معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه خروجی نظام تعلیم و تربیت را نباید تنها با نمره سنجید، از اجرای برنامه‌های گسترده برای آماده‌سازی دانش‌آموزان برای آینده خبر داد. سیدمصطفی آذرکیش در گفت‌وگو با پانا، آموزش هوش مصنوعی به بیش از ۴ میلیون دانش‌آموز، استقرار الگوی «مدرسه تراز» و برگزاری جشنواره‌های علمی و مهارتی را از مهم‌ترین برنامه‌های این معاونت برشمرد و بر توانمندسازی معلمان به‌عنوان محور اصلی تحول تأکید کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سیدمصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، امروز یکشنبه ۱۵ شهریور ماه در گفت‌وگو با خبرگزاری پانا، طرح‌های ارتقای کیفیت آموزش در دوره متوسطه را تشریح کرد و گفت: «به هیچ عنوان به دنبال این نیستیم که خروجی نظام تعلیم و تربیت فقط با نمره سنجیده شود؛ هدف اصلی ما این است که دانش‌آموزان بتوانند برای زندگی در آینده آماده شوند. اگرچه نمره یکی از شاخص‌های قابل توجه است و ارتقای معدل نیز در دستور کار قرار دارد، اما تمام تلاش ما در معاونت آموزش متوسطه این است که برنامه‌هایمان را با نیازهای آینده‌ی نوجوانان و جوانان متناسب کنیم.»
آذرکیش با اشاره به اهمیت فناوری‌های نوین در این مسیر، افزود: «بر این اساس، آموزش در بحث فناوری‌های جدید را در دستور کار قرار دادیم که نتیجه آن آموزش هوش مصنوعی به بیش از ۴ میلیون دانش‌آموز بوده است.» این طرح که با همکاری معاونت علمی ریاست‌جمهوری اجرا شده، تاکنون گام‌های مؤثری در جهت آشنایی دانش‌آموزان با مبانی هوش مصنوعی و کاربردهای آن برداشته است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، آموزش هوش مصنوعی به‌تدریج در پایه‌های هفتم تا دهم مدارس سراسر کشور نهادینه خواهد شد.
معاون آموزش متوسطه در ادامه به برنامه‌های توانمندسازی معلمان و ایجاد شور و نشاط علمی در مدارس اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: «در سفر یادگیری پیش‌بینی کرده‌ایم، برنامه‌های متنوعی برای توانمندسازی معلمان در نظر گرفته شده است که می‌توان به اجتماعات یادگیری معلمان، استقرار الگوی «مدرسه تراز» و جشنواره‌های مختلف دانش‌آموزی اشاره کرد؛ جشنواره‌هایی نظیر «نوجوان خوارزمی»، جشنواره «علمی-پژوهشی دانش‌آموزان در پژوهش‌سراها» و جشنواره‌های مهارتی که شامل المپیادهای شایستگی‌محور هستند.»
جشنواره نوجوان خوارزمی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رویدادهای علمی و مهارتی دوره متوسطه اول，هر ساله با هدف کیفی‌بخشی به فرآیند آموزش و شناسایی استعدادهای نهفته دانش‌آموزان برگزار می‌شود. در یازدهمین دوره این جشنواره، دانش‌آموزان در محورهایی همچون پژوهش، علوم آزمایشگاهی، برنامه‌نویسی، زبان و ادبیات فارسی، مناظره علمی، فرهنگ و هنر، قرآن و معارف اسلامی، کسب‌وکار و ریاضی با یکدیگر به رقابت پرداختند. دوازدهمین دوره این جشنواره نیز برای سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.
آذرکیش در ادامه تصریح کرد: «ترکیب این اقدامات، در نهایت به آماده‌سازی دانش‌آموزان برای آینده منجر می‌شود. کارهایی که در طول سال تحصیلی انجام دادیم، ضمن تقویت کیفیت آموزشی و ارتقای آن، به عدالت آموزشی نیز نزدیک‌تر است.» او درباره وضعیت تحلیل نمرات امتحانات نهایی نیز گفت: «اگرچه در مورد امتحان نهایی اخیراً نتایج اولیه‌ای اعلام شده است، اما ما صرفاً به دنبال ارتقای نمره نیستیم و منتظر هستیم تا نتایج اصلی پس از تحلیل‌های کارشناسی آماده شود و سپس اعلام خواهیم کرد.»
