به گزارش فرهنگیان پرس، سال ۱۴۰۴ را میتوان یکی از پرتنشترین سالهای نظام آموزشی کشور در دهه اخیر دانست. سالی که مدارس اگرچه بر روی صفحهها باز ماندند، اما بسیاری از دانشآموزان دیگر آن شوق نشستن پشت میز و بلند شدن برای پاسخ دادن را تجربه نکردند. آموزش آنلاین که در سالهای گذشته بهعنوان راهحلی موقت برای تداوم تحصیل مطرح شده بود، در سال ۱۴۰۴ به وضعیتی پایدار و در عین حال آسیبزا تبدیل شد؛ وضعیتی که همزمانی آن با جنگ و بحرانهای امنیتی، فشار مضاعفی را بر کودکان و نوجوانان این سرزمین وارد کرد.
کلاسهای آنلاین در سال ۱۴۰۴ اگرچه شکل رسمی خود را حفظ کردند، اما در عمل به فضایی بیروح و کمتعامل تبدیل شدند. قطعیهای مکرر اینترنت، نبود دستگاه مناسب در بسیاری از خانوادهها، و ناتوانی بخشی از دانشآموزان در دسترسی به فضایی آرام برای مطالعه، شکاف آموزشی را عمیقتر از همیشه کرد. دوربینها غالباً خاموش ماند و صدای دانشآموزان کمتر از گذشته شنیده شد. معلمان نیز که خود زیر فشار این شرایط فرسوده شده بودند، بهتدریج توان تعامل و خلاقیت پیشین را از دست دادند. نتیجه آنکه آموزش، بهجای پرورش تفکر و مهارت، به انتقال خشک تکالیف و ارزشیابیهای بیاعتبار محدود شد.
اما آنچه در گزارشهای رسمی کمتر به آن پرداخته میشود، آسیبهای پنهان روانی و اجتماعی است. دانشآموزانی که سالها پشت صفحه نمایش بزرگ شدند، مهارتهای سادهای مانند گفتوگو، نوبتگیری، حل تعارض و دوستیابی را در محیط واقعی تجربه نکردند. نتیجه، نسلی است که در ارتباطات اجتماعی دچار اضطراب، انزوا و کماعتمادی شده است. کارشناسان روانشناسی تربیتی هشدار میدهند که این آسیبها در صورت عدم مداخله، میتوانند به بحرانهای جدیتر در آینده منجر شوند؛ افسردگی، اضطراب اجتماعی، افت انگیزه تحصیلی و بیتفاوتی نسبت به سرنوشت خود و جامعه.
در سال ۱۴۰۴، شرایط جنگ و تنشهای امنیتی بر همه ابعاد زندگی مردم از جمله آموزش سایه انداخت. کودکان و نوجوانان، حتی اگر مستقیماً در معرض خطر نبودند، از طریق اخبار، فضای خانواده و ترس بزرگترها، فشار روانی سنگینی را تجربه کردند. ترس شبانه، بیخوابی و کابوس، اضطراب جدایی و چسبندگی به والدین، کاهش تمرکز و افت تحصیلی، پرخاشگری یا انزوای شدید، و بازتاب جنگ در بازیها و نقاشیهای کودکان، تنها بخشی از پیامدهای روانی این وضعیت بود. بچههایی که باید نگران امتحان ریاضی باشند، نگران چیزهای دیگری شدند؛ صدای هواپیما، لرزش پنجره، نگاه نگران مادر و خبرهایی که بزرگترها فکر میکردند بچهها نمیفهمند. بچهها میفهمند. همیشه میفهمند.
مسئولان نظام آموزشی در سال ۱۴۰۴ بارها بر اهمیت سلامت روان دانشآموزان، تقویت زیرساختهای آموزش مجازی و حمایت از خانوادهها تأکید کردند. وزیر آموزشوپرورش در چند نوبت از تدوین بسته جامع حمایت روانی و طرح بازگشت تدریجی به آموزش حضوری خبر داد. نهادهایی مانند سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت نیز برنامههایی برای غربالگری روانی دانشآموزان اعلام کردند. اما در عمل، بسیاری از این وعدهها به دلیل کمبود بودجه، نبود هماهنگی بینبخشی و اولویتهای دیگر، ناتمام ماند و پوشش طرحها در بسیاری از مناطق عملاً اجرا نشد. فاصله میان وعدههای رسمی و تجربه زیسته دانشآموزان و خانوادهها، خود به پدیدهای تبدیل شد که اعتماد به نظام آموزشی را نیز خدشهدار کرد.
سال ۱۴۰۴ را میتوان سال بحران پنهان آموزشی و روانی نامید؛ بحرانی که در آمار رسمی بهسختی دیده میشود، اما در رفتار، نگاه و سکوت دانشآموزان قابل مشاهده است. آموزش آنلاین، اگرچه راهحلی برای تداوم تحصیل بود، اما بهتنهایی نتوانست جای مدرسه واقعی را بگیرد. جنگ نیز مزید بر علت شد و بار روانی سنگینی بر دوش کودکان و نوجوانان گذاشت. نتیجه آنکه بدون توجه جدی به سلامت روان، تقویت زیرساختها و بازگشت امن به آموزش حضوری، آسیبهای این سال میتواند نسلها ادامه یابد. گزارشهایی از این دست، نه شکایت، بلکه هشداری است برای تصمیمگیرندگانی که هنوز فرصت جبران دارند
- نویسنده : فهیمه محمدخانی
- منبع خبر : فرهنگیان پرس
