رئیس سازمان بهزیستی کشور از کاهش معنادار حضور کودکان کار در خیابانهای تهران طی سه سال اخیر خبر داد و گفت رویکرد این سازمان از «نگهداری» صرف به «توانمندسازی و فرصتآفرینی» تغییر کرده است. به گفته حسینی، پردیس «سرزمین رویش» نمونهای از این سیاست جدید است که با ارائه آموزش و مهارتآموزی، زمینه بازگشت کودکان به زندگی عادی را فراهم میکند.
به گزارش فرهنگیان پرس، سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، عصر دیروز در جریان بازدید از نخستین پردیس توانمندسازی کودکان کار و خیابان با عنوان «سرزمین رویش» در تهران اعلام کرد که اجرای برنامههای ساماندهی در سه سال اخیر موجب کاهش معنادار حضور کودکان کار در خیابانهای پایتخت شده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که موضوع کودکان کار همواره یکی از دغدغههای مهم اجتماعی و آموزشی کشور بوده و بهبود وضعیت آنان میتواند تأثیر مستقیمی بر آینده نظام آموزشی و سرمایه انسانی کشور داشته باشد.
حسینی با بیان اینکه امروز پدیده کودکان کار در خیابان دیگر مانند گذشته بهعنوان یک معضل فراگیر و آزاردهنده در سطح جامعه دیده نمیشود، تأکید کرد که هنوز کودکانی در موقعیت خیابان حضور دارند، اما گستردگی این مسئله نسبت به گذشته به شکل قابل توجهی کاهش یافته است. او این موفقیت را نتیجه فعالیت مراکز تخصصی توانمندسازی کودکان کار دانست و افزود: «کودکان کار در محیطهای کارگاهی، کارخانهها و شرکتها یک گروه را تشکیل میدهند و گروه دیگر، کودکانی هستند که در موقعیت خیابان فعالیت میکنند. در شرایط فعلی اولویت اصلی سازمان بهزیستی رسیدگی به کودکان کار در خیابان و همچنین کودکان بیسرپرست و بدسرپرست است.»
رئیس سازمان بهزیستی با مرور روند سیاستهای گذشته در این حوزه، به تحول رویکردها از دهههای پیشین تاکنون اشاره کرد و گفت: از دهه ۶۰ رویکرد اصلی جمعآوری کودکان از سطح خیابان بود و در دهه ۷۰ نیز این روند با ایجاد مراکز شبانهروزی و تأمین سرپناه و غذا ادامه یافت، اما تجربه نشان داد که صرف نگهداری، پاسخگوی نیازهای این کودکان نیست. از دیروز رویکرد سازمان بهزیستی از «نگهداری» به «توانمندسازی و فرصتآفرینی» تغییر کرده است؛ رویکردی که بر آموزش، مهارتآموزی، ایجاد فرصتهای شغلی و رشد ظرفیتهای فردی کودکان تمرکز دارد و این تغییر رویکرد میتواند الگویی مناسب برای سایر نهادهای متولی کودکان و نوجوانان باشد.
حسینی پردیس توانمندسازی «سرزمین رویش» را نمونهای عینی از این سیاست جدید دانست و تشریح کرد که در این مرکز کودکان کار شناسایی، آموزش و مهارتآموزی میشوند و حتی برای کودکانی که به دلیل اشتغال یا مخالفت خانواده امکان حضور در مراکز آموزشی را ندارند، خدمات آموزشی از طریق واحد سیار «جابزی» در محل کار آنان ارائه میشود تا زمینه جذب و حمایت از این کودکان نیز فراهم شود. او با تأکید بر اینکه ساماندهی واقعی کودکان کار تنها به معنای خروج آنها از خیابان نیست، بلکه باید زمینه شکوفایی استعدادها، افزایش مهارتها و بازگشت آنان به زندگی عادی فراهم شود، گفت: در حال حاضر ۲۵ هزار کودک در قالب فرزندخواندگی به خانوادهها واگذار شدهاند و روند توانمندسازی و حمایت از آنان با موفقیت در حال انجام است.
رئیس سازمان بهزیستی همچنین از ایجاد دو مجتمع «شوق زندگی» در تهران خبر داد و گفت: یکی از این مراکز به ساماندهی کودکان بیسرپرست و بدسرپرست اختصاص دارد و دیگری ویژه کودکان کار و خیابان است که با همکاری دستگاههای مختلف، فرآیند ساماندهی این کودکان حداکثر ظرف ۲۰ روز انجام میشود. به گفته او در پردیس توانمندسازی نیز زنجیرهای کامل از آموزش، مهارتآموزی، اشتغال، تولید و عرضه محصولات پیشبینی شده است که نشان از عزم جدی سازمان بهزیستی برای حل ریشهای این معضل اجتماعی دارد.
در بخش دیگری از این مراسم، حسینی درباره آمار دقیق کودکان کار اظهار کرد که برآوردهای موجود تعداد کودکان کار و خیابان را بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفر نشان میدهد. همچنین در کنار این موضوع سازمان بهزیستی تاکنون ۱۸ هزار کودک را به خانوادههای جایگزین یا خانوادههای بازپیوند مانند عمو، عمه، دایی و خاله سپرده است که این اقدامات میتواند نقش مؤثری در کاهش آسیبهای اجتماعی و افزایش پوشش تحصیلی این گروه از کودکان داشته باشد.
گفتنی است در حاشیه این مراسم، جمعی از ورزشکاران و هنرمندان از جمله فرشاد پیوس، فرهاد کاظمی، حمیدرضا درخشان، حسن روشن، داوود مهابادی، بهمن دان، نظری افشار، وفایی و شهرام لاسمی حضور داشتند و در یک مسابقه نمادین پنالتی در کنار کودکان کار و خیابان شرکت کردند که این اقدام نمادین میتواند در جلب توجه افکار عمومی به مسئله کودکان کار و ایجاد امید در میان این کودکان مؤثر واقع شود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
با وجود گزارشهای امیدوارکننده از کاهش حضور کودکان کار در خیابانهای پایتخت، همچنان آمار ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفری کودکان کار در کشور زنگ خطری جدی برای نظام آموزشی و سرمایه انسانی آینده ایران به شمار میرود. بر اساس آمارهای غیررسمی، بیش از ۶۰ درصد این کودکان از تحصیل بازماندهاند و این یعنی نسل آیندهای که به جای نشستن بر نیمکتهای مدارس، درگیر تأمین معاش خانوادههای خود هستند. با توجه به اینکه سال ۱۴۰۴ به عنوان سال «جهش تولید با مشارکت مردم» نامگذاری شده و رهبر معظم انقلاب بارها بر اهمیت توانمندسازی اقشار آسیبپذیر تأکید کردهاند، رویکرد توانمندسازی سازمان بهزیستی گامی مثبت ارزیابی میشود، اما این اقدامات زمانی میتواند مؤثر واقع شود که وزارت آموزش و پرورش نیز پای کار بیاید و با ایجاد مدارس عصرگاهی و برنامههای آموزشی انعطافپذیر، زمینه بازگشت این کودکان به چرخه تحصیل را فراهم کند. تجربه کشورهای پیشرو نشان داده که توانمندسازی کودکان کار بدون مشارکت فعال نظام آموزشی محکوم به شکست است و نهادهای متولی باید با همکاری یکدیگر، از موازیکاری پرهیز کرده و برنامههای جامع و هماهنگی برای ساماندهی این معضل اجتماعی تدوین کنند.
