سازمان بهزیستی کشور از تغییر راهبردی در سیاستهای خود برای ساماندهی کودکان کار خبر داد و اعلام کرد که به جای تمرکز صرف بر جمعآوری و نگهداری، بر توانمندسازی خانواده، بازگشت کودکان به مدرسه و مداخلات اجتماعی متمرکز شده است. رئیس سازمان بهزیستی در نشست تخصصی حمایت از کودکان آسیبپذیر از شناسایی ۲ هزار و ۸۸ کودک بازمانده از تحصیل و هدفگذاری برای بازگرداندن تمام آنان به چرخه آموزش خبر داد.
به گزارش فرهنگیان پرس، نشست تخصصی حمایت از کودکان آسیبپذیر با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، صادقی مشاور محلهمحوری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فاطمه مقدسی مشاور وزیر تعاون، یوسف مزارعی مدیرکل پیگیری و پاسخگویی به درخواستها و شکایات مردمی نهاد ریاستجمهوری، رضا امیدوار تجریشی مدیرکل دفتر ارتباطات مردمی و مشارکت اجتماعی نهاد ریاستجمهوری و نمایندگان تشکلهای مردمنهاد برگزار شد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست که بیش از سه ساعت به طول انجامید، با اعلام تغییر رویکرد این سازمان در مواجهه با پدیده کودکان کار، گفت: «سالها رویکرد غالب در مواجهه با کودکان کار، جمعآوری و نگهداری آنها در مراکز بود و این وضعیت بدون مداخله در وضعیت خانواده و بازگرداندن کودک به چرخه آموزش، نمیتوانست مانع تکرار این پدیده شود». حسینی تأکید کرد که اکنون سازمان بهجای تمرکز صرف بر نگهداری کودک، بر توانمندسازی خانواده، بازگشت به مدرسه، مداخلات اجتماعی و استفاده از ظرفیت تشکلهای مردمنهاد استوار شده است.
حسینی با اشاره به آمار کودکان تحت پوشش این سازمان، اظهار کرد: «این سازمان در حال حاضر ۲۴۳ هزار کودک را تحت پوشش دارد و تاکنون ۲ هزار و ۸۸ کودک بازمانده از تحصیل در میان جامعه هدف شناسایی شدهاند». او افزود: «هدفگذاری بهزیستی در سال جاری برگرداندن تمام این کودکان به مدرسه است و برای هر کودک تحت پوشش نیز ماهانه ۲ میلیون تومان کمکهزینه تحصیلی پرداخت میشود». حسینی با تأکید بر اینکه هیچ کودکی نباید از تحصیل بازبماند، از دستگاههای مرتبط و تشکلهای مردمنهاد خواست اطلاعات کودکان بازمانده از تحصیل و مناطق محل سکونت آنها را در اختیار بهزیستی قرار دهند تا امکان پیگیری و بازگرداندن آنها به مدرسه فراهم شود.
او در بخش دیگری از سخنان خود به واگذاری مسئولیت ساماندهی کودکان کار از سوی شورای اجتماعی کشور به سازمان بهزیستی اشاره کرد و گفت: «مسئولیت ساماندهی کودکان کار حدود سه ماه است که از سوی شورای اجتماعی کشور به سازمان بهزیستی واگذار شده است». حسینی خاطرنشان کرد: «نگاه جدید سازمان بهزیستی بر این مبناست که مسئله کودک کار را نمیتوان صرفاً با جمعآوری کودک از خیابان حل کرد چون تا زمانی که وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده تغییر نکند، امکان بازتولید این چرخه وجود دارد».
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اینکه بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد کودکان کار دارای خانواده هستند، بر لزوم حفظ پیوند کودک با خانواده تأکید کرد. حسینی در تشریح گستردگی خدمات این سازمان افزود: «علاوه بر ۹۰ مرکز کودکان کار، هماکنون از ۵۳ هزار کودک بیسرپرست و بدسرپرست حمایت میکنیم، سالانه برای ۱۸ هزار کودک بازپیوند به خانواده انجام میدهیم، بیش از ۲۵ هزار کودک را به فرزندخواندگی واگذار کردهایم و در ۷۰۰ مرکز شبهخانواده از هزاران کودک دیگر نگهداری میکنیم».
معاون اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی نیز درباره آمار پذیرشها تصریح کرد که از طریق ۹۰ مرکز روزانه حمایتی-آموزشی و مراکز شبانهروزی به کودکان کار خدمات ارائه میشود و در حال حاضر بهطور تقریبی ۹ هزار کودک در مراکز روزانه و ۳ هزار کودک در مراکز نگهداری دارای پرونده فعال هستند.
در این نشست، موضوع ثبتنام کودکان فاقد مدارک هویتی نیز مورد بحث قرار گرفت. افخم صباغ از مؤسسه مهر و ماه با اشاره به تجربه فعالیت این مجموعه گفت: «یکی از جدیترین مشکلات، ثبتنام کودکانی است که دارای برگههای سرشماری هستند. برخی از این کودکان در سالهای گذشته با وجود معرفی از سوی بهزیستی با مشکل ثبتنام یا ادامه تحصیل مواجه شدهاند». همچنین سیدحسن موسویچلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی از صدور دستورالعملی برای ثبتنام کودکان زیر ۱۸ سال، فارغ از وضعیت مجوز آنها خبر داد.
نمایندگان تشکلهای مردمنهاد حاضر در نشست، نسبت به برخی شیوههای مداخله در مواجهه با کودکان کار انتقاد کردند و جمعآوری خشن کودکان از خیابان را مورد نقد قرار دادند. آنان تأکید کردند که تمرکز باید از «کودک کار» به «کار کودک» تغییر کند و شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده نیز مورد مداخله قرار گیرد.
زیرذرهبین فرهنگیان پرس
تغییر رویکرد سازمان بهزیستی از نگهداری محض به توانمندسازی خانوادهمحور، اگرچه گامی مثبت و اساسی در حل ریشهای معضل کودکان کار محسوب میشود، اما اجرای موفقیتآمیز آن با چالشهای جدی روبهرو است. آمار بیش از یک میلیون کودک بازمانده از تحصیل در کشور در مقابل هدفگذاری بهزیستی برای بازگرداندن تنها ۲ هزار و ۸۸ کودک تحت پوشش خود به مدرسه نشاندهنده وسعت فاجعه و ضرورت همکاری همه دستگاههاست. همچنین با وجود تأکید بر توانمندسازی خانواده، تا زمانی که بستههای معیشتی هدفمند، اشتغال پایدار برای والدین و تقویت اورژانس اجتماعی به طور جدی دنبال نشود، کودکان کار همچنان در معرض آسیبهای ناشی از فقر و بیسرپرستی قرار خواهند گرفت. ضرورت دارد سازمان بهزیستی با همکاری وزارت کشور و آموزشوپرورش، نظام یکپارچه اطلاعات کودکان کار را راهاندازی کرده و با نظارت بر مراکز شبهخانواده و تقویت نقش تشکلهای مردمنهاد، زمینه را برای تحقق عدالت اجتماعی و حذف پدیده شوم کودکان کار از جامعه فراهم آورد. همچنین با توجه به اینکه ۸۶ درصد کودکان کار شناساییشده، اتباع خارجی هستند، ضرورت دارد سیاستهای حمایتی با نگاه ویژه به این گروه و با همکاری دستگاههای مرتبط تدوین و اجرا شود.
