در جلسه مشترک ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ اعلام شد که وضعیت مسکن حدود هشت هزار خانوار دارای دو معلول باید تا پایان سال تعیین تکلیف شود.
در کنار اشتغال و مسکن، حسینی یکی دیگر از مسائل مهم پیشروی کشور را سالمندی جمعیت دانست و درباره پیامدهای اجتماعی آن هشدار داد. به گفته او، افزایش جمعیت سالمند میتواند در صورت نبود برنامهریزی پیشگیرانه، به شکلگیری مجموعهای از مسائل اجتماعی و اقتصادی منجر شود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
مجموع این برنامهها نشان میدهد سیاست حمایت از افراد دارای معلولیت در حال حرکت به سمت مدلهایی است که هدف آنها ایجاد درآمد و استقلال اقتصادی به جای اتکای صرف به مستمری است؛ اما موفقیت این تغییر رویکرد به نحوه اجرای آن وابسته است.
پرداخت بخشی از حقوق فرد دارای معلولیت میتواند انگیزه کارفرما را افزایش دهد، اما اگر محیط کار مناسبسازی نشده باشد، دسترسی حملونقل فراهم نباشد یا شغل متناسب با توانایی فرد تعریف نشود، صرفاً پرداخت یارانه دستمزد الزاماً به اشتغال پایدار منجر نمیشود. از سوی دیگر، نیروگاه خورشیدی برای افراد سختاشتغال ایدهای است که میتواند درآمدی مستقل از توانایی حضور فیزیکی ایجاد کند، اما تجربه استان مرکزی نشان میدهد موانع بانکی و ضمانتها میتوانند اجرای آن را محدود کنند. بنابراین پیشنهاد عملی این است که برای این گروه، مدلهای ضمانت جایگزین، مدیریت متمرکز نیروگاهها و پرداخت مستقیم سهم درآمد به مددجو طراحی شود.
همچنین انتشار عمومی آمارهای اشتغال، تعداد افراد دارای معلولیت جذبشده، میزان ماندگاری آنان در شغل، تعداد نیروگاههای فعال و درآمد واقعی حاصل از آنها میتواند امکان ارزیابی عملکرد برنامهها را برای افکار عمومی فراهم کند. در نهایت، حمایت مؤثر زمانی اتفاق میافتد که فرد دارای معلولیت نه صرفاً به عنوان دریافتکننده خدمت، بلکه به عنوان نیروی انسانی، تولیدکننده و صاحب درآمد پایدار در اقتصاد دیده شود.
