با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی و افزایش رفتوآمد کودکان در محیطهای آموزشی، متخصصان نسبت به شیوع آنفلوآنزا در میان کودکان هشدار دادهاند. مائده حبیبی، متخصص کودکان، با تأکید بر اهمیت پیشگیری، دریافت واکسن برای کودکان بالای ۶ ماه را توصیه کرده و رعایت تهویه، شستوشوی دستها و خودداری کودکان بیمار از حضور در مدرسه را از مهمترین راهکارهای کاهش انتقال بیماری دانسته است.
به گزارش فرهنگیان پرس، مائده حبیبی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان و متخصص کودکان، با اشاره به وضعیت آنفلوآنزای در گردش اظهار کرد: کودکان بیش از برخی گروههای دیگر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند و والدین باید همزمان با نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس، اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرند.
او توصیه کرد کودکان بالای ۶ ماه برای پیشگیری از ابتلا به آنفلوآنزا واکسن دریافت کنند و افزود: بهترین زمان انجام واکسیناسیون معمولاً شهریورماه و حداکثر تا پایان مهرماه است.
این توصیه در شرایطی مطرح میشود که موضوع زمان مناسب واکسیناسیون آنفلوآنزا در روزهای اخیر نیز مورد توجه متخصصان قرار گرفته است. رئیس بیمارستان مرکز طبی کودکان در ۲۲ شهریور ۱۴۰۵، بهترین زمان تزریق واکسن را اواخر شهریور تا پایان مهر اعلام کرده است. همچنین متخصصان بیماریهای عفونی با اشاره به فاصله زمانی ایجاد ایمنی پس از واکسیناسیون، تزریق واکسن پیش از افزایش موارد بیماری در نیمه دوم پاییز را توصیه کردهاند.
آنفلوآنزا؛ تهدیدی جدیتر برای محیطهای تجمعی
حبیبی با اشاره به علائم شایع بیماری گفت: یکی از مهمترین نشانههای آنفلوآنزا تب است که در برخی بیماران میتواند به ۳۹ تا ۴۰ درجه سانتیگراد برسد. سردرد، بدندرد و علائم عمومی شدیدتر از سرماخوردگی نیز میتواند در جریان بیماری مشاهده شود و در برخی کودکان، علائمی مانند اسهال و استفراغ نیز بروز کند.
به گفته این متخصص کودکان، در شرایط فعلی موارد مراجعه با علائم مشابه آنفلوآنزا بیشتر از موارد کروناست، هرچند موارد ابتلا به کرونا نیز همچنان مشاهده میشود.
اهمیت این موضوع برای مدارس بیشتر است؛ زیرا بازگشت میلیونها دانشآموز به کلاسهای درس، ارتباط نزدیک و روزانه کودکان با یکدیگر را افزایش میدهد. تجربه سال گذشته نیز نشان داد که افزایش گردش ویروس آنفلوآنزا میتواند مستقیماً نظام آموزشی را تحت تأثیر قرار دهد. در آذر ۱۴۰۴، معاون درمان وزارت بهداشت اعلام کرده بود کودکان ۵ تا ۱۴ سال از گروههای هدف مهم ویروس آنفلوآنزا هستند و از والدین خواسته بود کودکان دارای علائم بیماری را در خانه نگه دارند و از حضور آنان در مدرسه و محیطهای تجمعی جلوگیری کنند.
در ادامه همان موج بیماری، در برخی مناطق کشور تصمیمهایی برای تعطیلی موقت مدارس با هدف کاهش زنجیره انتقال اتخاذ شد. برای نمونه، در دیماه ۱۴۰۴ تمامی مدارس آذربایجان غربی برای یک روز به دلیل شیوع آنفلوآنزا غیرحضوری شدند.
این تجربه نشان میدهد پیشگیری در مدرسه نباید پس از افزایش شدید موارد بیماری آغاز شود. آموزش دانشآموزان درباره شستوشوی صحیح دستها، رعایت فاصله در زمان بیماری، استفاده صحیح از ماسک در شرایط لازم و اطلاعرسانی به والدین میتواند بخشی از برنامه آمادگی مدارس برای فصل بیماریهای تنفسی باشد.
حبیبی همچنین بر ضرورت خودداری افراد مبتلا از حضور در مدرسه، محیطهای شلوغ و اجتماعات تأکید کرد و شستوشوی منظم دستها و استفاده از ماسک را از اقدامات مؤثر برای کاهش انتقال بیماری دانست.
