در حاشیه چهلوهشتمین دوره مسابقات جهانی مهارت در شانگهای چین، جمعی از مسئولان آموزشی، اقتصادی و جوانان بر ضرورت تقویت مهارتآموزی، پیوند آموزش با بازار کار و توجه بیشتر نظام برنامهریزی و بودجهریزی به آموزشهای فنیوحرفهای تأکید کردند؛ موضوعی که با توجه به حضور ایران با ۲۲ رقابتکننده در ۲۰ رشته مهارتی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، در حاشیه چهلوهشتمین دوره مسابقات جهانی مهارت در شانگهای چین، نشستی با حضور فاطمه منصوری، سرپرست سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور، جمعی از مدیران و نمایندگان دستگاههای اجرایی و فرازی، سرپرست سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در شانگهای، برگزار شد و نقش مهارتآموزی در هدایت شغلی جوانان، توسعه اقتصادی و تقویت اقتصاد دانشبنیان مورد بررسی قرار گرفت.
فاطمه منصوری در این نشست با اشاره به جایگاه مسابقات جهانی مهارت در مسیر حرفهای جوانان، بر نقش این رویدادها در شکلگیری هویت حرفهای و تقویت آینده شغلی نسل جدید تأکید کرد. به گفته او، حضور جوانان در رقابتهای استاندارد بینالمللی علاوه بر محک زدن توانمندیهای مهارتی، امکان انتقال تجربههای نوین به ساختار آموزشهای مهارتی کشور و افزایش خودباوری جوانان را فراهم میکند.
مسابقات جهانی مهارت شانگهای از ۲۲ تا ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود و رقابتهای اصلی آن از ۲۳ تا ۲۶ سپتامبر در مرکز ملی نمایشگاه و همایشهای شانگهای جریان دارد. این دوره با حضور یک هزار و ۳۸۵ شرکتکننده از ۶۸ کشور و منطقه و در ۶۴ رشته مهارتی برگزار شده است.
ایران نیز در این دوره با ۲۲ نخبه مهارتی در ۲۰ رشته حضور دارد. این تیم پس از برگزاری اردوهای آمادهسازی و طی مراحل ارزیابی تخصصی انتخاب شده است. پیش از اعزام نیز اردوهای متمرکز تیم ملی مهارت با هدف آمادهسازی شرکتکنندگان آغاز شده بود.
از فرهنگ مهارت تا سیاستگذاری اقتصادی
منصوری در این نشست همچنین بر ایده «وفاق برای ایران ماهر» تأکید کرد و بهرهگیری از ظرفیت دستگاههای دولتی و همراهی بخش خصوصی را برای توسعه مهارتآموزی ضروری دانست. بر اساس این دیدگاه، توسعه آموزشهای مهارتی تنها وظیفه یک سازمان یا دستگاه آموزشی نیست و تحقق آن نیازمند همکاری میان نهادهای آموزشی، اقتصادی، اجرایی و بخش خصوصی است.
این نگاه در حالی مطرح میشود که ساختار مسابقات جهانی مهارت نیز صرفاً بر رقابت میان جوانان متمرکز نیست و آموزش، صنعت، دولت و فعالان اقتصادی را در کنار یکدیگر قرار میدهد. در دوره شانگهای، ۶۴ رشته در شش حوزه اصلی شامل فناوری تولید و مهندسی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، ساختوساز، حملونقل و لجستیک، هنرهای خلاق و مد و خدمات اجتماعی و شخصی برگزار میشود.
آذرکیش، معاون وزیر آموزش و پرورش، در این نشست بر ضرورت نهادینه شدن فرهنگ مهارت از دوران تحصیل تأکید کرد. از این منظر، آشنایی دانشآموزان با دستاوردهای مسابقات مهارتی میتواند به شناخت بهتر ظرفیتهای شغلی و تحصیلی کمک کند و مسیر هدایت تحصیلی را از انتخابهای صرفاً نظری به سمت شناخت تواناییها و نیازهای واقعی بازار کار سوق دهد.
این موضوع در شرایطی اهمیت دارد که فاصله میان آموزش مدرسهای و نیازهای بازار کار یکی از مسائل مهم سیاستگذاری آموزشی و اشتغال است. پیوند مؤثرتر آموزش نظری با تجربه عملی میتواند به دانشآموزان کمک کند تا پیش از ورود به دانشگاه یا بازار کار، شناخت دقیقتری از تواناییها، علایق و فرصتهای شغلی به دست آورند.
