مدیرکل حوزه وزارتی آموزش و پرورش با اعلام آمادگی برای آغاز سال تحصیلی جدید، از تأمین منابع انسانی، مالی و تجهیزات مدارس و توزیع بهموقع کتابهای درسی خبر داد و تأکید کرد مراسم بازگشایی مدارس امسال باید با مشارکت دانشآموزان و خانوادهها، از قالبهای تکراری فاصله بگیرد و با خلاقیت و نشاط بیشتری برگزار شود.
به گزارش فرهنگیان پرس، اسماعیل بحریزاده، مدیرکل حوزه وزارتی آموزش و پرورش، مهمترین مأموریت فعلی این وزارتخانه را بازگشایی آرام و کمدغدغه مدارس عنوان کرد و گفت تمهیدات لازم برای حضور بهموقع دانشآموزان در مدارس فراهم شده است؛ اظهاراتی که در آستانه آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، بار دیگر مسئله آمادگی مدارس، تأمین نیروی انسانی و کیفیت شروع سال تحصیلی را در مرکز توجه قرار میدهد.
بحریزاده در گفتوگو با پانا اظهار کرد: «مهمترین مأموریت کلان وزارت آموزش و پرورش در حال حاضر، بازگشایی آرام و کمدغدغه مدارس برای سال تحصیلی جدید و فراهم کردن بهموقع شرایط حضور دانشآموزان در مدرسه است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که پروژه مهر هر سال یکی از مهمترین فرآیندهای اجرایی آموزش و پرورش برای آمادهسازی مدارس پیش از آغاز سال تحصیلی به شمار میرود. این پروژه تنها به آمادهسازی فضای فیزیکی مدارس محدود نیست و موضوعاتی مانند ساماندهی نیروی انسانی، ثبتنام دانشآموزان، توزیع کتابهای درسی، تجهیزات آموزشی و برنامهریزی برای شروع فعالیت مدارس را نیز دربرمیگیرد.
بحریزاده درباره اقدامات انجامشده برای آغاز سال تحصیلی جدید گفت: «الحمدالله تمامی تدابیر لازم در حوزههای تأمین منابع انسانی، منابع مالی و تجهیزات مدارس اندیشیده شده است. کتب درسی دانشآموزان بهموقع تولید و در حال توزیع است.»
تأمین نیروی انسانی یکی از حساسترین بخشهای پروژه مهر است؛ زیرا حتی در صورت آماده بودن ساختمان مدرسه و تجهیزات آموزشی، نبود معلم یا تعیینتکلیف نشدن وضعیت نیروها میتواند آغاز سال تحصیلی را با مشکل مواجه کند. از همین رو، اعلام آمادگی وزارت آموزش و پرورش در این حوزه برای خانوادهها و بهویژه معلمان اهمیت دارد.
مدیرکل حوزه وزارتی آموزش و پرورش همچنین تأکید کرد: «هیچ مانع جدی برای بازگشایی مدارس نداریم و همه چیز برای آغاز سال تحصیلی باشکوه، کمدغدغه و بهموقع آماده است. مدارس ما آغوش خود را برای استقبال گرم از دانشآموزان در اول مهر باز میکنند.»
با وجود این اظهارات، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که موفقیت پروژه مهر تنها در گرو اعلام آمادگی ستاد وزارتخانه نیست و شرایط واقعی مدارس در استانها و مناطق مختلف نیز باید مورد توجه قرار گیرد. تفاوت میان مدارس از نظر جمعیت دانشآموزی، وضعیت ساختمان، کمبود نیروی انسانی و امکانات آموزشی باعث میشود ارزیابی آمادگی مدارس نیازمند بررسی میدانی و منطقهای باشد.
تأکید بر تغییر چهره بازگشایی مدارس
یکی از بخشهای متفاوت اظهارات بحریزاده، تأکید بر تغییر شکل مراسم آغاز سال تحصیلی است. او گفت: «امیدواریم سال تحصیلی جدید، سالی سرشار از موفقیت، شور و نشاط برای دانشآموزان باشد.»
او ادامه داد: «از این رو، برنامهریزی شده است که سال تحصیلی جدید و اول مهرماه امسال با شکلی جدید و خلاقیت نوآورانه از سوی مدارس طراحی شود و شیوههای تکراری بازگشایی مدارس دگرگون شود.»
این رویکرد میتواند فرصتی برای مدارس باشد تا مراسم اول مهر را از یک برنامه رسمی و تکراری به رویدادی مشارکتی تبدیل کنند. حضور فعال دانشآموزان، استفاده از ظرفیتهای هنری و ورزشی، برنامههای فرهنگی و ایجاد فضای شاد و انگیزشی میتواند به دانشآموز کمک کند با احساس بهتری سال تحصیلی را آغاز کند.
