علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در تشریح برنامه‌های مدیریت شهری برای مواجهه با فشارهای اقتصادی و اجتماعی، از اجرای مجموعه‌ای از بسته‌های حمایتی در حوزه معیشت، فرزندآوری، اشتغال، مسکن، سلامت و انرژی خبر داد. او همچنین با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، کاهش قدرت خرید و فشار هزینه‌های خانوارها را از مسائل مهم کنونی دانست و تأکید کرد که مدیریت شهری قصد دارد از ظرفیت فروشگاه‌های شهروند، میادین میوه و تره‌بار، محله‌ها و مشارکت مردم برای کاهش بخشی از این فشارها استفاده کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در مراسمی با تشریح برنامه‌های جدید مدیریت شهری، مجموعه‌ای از طرح‌های حمایتی و اقتصادی را برای اجرا در پایتخت اعلام کرد؛ طرح‌هایی که از بسته معیشتی و عرضه کالا با قیمت ثابت تا حمایت از مادران، مشاغل خانگی، ساخت مسکن، اجرای آزمایشی پزشک خانواده و مدیریت انرژی را شامل می‌شود.
زاکانی در ابتدای سخنان خود شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور را تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل دانست و گفت بخشی از مشکلات موجود به ناترازی‌های گذشته در حوزه‌هایی مانند بودجه، انرژی، آب و اقتصاد بازمی‌گردد و بخشی دیگر نیز به شرایط ایجادشده پیش و در جریان جنگ مربوط است. او کاهش ارزش پول ملی، افزایش قیمت‌ها و فشار معیشتی را از مهم‌ترین مسائل پیش روی مردم عنوان کرد.
شهردار تهران همچنین درباره پیامدهای اجتماعی مشکلات اقتصادی اظهار کرد که افزایش فشار معیشتی می‌تواند مسائل فرهنگی و اجتماعی را نیز تشدید کند. او در ادامه به مقاله‌ای در روزنامه «دنیای اقتصاد» استناد کرد و مدعی شد که طی سال‌های اخیر حدود ۱۶ میلیون نفر به زیر خط فقر رفته‌اند؛ ادعایی که در این مراسم از سوی او مطرح شد و برای ارزیابی دقیق آن، باید به گزارش و روش‌شناسی منبع مورد استناد مراجعه کرد.
از بسته معیشتی تا بازارچه‌های محلی
یکی از محورهای اصلی سخنان زاکانی، برنامه مدیریت شهری برای کاهش هزینه تأمین کالاهای اساسی خانوار بود. او از اجرای نخستین بسته حمایتی با عنوان «بسته معیشتی» خبر داد و گفت در مهرماه ۱۲ قلم کالای اساسی و در آبان‌ماه سه قلم دیگر به این مجموعه اضافه خواهد شد و در مجموع ۱۵ قلم کالا برای مدت شش ماه با قیمت ثابت عرضه می‌شود.
بر اساس توضیحات شهردار تهران، این کالاها از طریق میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند در اختیار شهروندان قرار می‌گیرند و امکان سفارش و تحویل درب منزل نیز از طریق سامانه شهرزاد پیش‌بینی شده است. اقلام اعلام‌شده شامل برنج، گوشت، شکر، روغن، حبوبات، سویا و ماکارونی و برخی دیگر از کالاهای مصرفی خانوار است.
بخش دیگری از برنامه اعلام‌شده به فروشگاه‌های شهروند مربوط می‌شود. زاکانی گفت از روز شنبه، ۵۰ درصد سود بازرگانی برخی خریدهای انجام‌شده در فروشگاه‌های شهروند به کیف پول شهروندان بازگردانده خواهد شد و این طرح حدود ۱۸ هزار قلم کالا را دربر می‌گیرد.
