مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش از جذب هزار دانشجومعلم رشته بهداشت مدارس در سال تحصیلی جدید خبر داد و گفت که ۴۰۰ فارغالتحصیل این رشته برای نخستین بار وارد مدارس میشوند. همزمان، کاروان تجهیزات بهداشتی برای بیش از ۶۰ درصد مدارس راهی استانها میشود و دورههای مدیریت استرس و اختلالات پس از سانحه (PTSD) ناشی از جنگ برای فرهنگیان برگزار میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، اعظم گودرزی، مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش، از برنامههای گسترده این دفتر برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ پرده برداشت. وی با اشاره به اینکه فعالیتهای این دفتر بر سه محور منابع انسانی، فضا و تجهیزات، و برنامههای عملیاتی استوار است، گفت: «در حوزه منابع انسانی، با حمایت وزیر آموزش و پرورش و معاون تربیت بدنی و سلامت، جذب هزار دانشجومعلم رشته بهداشت مدارس را در دستور کار داریم».
گودرزی افزود که این دانشجومعلمان از ابتدای مهر وارد دانشگاههای علوم پزشکی میشوند و مکان تحصیل آنها دانشگاههای علوم پزشکی است، اما دانشجومعلم و فرهنگیان محسوب میشوند. امسال نخستین سالی است که حدود ۴۰۰ نفر از آنها که چهار سال در این رشته تحصیل کردهاند، برای اولین بار وارد مدارس میشوند و به جمع مراقبین سلامت میپیوندند. پیش از این نیز مجوز جذب ۴۰۰ دانشجومعلم مراقب سلامت صادر شده بود که در چهار سال آینده به مجموعه اضافه خواهند شد.
بر اساس آمارهای موجود، در حال حاضر بین ۶ تا ۷ هزار پرسنل بهداشت در مدارس فعال هستند، در حالی که جمعیت دانشآموزی کشور ۱۶ میلیون نفر است و کمبود مراقب سلامت در مدارس حدود ۲۰ هزار نفر برآورد میشود. جذب هزار دانشجومعلم جدید هرچند گامی مؤثر است، اما در برابر این کمبود ساختاری همچنان ناچیز به نظر میرسد. در مردادماه سال گذشته، ظرفیت رشته بهداشت مدارس به ۹۲۰ نفر افزایش یافت و تعداد دانشگاههای علوم پزشکی میزبان این رشته از ۱۳ به ۲۹ دانشگاه رسید.
گودرزی در تشریح برنامههای توانمندسازی نیروی انسانی از وجود «شبکه یادگیری منابع انسانی» خبر داد که ذیل آن همه فرهنگیان شامل مدیران، معاونان، آموزگاران، دبیران، مراقبین سلامت و سفیران سلامت دانشآموزان قرار میگیرند. اولویتهای حوزه سلامت هر دوشنبه بهصورت مجازی در سراسر کشور توسط اساتید برتر دانشگاهی ارائه میشود و دورههای حضوری نیز در طول سال تحصیلی برگزار خواهد شد.
مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی از وجود تشکل دانشآموزی «سفیران سلامت» خبر داد و تصریح کرد که به دلیل کمبود نیروی تخصصی سلامت در آموزش و پرورش، این دانشآموزان داوطلب در ۱۶ جلسه آموزشهای سلامت را دریافت میکنند و موظفند حداقل به ۱۰ دانشآموز همسال خود نیز آموزش دهند. طرح سفیران سلامت با هدف استفاده از توانمندیهای دانشآموزان در ترویج سبک زندگی سالم طراحی شده است و هفتمین جشنواره آن با محوریت مدیریت بحران برگزار شده است.
گودرزی برنامه ارتقای سلامت دهان و دندان را از دیگر برنامههای این دفتر برشمرد و گفت: «خدمات رایگان وارنیش فلورایدتراپی بهعنوان یک خدمت پیشگیری برای دانشآموزان ابتدایی با همکاری وزارت بهداشت در حال اجراست و دانشآموزان با رضایت والدین این خدمت را دریافت میکنند.» این طرح سالهاست که با هدف جلوگیری از پوسیدگی دندان کودکان در مدارس اجرا میشود و در مهرماه سال گذشته برای ۴۰۰ هزار دانشآموز ابتدایی اجرا شده بود.
مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی در خصوص فضا و تجهیزات خاطرنشان کرد که در اواخر شهریورماه کاروان تجهیزات ورزشی و بهداشتی به مدارس اعزام میشود و بیش از ۶۰ درصد مدارس به اقلام بهداشتی مجهز میشوند. امسال برش تکلیفی هزار اتاق بهداشت به ادارات کل آموزش و پرورش استانها ابلاغ شده که طبق برش تخصیصیافته به هر استان، حدود ۷ قلم شامل ترازو، ترالی و ماکت دهان و دندان برای تجهیز اتاق بهداشت توصیه شده است. همچنین حدود ۴۰ قلم اقلام مصرفی شامل باند، باند استریل و باند کشی برای بیش از ۶۰ درصد مدارس تهیه میشود.
پیش از این نیز در سال ۱۴۰۲، تجهیز حدود ۵ هزار اتاق بهداشت در مدارس خبرساز شده بود و اردیبهشتماه امسال نیز از بهرهبرداری ۳۰۰ اتاق بهداشت در مدارس فارس خبر رسید. با این حال، با وجود بیش از ۹۱ هزار مدرسه در کشور， تجهیز هزار اتاق بهداشت در یک سال، هرچند ارزشمند،گامی کوچک در برابر وسعت بینظیر نیازهای زیرساختی مدارس ایران محسوب میشود.
گودرزی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات این دفتر در حوزه سلامت روان اشاره کرد و گفت: «اگرچه سلامت روان بیشتر مربوط به حوزه دفتر مشاوره امور تربیتی و آسیبهای اجتماعی است، اما با کمک همکاران جمعیت هلالاحمر و معاونت بهداشتی دانشگاههای علوم پزشکی، با همکاری اداره کل انجمن اولیا و مربیان برای والدین، دورههای ضمن خدمت و وبینارهایی درباره استرسهای زمان جنگ و اختلالات پس از سانحه (PTSD) برگزار کردهایم و این دورهها در قالب شبکه ملی یادگیری منابع انسانی ادامه دارد.»
برگزاری این دورهها در شرایطی صورت میگیرد که ایران در پی حملات متجاوزانه و جنگ تحمیلی، اکنون در آتشبس موقت به سر میبرد و دانشآموزان و معلمان بخش قابلتوجهی از آسیبهای روانی این دوره را تجربه کردهاند. تحقیقات نشان میدهد که جنگ موجب افزایش معنادار اختلالاتی همچون اضطراب، افسردگی و PTSD در دانشآموزان میشود و کودکان در معرض جنگ با خطر بالای ابتلا به این اختلالات روبرو هستند.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
وعده جذب هزار دانشجومعلم بهداشت مدارس و تجهیز هزار اتاق بهداشت، اگرچه خبری خوشایند برای جامعه فرهنگیان و والدین است، اما نباید از واقعیت تلخ کمبود ۲۰ هزار مراقب سلامت در مدارس غافل شد. با ۱۶ میلیون دانشآموز و بیش از ۹۱ هزار مدرسه، نسبت نیروی مراقب سلامت به جمعیت دانشآموزی در ایران به مراتب پایینتر از استانداردهای جهانی است. جذب هزار نیروی جدید در برابر این خلأ عظیم، تنها ۵ درصد از نیاز را پاسخ میدهد و تا تأمین کامل این کمبود، سالها فاصله داریم.
فراتر از کمبود کمی، پرسش اساسی این است که محتوای آموزشی این مراقبان تا چه میزان با نیازهای واقعی دانشآموزان در شرایط پساجنگ همخوانی دارد؟ برگزاری دورههای مدیریت استرس و PTSD گامی ضروری است، اما آیا نظام سلامت مدارس برای مواجهه با موج اختلالات روانی ناشی از جنگ در سالهای آینده، برنامهریزی راهبردی دارد؟ همچنین، با وجود تأکید بر توانمندسازی نیروی انسانی، سهمیهبندی استانی و توزیع عادلانه نیروهای جدید میان مدارس شهری و روستایی، از جمله چالشهایی است که نیازمند شفافیت و نظارت جدی است.
طرح سفیران سلامت نیز با وجود زیبایی ظاهری، نمیتواند جایگزین حضور مراقبان سلامت متخصص در مدارس شود. آموزش همسالان توسط دانشآموزان، هرچند در ترویج فرهنگ سلامت مؤثر است، اما نمیتواند پاسخگوی نیازهای تخصصی پزشکی و روانشناختی دانشآموزان باشد. آنچه امروز بیش از هر چیز ضرورت دارد، نگاه راهبردی و بلندمدت به تأمین نیروی انسانی متخصص، تجهیز زیرساختهای بهداشتی در تمامی مدارس کشور و ادغام خدمات سلامت روان در برنامههای روزمره آموزشی است تا بتوان از نسلی سالم و مقاوم در برابر چالشهای روانی دوران جنگ و پساجنگ محافظت کرد.
