کنکور سراسری ۱۴۰۵ با رقابت بیش از یک میلیون داوطلب و در شرایطی متفاوت از سالهای گذشته برگزار میشود؛ آزمونی که همزمانی آن با آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو-معلم، تغییرات نظام سنجش و تأثیر سوابق تحصیلی، اهمیت بیشتری به تصمیمهای اجرایی سازمان سنجش داده است. در این میان، وعده ارائه تسهیلات به داوطلبانی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند، همچنان یکی از مهمترین مطالبات خانوادهها و داوطلبان است و جزئیات اجرای آن باید هرچه سریعتر شفاف شود.
به گزارش فرهنگیان پرس، کنکور سراسری ۱۴۰۵ برای پذیرش دانشجو در دورههای روزانه، نوبت دوم، پیام نور، مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی و غیردولتی و دانشگاه آزاد اسلامی، در شرایطی آغاز شده است که گروه علوم تجربی با ۴۵۱ هزار و ۵۲۲ داوطلب همچنان پرمتقاضیترین گروه آزمایشی این آزمون به شمار میرود. بر اساس آمار اعلامشده، بیش از یک میلیون و ۷۰ هزار نفر برای شرکت در پنج گروه آزمایشی ثبتنام کردهاند و بخش قابل توجهی از این داوطلبان، آینده تحصیلی و شغلی خود را در نتیجه همین رقابت دنبال میکنند.
رقابت داوطلبان در گروه علوم تجربی از ساعت هشت صبح آغاز شده و داوطلبان این گروه باید به ۱۵۵ سؤال در مدت ۱۸۰ دقیقه پاسخ دهند. ساختار آزمون برای داوطلبان علوم تجربی در سه دفترچه تخصصی تنظیم شده است؛ دفترچه نخست شامل ۴۵ سؤال زیستشناسی با ۴۵ دقیقه زمان پاسخگویی، دفترچه دوم شامل ۶۵ سؤال فیزیک و شیمی با ۷۵ دقیقه زمان و دفترچه سوم شامل ۴۵ سؤال ریاضی و زمینشناسی با ۶۰ دقیقه زمان پاسخگویی است.
در کنار دفترچههای اصلی، برای برخی داوطلبان دفترچههای اختصاصی نیز پیشبینی شده است. داوطلبان دارای دیپلم بهیاری دفترچهای شامل ۳۰ سؤال با ۲۰ دقیقه زمان پاسخگویی خواهند داشت و داوطلبان متقاضی پذیرش در دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی نیز دفترچه اختصاصی شامل ۴۰ سؤال با ۶۰ دقیقه زمان پاسخگویی دریافت میکنند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که داوطلبان علاقهمند به حرفه معلمی، امسال مسیر آزمون سراسری و پذیرش دانشجو-معلم را در یک فرآیند زمانی مشترک دنبال میکنند.
همزمانی کنکور سراسری و آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو-معلم از مهمترین تفاوتهای آزمون ۱۴۰۵ است. پیش از این نیز اعلام شده بود که این دو آزمون با توجه به شرایط کشور و برای کاهش تعدد آزمونها و فراهم کردن شرایط ایمنتر، همزمان برگزار خواهند شد؛ با این حال، فرآیند انتخاب رشته و اعلام نتایج پذیرش دانشجو-معلم و آزمون سراسری از یکدیگر تفکیک شده است.
بر اساس آمار اعلامشده، پس از علوم تجربی، گروه علوم انسانی با ۳۲۷ هزار و ۷۳۴ داوطلب، گروه علوم ریاضی و فنی با ۱۳۵ هزار و ۸۱۳ داوطلب، زبانهای خارجی با ۹۰ هزار و ۱۷۳ داوطلب و هنر با ۶۴ هزار و ۱۹۹ داوطلب قرار دارند. ترکیب جنسیتی داوطلبان نیز نشان میدهد زنان با سهم ۶۵ درصدی، اکثریت شرکتکنندگان کنکور ۱۴۰۵ را تشکیل میدهند؛ سهمی که نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.
این تغییرات را باید در امتداد تحولات چند سال اخیر نظام سنجش آموزش عالی بررسی کرد. در کنکور ۱۴۰۴ نیز سوابق تحصیلی نقش قابل توجهی در نتیجه نهایی داشت و سهم سوابق تحصیلی و آزمون اختصاصی، ساختار رقابت را نسبت به الگوی سنتی کنکور تغییر داد. در همان سال درباره تأثیر سوابق تحصیلی و سهم پایههای یازدهم و دوازدهم توضیحات متعددی از سوی مسئولان سازمان سنجش ارائه شد.
