دانشگاه فرهنگیان در اقدامی بیسابقه، فراخوان بازنگری برنامههای درسی را با مشارکت مستقیم اعضای هیئت علمی و مدرسان منتشر کرد. معلمان و اساتید تا پایان خرداد فرصت دارند مرور انتقادی سرفصلها را همراه با پیشنهادهای اصلاحی ارسال کنند.
به گزارش فرهنگیان پرس، برای اولین بار در تاریخ آموزش عالی ایران، دانشگاه فرهنگیان که متولی اصلی تربیت معلم در کشور است، فراخوانی منتشر کرده که بر اساس آن، بازنگری و بهروزرسانی سرفصلهای درسی به خود معلمان و اساتید سپرده میشود. این اقدام که میتواند نقطه عطفی در تحول نظام تربیت معلم باشد، در اطلاعیه معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی این دانشگاه اعلام شده است.
در این اطلاعیه آمده است: «معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی در مسیر ارزیابی، بازنگری، بهروزرسانی و بازتولید برنامههای درسی، در نظر دارد تا از مشارکت مؤثر اعضای هیئت علمی، مدرسان و گروههای آموزشی – تربیتی خود بهرهمند شود. بدین منظور و به قصد تشکیل هستههای تخصصی برنامهریزی درسی رشتههای دایر در دانشگاه، فراخوانی برای دعوت از اعضای متخصص، باتجربه و علاقهمند به عمل آمده است.»
دو سطح مشارکت فردی و گروهی
این فراخوان در دو سطح طراحی شده است. سطح نخست، مشارکت فردی اعضای هیئت علمی و مدرسان مدعو است. متقاضیان باید ضمن ارسال رزومه خود، متنی شامل ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کلمه حاوی مرور انتقادی از وضعیت سرفصل برنامه درسی رشته مربوطه (شامل نقاط قوت، نقاط ضعف، چشماندازها و پیشنهادهای اصلاحی) ارسال کنند.
سطح دوم، مشارکت گروههای آموزشی – تربیتی استان است. گروههایی که مایل به مشارکت نظاممند در این فرایند هستند، لازم است پس از طرح موضوع در شورای گروه و اخذ موافقت حداقل دو سوم اعضا، صورتجلسه گروه، رزومه اعضای گروه، طرح توجیهی توانمندی و متن مرور انتقادی برنامه درسی فعلی رشته را ارسال نمایند. مهلت ارسال درخواستها تا پایان خردادماه ۱۴۰۵ تعیین شده است.
ضرورت تحول در نظام تربیت معلم
سالهاست که کارشناسان آموزشی و فرهنگیان باسابقه از شکاف عمیق میان آنچه در دانشگاه فرهنگیان به دانشجو-معلمان آموزش داده میشود و آنچه در کلاسهای درس واقعی مدارس با آن مواجه هستند، گلایه میکنند. سرفصلهای منسوخ، کمبود دروس عملی و کارورزی، عدم توجه به مهارتهای مدیریت کلاس در شرایط بحرانی (مانند دوران جنگ و پساجنگ) و غفلت از آموزش سواد رسانهای و هوش مصنوعی، از جمله مهمترین انتقاداتی است که طی یک سال گذشته در نشستهای مختلف مطرح شده است.
فرهنگیان پرس در گزارش دیماه ۱۴۰۴، با استناد به نظرسنجی از ۵۰۰ معلم تازهکار، نشان داد که بیش از ۶۵ درصد آنها خود را برای مواجهه با چالشهای واقعی کلاس درس آماده نمیدانند و مهمترین دلیل را «تئوریک بودن بیش از حد سرفصلها و کم بودن ساعتهای کارگاهی و عملی» عنوان کرده بودند. این آمار زنگ خطری جدی برای نظام آموزشی کشور است.
فرصتی تاریخی برای معلمان
آنچه فراخوان اخیر دانشگاه فرهنگیان را از دیگر تلاشهای پیشین متمایز میکند، تأکید بر «مرور انتقادی» و «پیشنهادهای اصلاحی» از سوی خود معلمان و اساتید خط مقدم جبهه آموزش است. این یعنی دانشگاه دیگر نمیخواهد از بالا و پشت میزهای بسته تصمیم بگیرد که معلم چه بیاموزد؛ بلکه میخواهد صدای کسانی را بشنود که هر روز در مدارس با چالشهای واقعی دست و پنجه نرم میکنند.
نشانی رایانامه cpo@cfu.ac.ir برای ارسال درخواستها در نظر گرفته شده و دانشگاه تأکید کرده است که خواهشمند است اعضای محترم و گروههای آموزشی – تربیتی با توجه به اهمیت ارتقای کیفی برنامههای درسی، در این فرایند مشارکت فعال داشته باشند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
فراخوان دانشگاه فرهنگیان برای مشارکت معلمان در بازنگری سرفصلها، یک گام بزرگ به جلوست، اما کافی نیست. پرسش اساسی اینجاست: آیا نتیجه این فراخوان صرفاً به یک گزارش تحلیلی دیگر در بایگانی دانشگاه تبدیل میشود یا قرار است پیشنهادهای اصلاحی معلمان به سرعت عملیاتی و در ترم آینده اجرا شود؟ تجربه تلخ سالهای گذشته نشان داده که بسیاری از کارگروههای مشابه، پس از صرف ماهها وقت و هزینه، نهایتاً به یک سند بالادستی زیبا اما بیاثر ختم شدهاند.
علاوه بر این، مهلت یک ماهه (تا پایان خرداد ۱۴۰۵) برای تدوین یک متن ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کلمهای انتقادی و ارائه رزومه، به ویژه برای معلمان و اساتیدی که در طول سال تحصیلی فشار کاری بالایی دارند، بسیار محدود به نظر میرسد. بسیاری از معلمان خبره که تجربه ارزشمندی دارند، ممکن است به دلیل مشغله فراوان یا نبود دسترسی آسان به اینترنت پایدار (به ویژه در مناطق محروم و مرزی) از این فرصت طلایی جا بمانند.
فرهنگیان پرس پیشنهاد میکند: اولاً، مهلت فراخوان حداقل تا پایان تیرماه تمدید شود. ثانیاً، برای معلمان مناطق محروم، امکان ارسال فیزیکی یا از طریق ادارات آموزش و پرورش استان نیز فراهم گردد. ثالثاً، نتایج این فراخوان و میزان عملیاتی شدن پیشنهادها، هر سه ماه یک بار به صورت شفاف به جامعه فرهنگیان گزارش داده شود. اگر دانشگاه فرهنگیان صادقانه به دنبال تحول است، باید نشان دهد که صدای معلمان را نه فقط میشنود، بلکه به آن عمل میکند. زیرا سرنوشت تربیت نسل آینده ایران، به کیفیت آموزش معلمان امروز گره خورده است.