برنامه‌های ارتقای کیفیت آموزش در دوره متوسطه در یک سال اخیر با شتاب بیشتری دنبال شده است. در تابستان ۱۴۰۴، فاز نخست آموزش هوش مصنوعی به یک میلیون دانش‌آموز و ۱۰۰ هزار معلم آغاز شد و تا امروز این تعداد به بیش از ۴ میلیون دانش‌آموز افزایش یافته است. همچنین الگوی «مدرسه تراز» به‌عنوان یکی از برنامه‌های محوری سند تحول بنیادین از ابتدای سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ در استان‌های مختلف کشور اجرایی شده است. این الگو با هدف تحقق عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری در مدارس طراحی شده و بر پنج بُعد مدیریت و راهبری، برنامه آموزشی و تربیتی، محیط تربیت، کنشگران اصلی و نتایج و پیامدها استوار است.
در حوزه امتحانات نهایی، گزارش‌های منتشرشده از نتایج خردادماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که در پایه دوازدهم، در مجموع رشته‌های نظری، کاهش ۲۱ صدم نمره نسبت به سال گذشته مشاهده شده است. در رشته علوم تجربی، میانگین نمرات با ۲۲ درصد افت در صدر کاهش‌ها قرار دارد و رشته علوم انسانی نیز با ۱۶ درصد کاهش روبه‌رو شده است. با این حال، در رشته ریاضی فیزیک، افزایش نمره ثبت شده و عملکرد ۴ استان محروم نیز بهبود یافته است.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
تأکید معاون آموزش متوسطه بر مهارت‌آموزی به‌جای نمره‌محوری، رویکردی راهگشا در نظام آموزشی کشور محسوب می‌شود. در شرایطی که گزارش‌ها از افت محسوس نمرات امتحانات نهایی در برخی رشته‌ها حکایت دارد، این رویکرد می‌تواند به عبور از بحران کمی‌گرایی در آموزش و حرکت به‌سوی کیفیت‌گرایی کمک کند. با این حال، تحقق این هدف بلندمدت نیازمند زیرساخت‌های متعددی است که مهم‌ترین آنها توانمندسازی معلمان به‌عنوان مجریان اصلی تحول در کلاس‌های درس است.
آموزش هوش مصنوعی به ۴ میلیون دانش‌آموز، گامی بی‌سابقه در نظام آموزشی کشور است که می‌تواند ایران را در زمره کشورهای پیشرو در این حوزه قرار دهد. اما نکتۀ مهم، کیفیت این آموزش‌ها و میزان کاربردپذیری آنها در زندگی روزمره دانش‌آموزان است. صرفاً آموزش مبانی نظری هوش مصنوعی، بدون ایجاد بسترهای عملی و پروژه‌محور، نمی‌تواند دانش‌آموزان را برای مواجهه با عصر دیجیتال آماده سازد.
همچنین اجرای الگوی «مدرسه تراز» در کنار جشنواره‌هایی همچون نوجوان خوارزمی، ظرفیت بالایی برای شناسایی و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان دارد. اما آنچه این برنامه‌ها را از یک طرح موقتی به یک تحول پایدار تبدیل می‌کند، استمرار و نظارت مستمر بر اجرای آنهاست. انتظار می‌رود وزارت آموزش و پرورش با ایجاد سازوکارهای ارزیابی شفاف و مشارکت‌دهنده، ضمن رصد دقیق کیفیت اجرای این برنامه‌ها، بسترهای لازم برای استمرار و تعمیق آنها را در سال‌های آینده فراهم آورد. در نهایت، آنچه نظام تعلیم و تربیت را از بحران‌های مقطعی عبور می‌دهد، نگاه راهبردی و آینده‌نگرانه‌ای است که امروز در برنامه‌های معاونت آموزش متوسطه به‌وضوح دیده می‌شود، اما تحقق آن در گرو عزم همگانی و همکاری تمام ارکان آموزشی کشور است.
