به گزارش فرهنگیان پرس، صادق حسین‌زاده ملکی، معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش، در نشستی به مناسبت هفته امور تربیتی و تربیت اسلامی، از اجرای «الگوی پرورش نوین» با افق ۱۰ ساله خبر داد و بر نقش تعیین‌کننده فعالیت‌های پرورشی در ارتقای کیفیت آموزشی تأکید کرد.
بنابر گزارش ایسنا، حسین‌زاده ملکی با اشاره به اینکه آغاز سال فعالیت‌های پرورشی از هشتم اسفند در نظر گرفته شده است، ادامه داد: «در روزهای اخیر جلسات متعددی برای نقد و بررسی فعالیت‌ها و جمع‌بندی برنامه‌های سال آینده برگزار شده است.» او با بیان اینکه حوزه پرورشی حوزه‌ای فرادستگاهی و فرادولتی و مرتبط با همه اقشار جامعه است، افزود: «مهم‌ترین و مؤثرترین رکن تربیت، خانواده‌ها هستند و نظام تعلیم و تربیت نقش مکمل فعالیت‌های خانواده را ایفا می‌کند.»
ارتقای کیفیت آموزشی از مسیر پرورش
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه یکی از موضوعاتی که بسیار مطرح می‌شود، بحث ارتقای کیفیت آموزشی است، افزود: «معتقدیم یکی از مهم‌ترین گزاره‌هایی که می‌تواند کیفیت آموزشی را ارتقا دهد و حتی متحول کند، تحول و ارتقای فعالیت‌های پرورشی است. بسیاری از مهارت‌های زندگی و مهارت‌های خوشبختی در کلاس درس آموزش داده می‌شود، اما این فعالیت‌های پرورشی هستند که امکان تمرین این مهارت‌ها را فراهم می‌کنند.» او ادامه داد: «تا زمانی که فرصت گفت‌وگو، تعامل، تمرین کار اجتماعی و کار گروهی برای دانش‌آموزان ایجاد نشود، آموزش به نتیجه کامل نخواهد رسید.»
الگوی پرورش نوین؛ بازطراحی شده بر اساس نیازهای امروز
حسین‌زاده ملکی با اشاره به طراحی الگوی جدید پرورشی گفت: «الگوی جدید مبتنی بر اصول اولیه‌ای است که در بازمهندسی امور تربیتی پس از انقلاب اسلامی توسط شهیدان رجایی و باهنر پایه‌گذاری شد، اما با توجه به مقتضیات زمان، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و نیازهای روز نوجوانان بازطراحی شده است. تمرکز ما بر مفهوم پرورش نوین است.»
سرگرمی؛ نخستین لایه پرورش نوین
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با تشریح ابعاد پرورش نوین از منظر دانش‌آموزان گفت: «نخستین لایه ارتباطی که دانش‌آموزان به آن نیاز دارند و به آن علاقه‌مندند، مفهوم سرگرمی است. ما در حوزه سرگرمی غفلت کرده‌ایم. سرگرمی محدود به بازی نیست، بلکه یکی از وجوه آن است. لایه بیرونی فعالیت‌های پرورشی در سال‌های آینده بر پایه سرگرمی‌های مفید گروهی و فردی بنا خواهد شد.» او به اجرای برخی طرح‌ها از جمله الگوی “ایران من” اشاره کرد و گفت: «در قالب بسته‌های فرهنگی و تربیتی ویژه مدارس، سازوکاری مبتنی بر انتخاب‌گری مربیان طراحی شد. در کتابچه “فانوس” مجموعه‌ای از سرگرمی‌هایی که با حداقل امکانات در مدرسه قابل اجراست، به مربیان پرورشی پیشنهاد شده است.»
مشارکت و نقش‌آفرینی اجتماعی؛ لایه دوم پرورش نوین
حسین‌زاده ملکی لایه دوم پرورش نوین را مشارکت و نقش‌آفرینی اجتماعی دانش‌آموزان عنوان کرد و افزود: «فرصت و امکان نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در برنامه‌های مختلف نظام تربیتی به دلایل متعدد کمرنگ شده است. ساختار مدرسه باید تغییر کند. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی مدارس در حوزه پرورشی، میزان مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌ها خواهد بود.» او با بیان اینکه تعطیلی پنجشنبه‌ها، فشردگی برنامه‌های درسی و تعطیلات متعدد باعث شده معلمان حتی فرصت کافی برای آموزش دروس خود نداشته باشند، گفت: «نخستین بخشی که حذف می‌شود، فعالیت‌های مشارکتی دانش‌آموزان است.»