او همچنین از برنامه مدیریت شهری برای خرید مستقیم برخی کالاها و حذف بخشی از واسطه‌ها خبر داد. به گفته شهردار تهران، مدیریت شهری از ماه‌های گذشته برای خرید قراردادی و تأمین مستقیم کالاهایی مانند گوشت برنامه‌ریزی کرده است تا امکان کاهش قیمت عرضه در میادین فراهم شود.
راه‌اندازی بازارچه‌های محلی نیز بخش دیگری از این بسته است. زاکانی اعلام کرد بازارچه‌هایی در مناطق ۲، ۴، ۵، ۱۵، ۱۷، ۲۰ و ۲۲ راه‌اندازی می‌شوند و تولیدکنندگان، تعاونی‌ها و صاحبان کسب‌وکار می‌توانند بدون واسطه محصولات خود را عرضه کنند. او پیش‌بینی کرد کالاهای این بازارچه‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد پایین‌تر از قیمت میادین عرضه شوند و غرفه‌ها نیز به‌صورت رایگان در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
این رویکرد، در صورت اجرای کامل، می‌تواند نقش شهرداری را از ارائه خدمات شهری متعارف به حوزه‌هایی مانند تنظیم بخشی از زنجیره توزیع کالا و حمایت از تولیدکنندگان محلی گسترش دهد؛ با این حال، میزان اثرگذاری آن به حجم کالاهای عرضه‌شده، تداوم تأمین، تفاوت قیمت واقعی و نحوه دسترسی خانوارها بستگی خواهد داشت.
حمایت از مادران، مشاغل خانگی و مسکن
زاکانی همچنین از بسته‌ای با عنوان «مادرانه» خبر داد و گفت برای مادرانی که از سال ۱۴۰۵ صاحب فرزند می‌شوند، ماهانه بین ۳.۵ تا ۴ میلیون تومان اختصاص خواهد یافت. بر اساس توضیح او، ۲.۵ میلیون تومان از این مبلغ برای خرید از میادین و فروشگاه‌های شهروند و یک میلیون تومان برای خدمات فرهنگی و سلامت‌محور اختصاص پیدا می‌کند.
شهردار تهران در توضیح این طرح به وضعیت نرخ تولد در پایتخت اشاره کرد و گفت تهران براساس برنامه باید سالانه حدود ۱۴۳ هزار تولد داشته باشد، در حالی که سال گذشته حدود ۶۳ هزار تولد ثبت شده است. این آمار و ارقام، در سخنان او مبنایی برای تأکید بر ضرورت حمایت بیشتر از خانواده‌ها قرار گرفت.
حمایت از مشاغل خانگی و کارآفرینی نیز در فهرست برنامه‌های اعلام‌شده قرار دارد. زاکانی گفت مدیریت شهری در هفت رشته، زنجیره تولید را از مرحله آغاز تا فروش و حتی صادرات مورد حمایت قرار خواهد داد تا افراد بتوانند بخشی از فعالیت اقتصادی خود را در خانه انجام دهند.
در حوزه مسکن نیز شهردار تهران از برنامه ساخت‌وساز در ۲۱۱ لکه و پهنه جغرافیایی به مساحت مجموعاً ۶۲۹ هکتار خبر داد. به گفته او، نخستین ۱۰ قطعه این طرح‌ها طی هفته‌های آینده وارد مرحله اجرا خواهند شد و مسکن اجتماعی، مسکن زوج‌های جوان و خانواده‌های دارای فرزند بیشتر از گروه‌های هدف این برنامه هستند.
زاکانی همچنین بر مشارکت محله‌ها تأکید کرد و گفت در مناطقی که هیأت امنای محلات بتوانند ظرفیت مشارکت مردمی ایجاد کنند، مدیریت شهری آمادگی دارد زمین و امکانات لازم را برای ساخت مسکن در اختیار این طرح‌ها قرار دهد.