از سوی دیگر، تجربه کنکور ۱۴۰۴ نشان داد که موضوع ظرفیت پذیرش، بهویژه در رشتههای پرتقاضایی مانند پزشکی، همچنان یکی از نقاط حساس فرآیند انتخاب رشته است. در سال گذشته ظرفیت پزشکی در جریان اصلاحات مربوط به دفترچه انتخاب رشته افزایش یافت و مجموع ظرفیت اعلامشده برای پزشکی عمومی به بیش از ۱۴ هزار نفر رسید؛ موضوعی که نشان میدهد عدد ظرفیت اولیه همیشه پایان مسیر نیست و ممکن است در مراحل نهایی پذیرش تغییراتی ایجاد شود.
در کنکور ۱۴۰۵ نیز رئیس سازمان سنجش از پیشبینی حدود ۱۸ هزار ظرفیت برای رشته پزشکی خبر داده و گفته است این عدد در مرحله پذیرش ممکن است تغییر کند. رضا محمدی همچنین درباره زمانبندی نتایج اعلام کرده است که تلاش میشود نتایج اولیه در روزهای ۲۶ و ۲۷ شهریور منتشر شود، پس از آن داوطلبان حدود یک هفته فرصت انتخاب رشته داشته باشند و نتایج نهایی در آبانماه اعلام شود تا امکان آغاز نیمسال تحصیلی فراهم باشد.
اما مهمترین بخش این آزمون برای بخشی از خانوادهها، موضوع داوطلبانی است که در جریان جنگ آسیب دیدهاند. پیش از برگزاری کنکور، سازمان سنجش اعلام کرده بود که بررسی برای تعیین تسهیلات ویژه این گروه در حال انجام است. در اواخر تیرماه نیز رئیس سازمان سنجش از آغاز بررسیهای کارشناسی برای تدوین سهمیه یا تسهیلات ویژه خبر داده بود و تأکید کرده بود که پس از شناسایی مشمولان و تدوین ضوابط، موضوع باید برای تصویب به مرجع ذیصلاح ارسال شود.
این مسئله در هفتههای منتهی به آزمون به یکی از نگرانیهای جدی داوطلبان تبدیل شد. سازمان سنجش حتی درباره پیامکهایی با عنوان «مشمول سهمیه جنگ هستید» هشدار داد و اعلام کرد چنین پیامکهایی در مواردی با هدف کلاهبرداری ارسال شدهاند. همزمان، مسئولان بر پیگیری تسهیلات قانونی برای افرادی که خانه یا محل زندگی آنها در جریان جنگ آسیب دیده و منابع مطالعاتی خود را از دست دادهاند، تأکید کردند.
رئیس سازمان سنجش در توضیح روند بررسی این موضوع گفته است که جلساتی با دستگاههایی از جمله هلال احمر و شهرداری برای شناسایی جامعه هدف برگزار شده، اما فرآیند شناسایی و تدوین سازوکار اجرایی هنوز به طور کامل نهایی نشده است. این وضعیت برای داوطلبی که در شرایط عادی باید صرفاً بر آمادگی علمی تمرکز کند، میتواند نگرانی مضاعفی ایجاد کند؛ بهخصوص برای دانشآموزی که محل زندگی، کتابها، جزوات یا امکان مطالعه او تحت تأثیر مستقیم جنگ قرار گرفته است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
برگزاری کنکور در شرایط بحرانی تنها به معنای فراهم کردن حوزه امتحانی و برقراری امنیت جلسه آزمون نیست؛ عدالت آموزشی زمانی معنا پیدا میکند که تفاوت شرایط داوطلبان نیز در سیاستگذاری مورد توجه قرار گیرد. داوطلبی که ماهها برای کنکور آماده شده اما در اثر تخریب خانه یا از دست دادن امکانات آموزشی، فرصت مطالعه خود را از دست داده است، الزاماً در نقطه شروع یکسانی با سایر داوطلبان قرار ندارد. بنابراین، اگر قرار است تسهیلاتی برای آسیبدیدگان جنگ در نظر گرفته شود، اعلام دقیق جامعه هدف، شیوه احراز شرایط، نوع حمایت و زمان اجرای آن باید شفاف و پیش از مراحل حساس پذیرش مشخص شود. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که تغییرات ظرفیت یا مقررات در مراحل پس از آزمون، میتواند بر تصمیمهای داوطلبان اثر مستقیم بگذارد. اکنون نیز انتظار اصلی این است که حمایت از داوطلبان آسیبدیده از سطح وعده و بررسی کارشناسی عبور کند و به سازوکاری روشن، قابل سنجش و عادلانه تبدیل شود؛ زیرا عدالت در کنکور فقط برگزاری یکسان آزمون برای همه نیست، بلکه فراهم کردن امکان رقابت منصفانه برای کسانی است که شرایط زندگی یکسانی نداشتهاند.