از سوی دیگر، تأمین واکسن نیز خود به یکی از موضوعات مهم فصل پاییز تبدیل شده است. در شهریور ۱۴۰۴، سازمان غذا و دارو از تأمین و توزیع میلیونها دز واکسن چهارظرفیتی آنفلوآنزا خبر داده بود؛ در سال جاری نیز مسئولان از پیگیری تأمین واکسن برای مراکز بهداشت و داروخانهها خبر دادهاند و اعلام شده واکسن معاونتهای بهداشتی از اواخر شهریور و اوایل مهر در دسترس قرار میگیرد.
مراقبت از کودک بیمار در خانه
این متخصص کودکان با تأکید بر اینکه آنفلوآنزا یک بیماری ویروسی است، تصریح کرد: این بیماری در حالت معمول به آنتیبیوتیک نیاز ندارد و درمان آن عمدتاً حمایتی و مراقبتی است؛ مگر اینکه بیمار با علائم شدید یا عوارض بیماری مواجه شود.
در موارد خفیف، والدین باید بر استراحت کودک، کنترل تب و تأمین مایعات کافی تمرکز کنند. مصرف داروهای تببر نیز باید متناسب با سن و شرایط کودک و با نظر پزشک انجام شود و والدین نباید به صورت خودسرانه دارو مصرف کنند.
تأمین مایعات، سوپ و غذاهای مناسب نیز میتواند به حفظ وضعیت عمومی بدن در دوره بیماری کمک کند. با این حال، در کودکان کمسن و بهویژه شیرخواران، کاهش مصرف شیر و مایعات اهمیت بیشتری دارد و میتواند نشانهای برای ضرورت ارزیابی پزشکی باشد.
حبیبی هشدار داد در صورت بروز مشکلات تنفسی شدید، اسهال شدید، بیاشتهایی یا کاهش قابل توجه دریافت مایعات و شیر، والدین باید کودک را برای ارزیابی وضعیت به پزشک برسانند.
او درباره تفاوت آنفلوآنزا و سرماخوردگی نیز گفت: سرماخوردگی معمولاً با علائم خفیفتری همراه است، در حالی که آنفلوآنزا میتواند تب، سردرد، بدندرد و علائم شدیدتری ایجاد کند و معمولاً دوره بیماری نیز طولانیتر است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با توجه به نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، مدیریت آنفلوآنزا صرفاً یک موضوع پزشکی برای خانوادهها نیست؛ بلکه مستقیماً با استمرار آموزش، حضور دانشآموزان در کلاس و سلامت معلمان و کارکنان مدارس ارتباط دارد. تجربه سال گذشته و تعطیلی برخی مدارس به دلیل افزایش بیماری نشان داد که تأخیر در اقدامات پیشگیرانه میتواند هزینه آموزشی و اجتماعی بیشتری ایجاد کند.
بنابراین مدارس باید پیش از افزایش موارد بیماری، برنامه مشخصی برای تهویه کلاسها، آموزش بهداشت فردی، اطلاعرسانی به والدین و مدیریت حضور دانشآموزان بیمار داشته باشند. تهویه مناسب بهویژه در کلاسهای پرتراکم اهمیت دارد و باز گذاشتن پنجرهها در حد امکان و کاهش تجمع غیرضروری میتواند به کاهش احتمال انتقال بیماریهای تنفسی کمک کند.
از سوی دیگر، نباید هر تب یا علائم تنفسی را صرفاً به آنفلوآنزا نسبت داد و نباید دارو، بهخصوص آنتیبیوتیک، بدون ارزیابی پزشک مصرف شود. تشخیص شدت بیماری و شناسایی علائم هشدار در کودکان باید در اولویت خانوادهها قرار گیرد.
در نهایت، پیشگیری مؤثر نیازمند همکاری سه ضلع خانواده، مدرسه و نظام سلامت است. خانواده باید کودک بیمار را به مدرسه نفرستد، مدرسه باید محیط سالم و دارای تهویه مناسب فراهم کند و نظام سلامت نیز باید دسترسی به واکسن و اطلاعات معتبر را تسهیل کند. در چنین شرایطی میتوان پیش از آنکه موج بیماری به تعطیلی کلاسها و اختلال در روند آموزش منجر شود، زنجیره انتقال را تا حد امکان کنترل کرد.