سلامت و انرژی؛ دو برنامه دیگر مدیریت شهری
در حوزه سلامت، شهردار تهران از مذاکره با دولت برای اجرای آزمایشی طرح بهداشت عمومی، نظام سلامت و پزشک خانواده در شش محله خبر داد. طبق توضیحات او، این طرح قرار است به مدت ۹ ماه به‌صورت آزمایشی اجرا و پس از ارزیابی، درباره توسعه آن به کل تهران تصمیم‌گیری شود.
خانه‌های سلامت و سراهای محله در این برنامه نقش اجرایی خواهند داشت و هیأت امنای محلات نیز به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مشارکت محلی مورد توجه قرار گرفته‌اند. زاکانی همچنین از اجرای مجدد پیمایش عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت در تهران سخن گفت و آن را ابزاری برای شناخت دقیق‌تر وضعیت سلامت و مسائل اجتماعی شهر دانست.
مدیریت انرژی نیز یکی دیگر از برنامه‌های اعلام‌شده است. زاکانی از تفاهم مدیریت شهری با وزارتخانه‌های نیرو و نفت برای اجرای برنامه‌ای در حوزه برق، گاز، گازوئیل و بنزین خبر داد و هدف آن را حرکت تهران به سمت پایداری انرژی، کاهش آلودگی و کاهش شدت مصرف عنوان کرد.
این بخش از برنامه‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که موضوع ناترازی انرژی طی سال‌های اخیر به یکی از مسائل مهم مدیریت شهری و اقتصادی کشور تبدیل شده است. در سال ۱۴۰۴ نیز موضوع مدیریت مصرف انرژی، تأمین برق و کاهش مصرف در بخش‌های مختلف در دستور کار دستگاه‌های دولتی و شهری قرار داشت و شهرداری‌ها در کنار دولت با مسئله آثار مستقیم کمبود انرژی بر خدمات شهری مواجه بودند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
مجموعه برنامه‌های اعلام‌شده از سوی شهرداری تهران را می‌توان در سه سطح بررسی کرد: حمایت مستقیم از خانوار، کاهش هزینه و واسطه در توزیع کالا، و ایجاد زیرساخت‌های بلندمدت‌تر در حوزه مسکن، سلامت و اشتغال. در سطح نخست، بسته‌های معیشتی و حمایت از مادران می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از هزینه خانوار را کاهش دهد؛ اما اثر واقعی آنها به پوشش جمعیت، استمرار منابع مالی و تفاوت میان قیمت اعلامی و قیمت بازار وابسته است. در حوزه مسکن نیز وسعت ۶۲۹ هکتاری طرح اعلام‌شده به‌تنهایی شاخص موفقیت نیست و تعداد واحدهای قابل ساخت، زمان‌بندی پروژه‌ها، قیمت تمام‌شده و گروه‌های برخوردار از واحدها اهمیت بیشتری دارد. در بخش سلامت، اجرای آزمایشی پزشک خانواده می‌تواند امکان ارزیابی مدل پیش از توسعه شهری را فراهم کند، مشروط بر آنکه شاخص‌های ارزیابی، نحوه تأمین منابع و تقسیم وظایف میان شهرداری و دولت شفاف باشد. از سوی دیگر، ورود مدیریت شهری به حوزه توزیع کالا و حمایت اقتصادی از خانوارها، نیازمند سازوکار روشن نظارت و انتشار منظم داده‌های عملکرد است تا میزان تحقق وعده‌های اعلام‌شده قابل سنجش باشد. در نهایت، سخنان زاکانی نشان می‌دهد مدیریت شهری تهران در شرایط اقتصادی کنونی تلاش دارد از ظرفیت‌های شهری، محله‌ای و اقتصادی خود برای کاهش بخشی از فشارهای واردشده بر شهروندان استفاده کند؛ اما ارزیابی نتیجه این سیاست‌ها باید پس از آغاز اجرا و بر پایه داده‌های قابل سنجش درباره قیمت، پوشش، تعداد بهره‌مندان و میزان تحقق برنامه‌ها انجام شود.