ارتقای مصرف فرهنگی و استعدادیابی؛ لایه‌های سوم و چهارم
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش لایه دیگر پرورش نوین را ارتقای مصرف فرهنگی و تربیتی دانست و گفت: «دانش‌آموزان باید فرصت گفت‌وگو، تحمل و تفکر پیدا کنند. در بسته‌های کنش‌آفرین درون مدرسه مانند بسته‌های نمایشگاهی تلاش شده است این بستر فراهم شود تا دانش‌آموزان در مواجهه با محتوا صرفاً مصرف‌کننده نباشند، بلکه به گفت‌وگو و تحلیل بپردازند.» وی استعدادیابی را درونی‌ترین و مهم‌ترین لایه پرورش نوین معرفی کرد و گفت: «بزرگ‌ترین سرمایه کشور استعدادهای دانش‌آموزان است. الگوهای فراگیر استعدادیابی و استعدادپروری با تکیه بر نظرات اساتید دانشگاه‌های مختلف کشور طراحی شده و در حال آماده‌سازی سازوکارهای فناورانه، اداری و قانونی آن هستیم.»
نظام‌های پنج‌گانه تحولی در مدارس
حسین‌زاده ملکی از اجرای پنج نظام تحولی در مدارس کشور خبر داد و گفت: «در قالب برنامه ملی نماد، ۸ میلیون دانش‌آموز غربالگری شده‌اند. در چند ماه گذشته بیش از ۳۷۷ هزار دانش‌آموز که نیاز به رسیدگی فوری داشتند، تحت مداخلات مدرسه‌ای قرار گرفتند. حدود ۱۰۷ هزار دانش‌آموز در مراکز خدمات مشاوره‌ای مورد رسیدگی قرار گرفته‌اند.» او از مشارکت بیش از ۶۳۰ هزار دانش‌آموز در اعتکاف دانش‌آموزی امسال خبر داد که نسبت به سال گذشتهرشد چشمگیری داشته است.
کمبود مشاوران و مربیان پرورشی در مدارس
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به کمبود مشاوران و مربیان پرورشی در مدارس گفت: «نظام اداری کشور در تأمین نیروی انسانی مورد نیاز با محدودیت‌هایی مواجه است و مشاوران مدارس با حداقل امکانات، مسئولیت‌های چندبرابری را بر عهده دارند. با همکاری‌های میان وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداری و استخدامی، بخشی از این کمبودها باید جبران شود.»
گلایه مربیان پرورشی از کمبود زمان برای فعالیت‌های تشکیلاتی
او با اشاره به گلایه برخی مربیان پرورشی درباره کمبود زمان برای فعالیت‌های تشکیلاتی دانش‌آموزان در ساعات رسمی مدرسه گفت: «باید در برنامه درسی ملی بازنگری شود و فرصت‌هایی برای نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در نظر گرفته شود. همان‌طور که ساعت ورزش در مدارس وجود دارد، یک ساعت سرگرمی مفید گروهی نیز پیش‌بینی شود تا دانش‌آموزان فرصت تمرین کار گروهی، گفت‌وگو و تنفس ذهنی داشته باشند.»
حضور بیش از ۸۰۰ هزار دانش‌آموز در اعتکاف
معاون وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه از میان ۱۲ هزار مسجد میزبان اعتکاف امسال، بیش از ۶ هزار مسجد به صورت تخصصی و اختصاصی به اعتکاف دانش‌آموزی اختصاص یافت، افزود: «در همین مساجد اختصاصی، بیش از ۶۳۰ هزار دانش‌آموز حضور پیدا کردند که رکورد سال گذشته با حدود ۵۸۰ هزار نفر را پشت سر گذاشت. عدد قطعی و حداقلی که با اطمینان می‌توان اعلام کرد، حضور بیش از ۸۰۰ هزار دانش‌آموز در مراسم اعتکاف امسال است.» او با اشاره به تأثیرات تربیتی اعتکاف افزود: «این تجربه معنوی در رشد فردی و اجتماعی دانش‌آموزان اثرگذار است.»