از سوی دیگر، درویشی، رئیس امور آموزش سازمان برنامه و بودجه کشور، در این نشست بر ضرورت توجه بیشتر به آموزش فنیوحرفهای در نظام برنامهریزی و بودجهریزی تأکید کرد. محور این دیدگاه، بازدهی اقتصادی مهارت و نقش آن در افزایش بهرهوری و کاهش بیکاری است؛ موضوعی که نشان میدهد آموزش مهارتی صرفاً یک برنامه آموزشی نیست و میتواند بهعنوان بخشی از سیاست توسعه اقتصادی دیده شود.
مهارت؛ حلقه اتصال آموزش، فناوری و تولید
بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان، نیز سرمایه انسانی متخصص را یکی از پایههای موفقیت شرکتهای دانشبنیان دانست. به گفته او، صنایع پیشرفته برای تحقق ظرفیتهای اقتصادی خود به تکنسینها و نیروهای ماهر نیاز دارند و مهارت میتواند حلقه اتصال نوآوری و تولید ثروت باشد.
این موضوع با روندهای مشاهدهشده در مسابقات جهانی مهارت نیز همخوانی دارد. در دوره شانگهای، علاوه بر رشتههای سنتی، رشتههایی مانند آزمون نرمافزار، فناوری امنیت هوشمند، سامانههای هوایی بدون سرنشین و طراحی رسانههای تعاملی دیجیتال نیز به برنامه رقابتها اضافه شدهاند؛ تغییراتی که نشان میدهد ساختار مهارتهای مورد نیاز بازار کار همزمان با فناوری و تحولات صنعتی در حال تغییر است.
اعظم کریمی، مدیرکل دفتر طرحهای جوانان وزارت ورزش و جوانان، نیز با اشاره به ابعاد فرهنگی این رویدادها، بر نقش جشنوارهها و مسابقات مهارتی در شکلدهی نگرش نسل جدید نسبت به کار، پشتکار و خلاقیت تأکید کرد.
در ادامه، فرازی، سرپرست سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در شانگهای، با اشاره به حضور ایران در این رویداد بر نقش دستگاه دیپلماسی در پشتیبانی از تبادل تجربیات بینالمللی و استفاده از فرصتهای آموزشی و مهارتی تأکید کرد.
حضور ایران در مسابقات جهانی مهارت سابقهای چندساله دارد و کشورمان از سال ۲۰۰۰ به عضویت WorldSkills درآمده است. در دوره شانگهای نیز تیم ایران در ۲۰ رشته رقابت میکند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آنچه از مباحث مطرحشده در شانگهای اهمیت بیشتری دارد، تبدیل مهارتآموزی از یک فعالیت جانبی آموزشی به بخشی از سیاست اصلی آموزش و اشتغال کشور است. مسابقات جهانی میتواند ویترین توانمندی جوانان باشد، اما اثرگذاری واقعی آن زمانی شکل میگیرد که تجربه این رقابتها به داخل نظام آموزشی و بازار کار منتقل شود.
برای دانشآموز، مهارت نباید صرفاً به معنای یادگیری یک حرفه مشخص باشد؛ بلکه میتواند شامل حل مسئله، کار تیمی، کار با فناوری، خلاقیت و توانایی تطبیق با تغییرات بازار کار نیز باشد. بنابراین، توسعه هنرستانها، آموزشهای فنیوحرفهای و برنامههای مهارتی مدارس باید همراه با ارتباط مستمر با صنایع و نیازهای واقعی اقتصاد دنبال شود.
از سوی دیگر، بودجهریزی مهارتمحور زمانی میتواند نتیجه مطلوب داشته باشد که صرفاً به افزایش اعتبارات محدود نشود. کیفیت تجهیزات آموزشی، بهروز بودن محتوای مهارتی، توانمندسازی مربیان، ارتباط با کارفرمایان و سنجش میزان اشتغال یا بهرهوری مهارتآموختگان، شاخصهایی هستند که میتوانند مشخص کنند منابع اختصاصیافته تا چه اندازه به نتیجه اقتصادی و اجتماعی منجر شدهاند.
مسابقات شانگهای نیز تصویری از آینده مهارت ارائه میدهد؛ آیندهای که در آن فناوریهای دیجیتال، هوش مصنوعی، رباتیک و صنایع پیشرفته در کنار مهارتهای فنی سنتی قرار گرفتهاند. از این منظر، سیاست مهارتآموزی کشور نیازمند حرکت همزمان در دو مسیر است: حفظ مهارتهای مورد نیاز اقتصاد موجود و آمادهسازی نیروی انسانی برای مشاغل و فناوریهای آینده.