در این میان، نقش معلمان و مدیران مدارس نیز اهمیت ویژهای دارد. برنامههای خلاقانه زمانی موفق خواهند بود که مدارس اختیار کافی برای طراحی متناسب با شرایط دانشآموزان خود داشته باشند. یک مدرسه در منطقه شهری پرتراکم تهران با مدرسهای در یک منطقه روستایی یا کمبرخوردار، نیازها و ظرفیتهای یکسانی ندارد و نسخه واحد برای همه مدارس نمیتواند الزاماً نتیجه مطلوبی ایجاد کند.
بحریزاده بر مشارکت خانوادهها و دانشآموزان نیز تأکید کرد و گفت: «تمامی تلاش همکاران ما در استانها، مناطق و مدیران محترم مدارس بر این است که با مشارکت خود دانشآموزان و خانوادهها، مراسم بازگشایی را با شور و نشاطی وصفناپذیر برگزار کنند تا دانشآموزان با انگیزه و آمادگی بیشتر وارد محیط تعلیم و تربیت شوند.»
مشارکت خانوادهها در این فرآیند میتواند به تقویت ارتباط میان خانه و مدرسه کمک کند؛ با این حال، این مشارکت نباید به معنای افزایش هزینههای تحمیلی به خانوادهها برای اجرای برنامههای بازگشایی باشد. یکی از نکات مهم در اجرای برنامههای خلاقانه، حفظ دسترسی برابر همه دانشآموزان به برنامهها و جلوگیری از ایجاد تفاوت میان مدارس بر اساس توان مالی خانوادههاست.
پروژه مهر؛ از آمادگی اجرایی تا کیفیت آموزشی
در یک سال گذشته نیز پروژه مهر و آمادهسازی مدارس برای آغاز سال تحصیلی از محورهای اصلی برنامهریزی آموزش و پرورش بوده است. تجربه مهر ۱۴۰۴ نشان داد که ساماندهی نیروی انسانی و آمادهسازی مدارس همچنان از مهمترین چالشهای پیش از بازگشایی مدارس است و همزمان موضوع عدالت آموزشی و کیفیت مدرسه نیز در سیاستگذاریهای وزارتخانه پررنگتر شده است.
در این میان، تأمین کتابهای درسی و تجهیزات تنها بخشی از آمادگی مورد نیاز است. کیفیت آغاز سال تحصیلی در نهایت به این بستگی دارد که دانشآموز در نخستین روز حضور خود در مدرسه با چه شرایطی مواجه شود؛ آیا کلاس درس او معلم دارد؟ آیا برنامه هفتگی منظم است؟ آیا فضای مدرسه برای یادگیری و نشاط آماده شده است؟ و آیا خانوادهها از وضعیت تحصیلی و تربیتی فرزندشان تصویر روشنی دارند؟
از این منظر، «بازگشایی کمدغدغه» باید فراتر از باز شدن فیزیکی مدارس تعریف شود. برای خانوادهها، آغاز موفق سال تحصیلی زمانی محقق میشود که فرزندشان بدون بلاتکلیفی وارد کلاس شود و معلم نیز بتواند از نخستین روز، فرآیند آموزش را آغاز کند.
پروژه مهر همچنین فرصتی برای شناسایی مشکلات باقیمانده مدارس است. اگرچه ممکن است در سطح ستاد، آمادگی عمومی اعلام شود، اما مدیران مدارس باید بتوانند مشکلات احتمالی خود را تا پیش از اول مهر به شکل مؤثر به مناطق آموزش و پرورش منتقل و برای رفع آنها اقدام کنند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آغاز آرام سال تحصیلی مطالبه مشترک خانوادهها، دانشآموزان و فرهنگیان است؛ اما معیار موفقیت پروژه مهر نباید صرفاً برگزاری مراسم اول مهر یا اعلام آمادگی دستگاههای اجرایی باشد. نقطه اصلی ارزیابی، روزهای بعد از بازگشایی است؛ زمانی که مشخص میشود آیا همه کلاسها معلم دارند، کتابها به دست دانشآموزان رسیده، تجهیزات ضروری فراهم است و مدیران و معلمان امکان آغاز واقعی آموزش را دارند یا نه. از سوی دیگر، تأکید بر خلاقیت در مراسم بازگشایی اقدام مثبتی است، اما نباید جای مسائل بنیادیتر آموزش و پرورش را بگیرد. دانشآموز بیش از یک مراسم پرزرقوبرق، به مدرسهای امن، معلمی باانگیزه، کلاس استاندارد و برنامه آموزشی منسجم نیاز دارد. بنابراین پیشنهاد میشود ارزیابی پروژه مهر به شاخصهای قابل سنجش مانند تکمیل نیروی انسانی، وضعیت تجهیزات، کیفیت فضای آموزشی و رضایت دانشآموزان و خانوادهها گره بخورد. اگر این شاخصها در کنار نشاط و خلاقیت قرار گیرند، «مهر آرام» میتواند از یک شعار اجرایی به تجربهای واقعی برای میلیونها دانشآموز تبدیل شود.