مشارکت دهه‌نودی‌ها در اعتکاف بیشتر از نسل‌های قبل
حسین‌زاده ملکی با بیان اینکه امسال بیشترین حضور مربوط به دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول بود، ادامه داد: «در مجموع امسال به نقطه‌ای رسیدیم که از هر هشت دانش‌آموز ایرانی یک نفر در اعتکاف حضور داشت و در میان دانش‌آموزان دختر متوسطه اول نیز از هر هشت نفر، یک نفر معتکف شد.» وی با مقایسه مشارکت نسل‌های مختلف گفت: «دهه هشتادی‌ها به مراتب بیش از دهه هفتادی‌ها در اعتکاف شرکت کردند و دهه‌نودی‌ها مشارکتی پررنگ‌تر از همه نسل‌های قبلی خود در اعتکاف دانش‌آموزی داشته‌اند که نشان‌دهنده یک روند رو به رشد در گرایش‌های معنوی نسل جدید است.»
تقویت طرح دانش‌آموز خبرنگار و افزایش سهمیه عمره
معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به گستردگی فعالیت‌های حوزه پرورشی افزود: «یکی از رویکردهای مهم، تقویت جریان دانش‌آموز خبرنگار است. در چارچوب نقشه راه طراحی‌شده، از دانش‌آموزان خواسته شد نقش‌آفرینی کنند و نزدیک به ۴۰۰ هزار دانش‌آموز در سراسر کشور این نقش را انتخاب کردند.» او از افزایش حدود دو برابری سهمیه اعزام دانش‌آموزان به عمره خبر داد و گفت: «سهمیه اعزام دانش‌آموزان به عمره نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شد و بیش از ۱۲۰۰ دانش‌آموز اعزام شدند.»
برنامه ملی «با انرژی‌ها» در ۲۵۰۰ مدرسه
حسین‌زاده ملکی به برنامه ملی «با انرژی‌ها» نیز اشاره کرد و گفت: «هدف این طرح ایجاد یک حرکت اجتماعی در حوزه مدیریت مصرف آب و انرژی با محوریت دانش‌آموزان است. در این رویکرد، دانش‌آموزان نه صرفاً مخاطب، بلکه کنشگر هستند و به ذهن و خلاقیت آنها اعتماد شده است.» وی با بیان اینکه در دو هفته ابتدایی اجرای این طرح، بیش از ۲۵۰۰ مدرسه به آن پیوسته‌اند، افزود: «در قالب این برنامه، گروه‌هایی از دانش‌آموزان در مدارس تشکیل می‌شوند و با تحلیل الگوی مصرف آب و انرژی مدرسه، راهکارهایی برای کاهش مصرف ارائه می‌کنند.»
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
اجرای «الگوی پرورش نوین» با افق ۱۰ ساله و تأکید بر چهار لایه سرگرمی‌های مفید، مشارکت اجتماعی، مصرف فرهنگی و استعدادیابی، گامی بلند در جهت تحول بنیادین در حوزه پرورشی محسوب می‌شود. نکته قابل توجه در این الگو، توجه به سرگرمی به عنوان نخستین لایه ارتباطی با دانش‌آموزان است؛ موضوعی که سال‌ها در نظام آموزشی ما مغفول مانده بود. همچنین تأکید بر مشارکت اجتماعی و نقش‌آفرینی دانش‌آموزان، با اجرای طرح‌هایی مانند «نقشینه» و مشارکت ۴۰۰ هزار دانش‌آموز در نقش‌های مختلف، نشان‌دهنده تغییر رویکرد از فعالیت‌های دستوری به مشارکت‌محور است.
در کنار این تحولات، آمار مشارکت بیش از ۸۰۰ هزار دانش‌آموز در اعتکاف امسال و حضور پررنگ‌تر دهه‌نودی‌ها نسبت به نسل‌های قبل، خبری امیدوارکننده و نشان‌دهنده گرایش نسل جدید به ارزش‌های معنوی است. این آمار در شرایطی به دست آمده که اعتکاف با امتحانات دانش‌آموزان هم‌زمان بود، اما استقبال پرشور آنها همه پیش‌بینی‌ها را نقش بر آب کرد.
با این حال، سؤال اساسی اینجاست که با وجود کمبود ۳۰ هزار مشاور و نزدیک به نیمی از مدارس بدون مربی پرورشی متخصص، چگونه می‌توان این الگوی بلندپروازانه را به اجرا درآورد؟ معاون پرورشی نیز به این چالش اشاره کرده و خواستار جبران کمبودها شده است. همچنین گلایه مربیان پرورشی از کمبود زمان برای فعالیت‌های تشکیلاتی در ساعات رسمی مدرسه، نشان‌دهنده نیاز به بازنگری در برنامه درسی ملی است. امید است با برنامه‌ریزی دقیق و تأمین منابع مورد نیاز، این الگو بتواند زمینه‌ساز تحول واقعی در حوزه پرورشی شود.
